Разьдзел 1

1. Спачатку стварыў Бог неба і зямлю.
2. Зямля была пустая i неабжытая; і цемра ахутвала бяздоньнi. А Дух Божы ўзносіўся над водамі.
3. І сказаў Бог: “Хай станецца сьвятло!” І сталася сьвятло.
4. І бачыў Бог, што сьвятло было добрае, і аддзяліў сьвятло ад цемры.
5. І назваў Бог сьвятло днём, а цемру – ноччу. І мінуў вечар і раніца – дзень першы.
6. Потым сказаў Бог: “Хай паўстане цьвярдыня сярод водаў і хай аддзеліць воды ад водаў”.
7. І зрабіў Бог цьвярдыню, і разьдзяліў воды, каторыя былі над цьвярдыняй, ад тых, каторыя былі пад цьвярдыняй. І сталася гэтак.
8. І назваў Бог цьвярдыню небам. І мінуў вечар і раніца – другі дзень.
9. Сказаў зноў Бог: “Хай зьбяруцца воды, каторыя пад небам, у адно месца, і хай зьявіцца сухмень”. І гэтак сталася.
10. І назваў Бог сухмень зямлёю, а сабраньне водаў — морам. І бачыў Бог, што гэта добра.
11. І сказаў Бог: “Хай расьціць зямля зеляніну, травы, якія маюць насеньне па сорту свайму, і дрэвы, якія даюць плады і маюць у сабе насеньне паводле гатунку свайго”. І сталася гэтак.
12. І выдала зямля расьліны зялё­ныя, травы, якія маюць насеньне па сор­ту свайму, і дрэвы, якія даюць плады і маюць у сабе насеньне паводле гатун­ку свайго. І бачыў Бог, што гэта добра.
13. І мінуў вечар і раніца – дзень трэці.
14. Потым кажа Бог: “Хай сьвецяць сьвяцілы на цьвярдыні неба і хай аддзяляюць дзень ад ночы, і хай будуць на знак часоў, днёў і гадоў.
15. Хай сьвецяць на цьвярдыні неба і асьвятляюць зямлю”. І гэтак сталася.
16. І стварыў Бог два сьвяцілы вяліза-рныя: сьвяціла вялікшае, каб сьвяціла днём, і сьвяціла меншае, каб сьвяціла ноччу, і зоркі.
17. І памясьціў іх Бог на цьвярдыні неба, каб сьвяцілі яны на зямлю,
18. і валодалі днём і ноччу, і аддзялялі сьвятло ад цемры. І бачыў Бог, што гэта добра.
19. І мінуў вечар і раніца – дзень чацьвёрты.
20. Сказаў таксама Бог: “Хай ажывуць воды жывунамі воднымі, і птушкі хай лётаюць над зямлёй пад цьвярдыняй неба”.
21. І стварыў Бог вялікія рыбы ды ўсё жывое, што рухаецца і што вывелася ў водах, па сартах сваіх, і ўсякія птушкі паводле свайго гатунку. І бачыў Бог, што гэта добра.
22. І паспагадаў Ён ім, кажучы: “Пладзі-цеся і размнажайцеся, і запаўняйце воды мораў, а птушкі хай размнажаюцца над зямлёю”.
23. І мінуў вечар і раніца – дзень пяты.
24. Сказаў таксама Бог: “Хай выдасьць зямля жывую істоту па роду свайму: жывёлы, паўзуноў і зьвяроў зямных паводле сваіх гатункаў”. І сталася гэтак.
25. І стварыў Бог зьвяроў зямных паводле сваіх сартоў, і жывёлу паводле сваіх сартоў, і ўсякіх паўзуноў зямных на свой сорт. І бачыў Бог, што гэта добра.
26. І кажа Бог: “Учыньма чалавека на вобраз і падобнасьць Нашую; і хай мае ён уладу над рыбамі марскімі і птушкамі паднебнымі, і зьвярамі, і над усёй зямлёй, і над усякім паўзуном, каторы рухаецца па зямлі”.
27. І стварыў Бог чалавека на вобраз Свой; на падобнасьць Богу стварыў яго: мужчынай і жанчынай стварыў іх.
28. І дабраславіў іх Бог, і сказаў ім Бог: “ Пладзіцеся і размнажайцеся, і запаўняйце зямлю, і падпарадкоўвайце яе сабе, і валодайце рыбамі марскімі і птушкамі паднебнымі, ды ўсім жывым, што рухаецца па зямлі”.
29. Потым сказаў Бог: “Вось Я даў вам усякую расьліну, што дае насеньне па ўсёй зямлі, і ўсякія дрэвы, што маюць у сабе насеньне і сеюць насеньне, каб былі вам на яду.
30. І ўсім жывунам на зямлі, усякай птушцы паднебнай ды ўсім, што рухаюцца па зямлі і ў каторых ёсьць зародак жыцьця, Я даў усякую расьліну зялёную на яду”. І гэтак сталася.
31. І бачыў Бог усё, што стварыў, і ўсё было вельмі добрае. І мінуў вечар і раніца – дзень шосты.

Разьдзел 2

1. Такім чынам былі закончаны неба і зямля, поруч усё мноства іхняе.
2. У сёмы дзень закончыў Бог тварэньне Сваё, што стварыў, і ў дзень сёмы спыніўся ад усякага тварэньня, што даканаў.
3. І дабраславіў Бог дзень сёмы і ўсьвяціў яго, бо ў ім супачыў ад усякай працы Сваёй, якую зрабіў Бог, творачы.
4. Такое вось паходжаньне неба і зямлі, калі былі яны створаны. Калі Госпад Бог стварыў зямлю і неба,
5. не было яшчэ ніводнага куста палявога на зямлі, ані ніводнай палявой траўкі ўзыйшоўшай, бо Госпад не спасылаў дажджу на зямлю, ды не было чалавека, каторы б абрабляў зямлю,
6. але крыніца выцякала зь зямлі і абвадняла ўвесь паверх зямлі.
7. Тады ўфармаваў Госпад Бог чалавека з пылу зямлі і ўдыхнуў у ноздры ягоныя дых жыцьця, і чалавек стаўся душою жывою.
8. І заснаваў Госпад Бог рай у Эдэне, на ўсходзе, у якім памясьціў чалавека, каторага Сам уфармаваў.
9. І вырасьціў Госпад Бог зь зямлі ўсякае дрэва, прыгожае на від і салодкае на яду, а ў сярэдзіне раю – дрэва жыцьця і дрэва пазнаньня дабра і зла.
10. З Эдэну выцякала рака для абва-дняньня раю, каторая адтуль разьдзялілася на чатыры ракі.
11. Назва адной – Пішон. Яна тая, што акружала зямлю Хавіля, дзе знаходзіцца золата.
12. А золата тое зямлі найлепшае, там пахкая жывіца і камень чырвоны.
13. А назва другой ракі – Гіхон; акружае яна ўсю краіну Куш.
14. Трэцяя ж рака называецца Тыгар: цячэ яна на ўсход Асырыі, чацьвёртая рака – Эўфрат.
15. Вось жа ўзяў Госпад Бог чалавека і памясьціў яго ў раі Эдэне, каб даглядаў яго і сьцярог яго.
16. І загадаў Госпад Бог чалавеку: “З кожнага райскага дрэва еш,
17. а з дрэва пазнаньня дабра і зла ня еш! Бо ў які-колечы дзень будзеш есьці зь яго – сьмерцю памрэш”.
18. Таксама сказаў Госпад Бог: “Ня добра быць чалавеку аднаму: зраблю яму дапамогу, падобную да яго”.
19. І ўфармаваў Госпад Бог зь зямлі ўсіх жывуноў палявых і ўсіх птушак паднебных, і прывёў іх да чалавека, каб пабачыць, як ён назаве іх, і як чалавек назаве кожную істоту жывую, такое і імя ёй уласьцівае.
20. І так чалавек назваў сваімі імёнамі ўсе жывёлы, і ўсе птушкі паднебныя, і ўсіх зьвяроў палявых. Аднак чалавеку не знайшоўся памочнік, падобны яму.
21. Дык упусьціў Госпад Бог сон на чалавека. Калі ён заснуў, выняў яму адно зь яго рэбраў, а месца гэта запоўніў целам.
22. А з рабра, якое выняў з чалавека, Госпад Бог уфармаваў жанчыну і прывёў яе да чалавека.
23. І сказаў чалавек: “Гэта цяпер косьць з касьцей маіх ды цела зь цела майго. Яна будзе называцца жонкаю, бо ўзята ад мужа”.
24. Таму пакіне чалавек бацьку свайго і матку сваю і злучыцца з жонкай сваёй так, што будуць адным целам.
25. І былі абое голыя, чалавек значыць і жонка яго, але не адчувалі сораму.

Разьдзел 3

1. А зьмей быў хітрэйшы за ўсіх жывуноў палявых, каторых стварыў Госпад Бог. Ён сказаў жанчыне: “Ці гэта праўда, што Бог забараніў вам, каб вы ня елі з кожнага дрэва райскага?”
2. Жанчына адказала яму: “З плоду дрэваў, якія знаходзяцца ў раі, ямо;
3. а з плоду дрэва, якое сярод раю, забараніў нам Бог, каб ня елі і не дакраналіся яго, каб не памерлі”.
4. Дык сказаў зьмей жанчыне: “Ніякім чынам не памрыцё!
5. Бог бо ведае, што ў дзень, у каторы будзеце есьці зь яго, адкрыюцца вочы вашыя і будзеце як Бог, ведаць будзеце дабро і зло”.
6. Дык убачыла жанчына, што дрэва добрае да яды і мілае вачам, і прывабнае для здабыцьця веды; і сарвала зь яго плод, пакаштавала сама і дала мужу свайму, каторы быў зь ёю, і ён зьеў.
7. І адкрыліся вочы ў абоіх. І калі пазналі, што яны голыя, дык сплялі лісты фіговыя і зрабілі сабе перапаяскі.
8. І калі пачулі голас Госпада Бога, ходзячага па раi ў пару прахалоды дня, схаваўся чалавек і жонка яго ад аблічча Госпада Бога сярод дрэваў райскіх.
9. І паклікаў Госпад Бог чалавека і сказаў яму: “Дзе ты дзеўся?”
10. Ён кажа: “Пачуў голас Твой у раi і спалохаўся, таму што голы я, і схаваўся”.
11. І сказаў яму Бог: “Хто вось табе адкрыў, што ты голы? Хіба што з дрэва, зь якога Я забараніў табе есьці, ты ўсё ж такі еў?”
12. Чалавек сказаў: “Жанчына, каторую Ты мне даў за сяброўку, сама дала мне з дрэва, і я еў”.
13. Дык сказаў Госпад Бог жанчыне: “Што ты гэта зрабіла?” Яна сказала: “Зьмей зьвёў мяне, і я зьела”.
14. Тады кажа Госпад Бог зьмею: “За тое, што ты зрабіў гэта, пракляты будзь між усіх жывёлаў і ўсіх зьвяроў палявых! На жываце сваім поўзаць будзеш ды будзеш пыл есьці ўсе дні існаваньня свайго.
15. І Я пакладу варожасьць між табой і жанчынай, і патомствам тваім і ейным патомствам. Яно сатрэ галаву табе, а ты сатрэш яму пяту”.
16. А жанчыне сказаў: “Памножу мучэньні твае ў родах тваiх: з болем будзеш радзіць дзяцей, і да мужа твайго пацяга твая, ён жа будзе панаваць над табою”.
17. Чалавеку вось што сказаў: “За тое, што ты паслухаў голасу жонкі сваёй і еў з дрэва, зь якога Я табе забараніў есьці, будзе праклятая зямля дзеля цябе. У трудзе будзеш жывіцца на ёй усе дні жыцьця свайго.
18. Пустазельле і асот будзе радзіць яна табе, і будзеш карміцца расьлінамі зямлі.
19. У поце твару твайго будзеш есьці хлеб, аж пакуль ня вернешся ў зямлю, зь якой ты ўзяты, бо пыл ты і ў пыл вернешся”.
20. Чалавек даў імя сваёй жонцы Эва, таму што яна была маткай усіх жывых.
21. І зрабіў Госпад Бог чалавеку, а таксама жонцы яго адзеньне са скуры і прыадзеў іх.
22. Потым кажа Госпад Бог: “Вось жа чалавек стаўся як адзін з Нас, што ведае дабро і зло. Дык цяпер хай ня выцягне ён рукі сваёй і ня возьме таксама плоду з дрэва жыцьця, зьесьць яго і жыць будзе вечна”.
23. Дзеля таго Госпад Бог выгнаў яго з раю Эдэн, каб абрабляў гэтую зямлю, зь якой быў узяты.
24. І выгнаўшы чалавека, (Бог) паставіў перад раем Эдэн на ўсходзе хэрубіма і зьзяючы меч, каб сьцерагчы дарогу да дрэва жыцьця.

Разьдзел 4

1. Чалавек жа пазнаў жонку сваю Эву, і яна пачала, і нарадзіла Каіна, і сказала: “Нарадзіла мужчыну з волі Госпада”.
2. А потым нарадзіла брата яго Абеля. Абель быў пастухом авец, а Каін – земляробам.
3. Калі па нейкім часе Каін складаў Госпаду ахвяру з пладоў зямлі і рук сваіх,
4. Абель складаў таксама зь пяршынаў статку свайго і зь іх тлустасьці, i Госпад узглянуў на Абеля і дар ягоны,
5. а на Каіна і дар ягоны ня ўзглянуў. Моцна ўзлаваўся Каін і панурым стаўся воблік яго.
6. І сказаў Госпад яму: “Чаго злуешся і чаго крывіцца воблік твой?
7. Калі б ты рабіў добрае, меў бы воблік спагадны; калі ж ня будзеш рабіць добрае, грэх цікуе ў дзьвярах і лашчыцца да цябе, а ты павінен панаваць над ім”.
8. І сказаў Каін Абелю, брату свайму: “Хадзем у поле”. А калі яны былі ў полі, Каін кінуўся на брата свайго Абеля і забіў яго.
9. Тады Бог спытаўся ў Каіна: “Дзе брат твой, Абель?” Ён адказаў: “Ня ведаю. Ці ж я стораж брата свайго?”
10. І сказаў Бог: “Што ты зрабіў? Голас крыві брата твайго кліча да Мяне з поля.
11. Дык цяпер будзь пракляты на той ральлі, каторая адкрыла вусны свае прыняць кроў брата твайго з рук тваіх!
12. Калі гэтую зямлю абрабляць будзеш, ня дасьць яна ўжо больш ураджаю. Выгнанцам i ўцекачом будзеш на зямлі!”
13. І сказаў Каін Госпаду: “Надта вялікая кара мая, каб я мог яе зьнесьці.
14. Калі мяне сёньня выганіш з гэтай зямлі, і ад аблічча Твайго схаваюся і буду бадзякай і ўцекачом на зямлі, дык кожны, хто напаткае мяне, заб’е мяне”.
15. І сказаў яму Госпад: “Гэтак ня будзе, але кожны, хто забіў бы Каіна, – у сем разоў больш будзе пакараны!” І палажыў Госпад Каіну знак, каб не забіваў яго, хто-колечы сустрэне яго.
16. Пасьля Каін адышоў ад аблiчча Госпада і пасяліўся ў зямлі Нод, на ўсход ад Эдэну.
17. І пазнаў вось Каін жонку сваю, і яна пачала, і нарадзіла Геноха. І пабудаваў (Каін) горад і назваў яго ад імя свайго сына – Генох.
18. Генох быў бацькам Ірада, а Ірад быў бацькам Мэвiяэля, а Мэвiяэль быў бацькам Мэтушаэля, а Мэтушаэль быў бацькам Лямеха.
19. Лямех узяў сабе дзьве жонкі. Імя адной – Ада, а другой – Цыля.
20. Ада нарадзіла Ябэля; гэта ён быў прабацькам пражываючых у палатках і пастухоў.
21. Брат ягоны называўся Юбаль; гэта ад яго вядуцца ўсе граючыя на гусьлях і на флейце.
22. А Цыля нарадзіла Тубаль-Каіна; ён быў кавалём, што рабiў усе прылады зь медзі і жалеза. Сястрой Тубаль-Каіна была Наэма.
23. Лямех сказаў сваім жонкам: “Ада і Цыля, паслухайце, што я скажу! Жоны Лямеха, уважце на словы мае! Забіў я чалавека за рану сваю і юнака за скалячэньне сваё.
24. У сем разоў больш павiнна быць адпомшчана за Каіна. А за Лямеха — у семдзесят сем”.
25. І пазнаў зноў Адам жонку сваю, і яна нарадзіла сына, і назвала імя яго Сэт, кажучы: “Даў мне Бог патомка іншага ў замену за Абеля, каторага забіў Каін”.
26. А Сэту нарадзіўся сын, каторага той назваў Энош. Тады пачалі прызываць імя Госпада.

Разьдзел 5

1. Вось радавод патомкаў Адама. Калі Бог стварыў чалавека, стварыў яго на падобнасьць Божую.
2. Ён стварыў мужчыну і жанчыну, і дабраславіў іх, і назваў іх “чалавек” тады, калі іх стварыў.
3. Калі Адам меў сто трыццаць гадоў, нарадзіўся ў яго сын, на вобраз і падобнасьць яго, і ён даў яму імя Сэт.
4. А па нараджэньні Сэта Адам пражыў васемсот гадоў, меў яшчэ сыноў і дачок.
5. І памёр Адам, пражыўшы агулам дзевяцьсот трыццаць гадоў.
6. Таксама Сэт пражыў сто пяць гадоў і меў сына Эноша.
7. Па нараджэньні Эноша пражыў Сэт васемсот сем гадоў, меў яшчэ сыноў і дачок.
8. А агулам пражыў Сэт дзевяцьсот дванаццаць гадоў і памёр.
9. Энош, пражыўшы дзевяноста гадоў, меў сына Кенана.
10. Па нараджэньні Кенана пражыў яшчэ Энош васемсот пятнаццаць гадоў і меў сыноў і дачок.
11. Агулам Энош пражыў дзевяцьсот пяць гадоў і памёр.
12. Таксама Кенан пражыў семдзесят гадоў і меў сына Малялiэля.
13. А па нараджэньні Малялiэля Кенан пражыў васемсот сорак гадоў і меў яшчэ сыноў і дачок.
14. Агулам Кенан пражыў дзевяцьсот дзесяць гадоў і памёр.
15. Пражыў вось Малялiэль шэсьцьдзесят пяць гадоў і меў сына Ярэда.
16. А па нараджэньні Ярэда Малялiэль пражыў васемсот трыццаць гадоў і меў сыноў і дачок.
17. Агулам пражыў Малялiэль васемсот дзевяноста пяць гадоў і памёр.
18. Пражыў вось Ярэд сто шэсьцьдзесят два гады і меў сына Геноха.
19. А па нараджэньні Геноха Ярэд жыў васемсот гадоў і меў сыноў і дачок.
20. Агулам Ярэд пражыў дзевяцьсот шэсьцьдзесят два гады і памёр.
21. Вось жа Генох жыў шэсьцьдзесят пяць гадоў і меў сына Мэтушаляха.
22. Генох па нараджэньні Мэтушаляха жыў з Богам трыста гадоў і меў сыноў і дачок.
23. Агулам Генох пражыў трыста шэсьцьдзесят пяць гадоў.
24. І жыў ён у прыязьні з Богам, і зьнік, бо забраў яго Бог.
25. Таксама Мэтушалях жыў сто восем-дзесят сем гадоў і меў сына Лямеха.
26. Па нараджэньні Лямеха Мэтушалях жыў семсот восемдзесят два гады і меў сыноў і дачок.
27. Агулам Мэтушалях пражыў дзе-вяцьсот шэсьцьдзесят дзевяць гадоў і памёр.
28. Пражыў вось Лямех сто восемдзесят два гады і меў сына,
29. і даў яму імя Ной, кажучы: “Ён пацешыць нас у рабоце нашай і ў працы рук нашых на зямлі, якую Госпад пракляў”.
30. Лямех па нараджэньні Ноя жыў пяцьсот дзевяноста пяць гадоў і меў яшчэ сыноў і дачок.
31. Агулам Лямех пражыў семсот семдзесят сем гадоў і памёр.
32. А калі Ной меў пяцьсот гадоў, меў (трох сыноў): Сэма, Хама i Яфэта.

Разьдзел 6

1. Калі людзі пачалі множыцца на зямлі, радзіліся ім дочкі.
2. А сыны Божыя, бачачы, што дочкі чалавечыя прыгожыя, бралі сабе за жонак усіх, якія ім толькі падабаліся.
3. І сказаў Бог: “Ня вечна прабываць Духу Майму ў чалавеку, бо ён – цела. Ён будзе жыць сто дваццаць гадоў”.
4. У тых часах на зямлі жылі вяліка-люды, а таксама пазьней, калі сыны Божыя сталі хадзіць да дачок чалавечых і тыя ім радзілі; былі гэта волаты, каторыя мелi славу ў тых даўніх часох.
5. Госпад, бачучы вялікую разбэш-чанасьць людзей на зямлі, і што ўсе іхнія думкі сэрца накіраваныя ўвесь час да зла,
6. шкадаваў, што стварыў чалавека на зямлі. І, крануты болем сэрца, вырашыў:
7. “Сатру вось чалавека, каторага стварыў, з паверху зямлі, ад чалавека да жывёлы, аж да паўзуна, аж да птушкі паднебнай. Шкадую вось, што стварыў іх”.
8. Толькі Ной знайшоў ласку ў Госпада.
9. Вось такія дзеі Ноя. Ной, чалавек справядлівы і беззаганны ў родзе сваім, жыў у баязьні Божай.
10. Ён меў трох сыноў: Сэма, Хама і Яфэта.
11. І сапсутая была зямля на віду Бога і перапоўнена ліхотаю.
12. І ўбачыў Бог, што зямля сапсутая, бо вось усякае цела скрывіла дарогу сваю на зямлі.
13. І сказаў Ён Ною: “Вырашыў Я прынесьці канец усім людзям, бо зямля поўная ліхоцьця адносна Мяне, і вось Я сатру іх зь зямлі.
14. Зрабі сабе каўчэг з дрэва жывічнага; зрабі ў каўчэгу перагародкі і пацягні яго смалой звонку і з нутра.
15. Вось так маеш яго зрабіць: трыста локцяў даўжыня каўчэга, пяцьдзесят локцяў шырыня яго і трыццаць локцяў вышыня ягоная.
16. Зрабі вакно ў каўчэгу, і высокасьць яго на локаць падымі. Уваход у каўчэг зробіш збоку; у iм зрабі перагароды: споднюю, сярэднюю і вышэйшую.
17. Я ўзьвяду на зямлю патоп, каб зьнішчыць усё жывое, у якім ёсьць зародак жыцьця пад небам; усё, што iснуе на зямлі, – прападзе.
18. І заключу Я з табою запавет, дык увайдзі ў каўчэг ты і сыны твае, жонка твая і жонкі сыноў тваіх з табою.
19. З усіх жывуноў (вазьмі) па пары ў каўчэг, каб жылі з табою, мужчынскага роду і жаночага, самца і самку, каб ацалелі разам з табою ад гібелі.
20. З кожнага гатунку птушак, з жывёлы паводле гатунку свайго ды з усіх паўзуноў паводле роду свайго, з усіх па пары хай ўвойдуць да цябе, каб засталіся жывымі.
21. А ты вазьмі сабе ўсякай ежы, якою яны кормяцца, і зьбяры яе да сябе; і будзе яна табе, як і для іх, на корм”.
22. І Ной зрабіў усё, што загадаў яму Госпад зрабіць.

Разьдзел 7

1. Пасьля сказаў Госпад Ною: “Увайдзі ты з усёю сям’ёй у каўчэг; бо пераканаўся Я, што толькі ты справядлівы ў сваім пакаленьні перада Мною.
2. З усіх зьвяроў чыстых вазьмі з сабою сем самцоў і сем самкаў, са зьвяроў нячыстых па адной пары: самца і самку;           
3. таксама з птушак — па сем самцоў і па сем самкаў, каб такім чынам зьберагчы іх патомства для ўсёй зямлі.
4. Бо вось па сямі днях Я спушчу дождж на зямлю, які будзе iсьцi сорак дзён і сорак начэй, каб зьнішчыць усё, што існуе, з паверху зямлі, усё, што Я стварыў”.
5. І споўніў Ной усё, што загадаў яму Госпад.
6. Ной меў шэсьцьсот гадоў, калі воды патопу нахлынулі на зямлю.
7. І ўвайшоў у каўчэг Ной з сынамі, з жонкаю і з жонкамі сыноў сваіх, каб ухавацца ад водаў патопу.
8. Са зьвяроў чыстых і нячыстых, з птушак і са зьвяроў палявых
9. па двое, самец і самка, увайшлі да Ноя ў каўчэг, так, як яму Бог загадаў.
10. Калі мінула сем дзён, воды патопу нахлынулі на зямлю.
11. У шэсьцьсотым годзе жыцьця Ноя, у другім месяцы году, сямнаццатага дня месяца, у гэты дзень выбіліся ўсе жаролы Вялікага Бяздоньня і вокны нябесныя адкрыліся,
12. і ліўся на зямлю дождж сорак дзён і сорак начэй.
13. У той вось дзень Ной, поруч яго сыны: Сэм, Хам i Яфэт, жонка Ноя і тры жонкі сыноў ягоных увайшлі ў каўчэг.
14. А разам зь імі ўсе гатункі зьвяроў, жывёлаў, зьвяроў палявых і ўсякія паўзуны, што рухаюцца па зямлі, усякія птушкі паводле свайго гатунку, усе птушкі i ўсе крылатыя,
15. увайшлі па пары, самец і самка, з кожнага цела, у каторым быў зародак жыцьця, у каўчэг да Ноя.
16. Калі ўжо ўвайшлі ў каўчэг самец і самка з усякага цела, як Бог загадаў Ною, Госпад зачыніў каўчэг знадворку.
17. А патоп трываў на зямлі сорак дзён, і разьліліся воды, і паднялі каўчэг над зямлёю.
18. Воды раптоўна падымаліся і закрылі паверх зямлі, а каўчэг плаваў па водах.
19. Воды падняліся высока над зямлёю, так, што пакрылі ўсе высокія горы пад усім небам.
20. Воды падняліся на пятнаццаць локцяў вышэй гор, каторыя пакрылі.
21. Усё жывое, якое рухалася па зямлі, птушкі, жывёлы, зьвяры і ўсе паўзуны, якiя поўзаюць па зямлі, і ўсе людзі – пагінулі.
22. Усе жывуны, каторыя мелі зародак жыцьця на зямлі, – пагінулі.
23. І зьнішчыў Бог усё жывое, што існавала на зямлі, ад чалавека аж да жывёлы, аж да паўзуна і ажно да птушак паднебных; усё было зьнесена зь зямлі. Застаўся толькі Ной і каторыя былі зь ім у каўчэгу.
24. І воды ахлынялі зямлю сто пяцьдзесят дзён.

Разьдзел 8

1. І ўспомніў Бог пра Ноя і пра ўсіх жывуноў, і пра ўсе жывёлы, каторыя былі зь ім у каўчэгу, і павеяў вецер на зямлю, і зьменшыліся воды.
2. І закрыліся крыніцы Бяздоньня і вокны нябесныя, і былі спынены дажджы зь неба.
3. І варочаліся воды зь зямлі, сьцякаючы і сплываючы, і пачалі памяншацца па ста пяцідзесяці днях.
4. У сёмы месяц, сямнаццатага дня месяца, затрымаўся каўчэг на гары Арарат.
5. Але воды плылі і спадалі аж да дзе-сятага месяца; бо дзесятага месяца, у першы дзень месяца, паказаліся вярхі гораў.
6. Калі мінула сорак дзён, Ной, адчыніўшы вакно каўчэгу, каторае зрабіў, выпусьціў крука.
7. Ён вылятаў і варочаўся, пакуль ня высахла вада на зямлі.
8. Выпусьціў ён таксама галубку, каб пераканацца, ці спалі ўжо воды з паверху зямлі.
9. Яна, не знайшоўшы месца для ног, дзе магла б супачыць, вярнулася да яго ў каўчэг; воды бо пакрывалі яшчэ ўсю зямлю. Ной выцягнуў руку і схапіў яе, і забраў у каўчэг.
10. Пачакаўшы яшчэ сем дзён, зноў выпусьціў галубку з каўчэгу.
11. А вось яна вярнулася пад вечар, несучы ў дзюбе аліўкавую галінку зь зялёнымі лісткамі. І зразумеў Ной, што сплылі ўжо воды зь зямлі.
12. А ўсё ж такі, прачакаўшы сем іншых дзён, выпусьціў галубку, каторая не вярнулася ўжо да яго.
13. У шэсьцьсот першым годзе, у першым месяцы, у першы дзень месяца воды на зямлі павысыхалі. І Ной, адкрыўшы дах каўчэгу і глянуўшы, убачыў, што ўжо абсох паверх зямлі.
14. У другім месяцы, у дваццаць сёмы дзень месяца зямля зусім высахла.
15. І сказаў Бог Ною:
16. “Выходзьце з каўчэгу: ты і жонка твая, сыны твае і жонкі сыноў тваіх разам з табой.
17. Усе жывуны, каторыя разам з табою з кожнага цела, як зь лятаючых, так i з жывёлаў і з усіх паўзуноў, каторыя рухаюцца па зямлі, хай плодзяцца і размнажаюцца на ёй”.
18. Дык выйшаў Ной і сыны яго, і жонка ягоная, і жонкі сыноў ягоных разам зь ім.
19. Разам усе жывуны, жывёлы, птушкі і паўзуны, каторыя рухаюцца па зямлі, паводле роду свайго павыходзілі ўсе чыста з каўчэгу.
20. І збудаваў Ной ахвярнiк Госпаду і, узяўшы з усіх жывёлін чыстых і птушак чыстых, склаў іх у ахвяру цэлапаленьня на ахвярнiку.
21. Калі Госпад пачуў мілы пах, сказаў у сэрцы Сваім: “Ніколі больш ня буду праклі-наць зямлю з-за людзей, бо настаўленьне сэрца чалавечага схільным ёсьць да зла ад юнацтва ягонага. Дык ужо болей ня буду нішчыць тых, хто мае душу жывую, як гэта зрабіў.
22. Ва ўсе дні зямлі ня спыняцца сяўба і жніво, холад і сьпякота, лета і зіма, дзень і ноч”.

Разьдзел 9

1. Пасьля дабраславіў Бог Ноя і сыноў ягоных, і сказаў ім: “Пладзіцеся і раз-мнажайцеся, і залюдняйце зямлю.
2. Хай усе жывёлы, зьвяры зямныя і ўсе птушкі паднебныя з усімі тымі, што рухаюцца па зямлі, усе рыбы марскія баяцца вас і дрыжаць перад вамі, бо яны аддадзеныя ў рукі вашыя.
3. Усё, што рухаецца і што жыве, хай будзе вам на яду, як расьліны зямныя, усё даю вам.
4. Толькі цела з душою яго, гэта значыць з крывёю ягонай, ня ешце.
5. Запатрабую вось кроў жыцьцяў вашых ад усіх зьвяроў, i ад чалавека, ад кожнага брата ягонага запатрабую (адказнасьцi за) жыцьцё чалавека.
6. Хто праліе кроў чалавечую, і таго будзе праліта кроў рукою чалавека, бо чалавек створаны на вобраз Божы.
7. А вы пладзіцеся і размнажайцеся, залюдняйце зямлю і валодайце ёю”.
8. Вось што яшчэ сказаў Бог Ною і сынам ягоным:
9. “Я вось заключаю запавет Мой з вамі і з патомствам вашым пасьля вас
10. ды з усякаю істотаю жывою, каторая з вамі: з птушкамі, з жывёламі хатнімі і палявымі, якія пры вас, з усімі, каторыя выйшлі з каўчэгу, з усякімі зьвярамі на зямлі.
11. Я заключаю запавет з вамі так, што ўжо болей ніколі ня будзе зьнішчана ніводная істота жывая водамі патопу і ўжо ніколі ня будзе патопу, што нiшчыць зямлю”.
12. І далей казаў Бог: “А гэта знак запавету, якi Я заключаю з вамі і кожнай істотай жывой, якая з вамі, на вечныя часы.
13. Вясёлку Маю кладу на хмарах, яна будзе знакам запавету паміж Мною і паміж зямлёю.
14. Калі расьцягну воблакі над зямлёю і калі пакажацца вясёлка на воблаках,
15. тады ўспомню на Мой запавет, якi заключыў з вамі і ўсякаю жывой істотай, з кожным чалавекам, і ня будзе ўжо ніколі водаў патопу на гібель якога-колечы жывуна.
16. Калі будзе гэтая вясёлка на воблаках, гледзячы на яе, Я ўспомню на вечны запавет між Мною і ўсякімі жывунамі ў кожным целе, каторае ёсьць на зямлі”.
17. І сказаў Бог Ною: “Гэта будзе знак запавету, якi Я заключыў між Мною і ўсімі жывунамі, якія на зямлі”.
18. Сынамі Ноя, каторыя выйшлі з каўчэгу, былі: Сэм, Хам і Яфэт. Хам быў бацькам Ханаана.
19. Гэтыя тры былі сынамі Ноя, і ад іх залюднілася ўся зямля.
20. Ной быў земляробам, і ён пасадзіў вінаграднік.
21. П’ючы віно, ён ап’янеў і ляжаў голы ў сваёй палатцы.
22. Хам, бацька Ханаана, убачыўшы голасць бацькі свайго, сказаў аб гэтым двум сваім братам, каторыя былі па-за палаткай.
23. Тады Сэм і Яфэт узялі плашч і, трымаючы на плячох сваіх, пайшлі задам і накрылі голасць бацькі свайго; твары іх былі зьвернуты назад, і яны ня бачылi голасцi бацькі свайго.
24. Ной, прачнуўшыся па ап’яненьні ад віна і даведаўшыся, што яму зрабіў найма-лодшы сын,
25. сказаў: “Пракляты Ханаан! Хай будзе ён слугою слугаў у братоў сваіх”.
26. Потым сказаў: “Багаслаўлены Госпад, Бог Сэма! Хай Ханаан будзе ягоным слугою.
27. Хай распаўсюдзіць Бог Яфэта. І хай ён пражывае ў палатках Сэма, і хай Ханаан будзе яго слугою”.
28. І жыў Ной па патопе трыста пяць-дзесят гадоў.
29. Усіх жа дзён Ноя было дзевяцьсот пяцьдзесят гадоў, і ён памёр.

Разьдзел 10

1. Вось гэтыя патомкі сыноў Ноя: Сэма, Хама і Яфэта. Па патопе нарадзіліся ім сыны.
2. Сыны Яфэта: Гамэр, Магог, Мадай, Яван, Тубаль, Мэшэх і Тырас.
3. Сыны Гамэра: Ашкеназ, Рыфат і Тогарма.
4. Сыны ж Явана: Эліша i Таршыш, Кіттым і Роданім.
5. Ад іх паходзяць жыхары ўзьбя-рэжжаў і астравоў, падзеленыя паводле сваіх рэгіёнаў i сваёй мовы, па плямёнах і паводле сваіх народаў.
6. Сыны Хама: Куш і Міцраім, Пут i Ханаан.
7. Сыны Куша: Сэба і Хавіля, Сабта, Рэгма i Сабтэха. Сыны Рэгмы: Шэба і Дэдан.
8. Куш быў бацькам Німрода. Ён быў першым магутным на зямлі,
9. і ён быў дужы паляўнічы на віду Госпада. Адсюль пайшла пагаворка: “Як Німрод, дужы паляўнічы перад Госпадам”.
10. Спачатку валадарыў ён у Бабілёне, Эрэху, Акадзе і Кальне ў зямлі Шынэар.
11. З гэтае зямлі ён выйшаў у Асырыю і пабудаваў Нініву, Рэхабот-Ір і Калах,
12. і Рэсэн, вялікі горад між Нінівай і Калахам.
13. А Міцраім быў бацькам Люда, Анама, Ляаба, Нафтуха,
14. Патруса, Касьлюха і Кафтора, ад каторых паходзяць Філістынцы.
15. Ханаан жа меў сыноў: першароднага Сідона, Гета.,
16. пасьля Ебусея, Амарэя, Гіргашэя,
17. Гівэя, Аркея, Сінэя,
18. Арвада, Цэмарэя і Хаматэя; пасьля іх расьсеяліся Хананэйцы.
19. Мяжа Хананэйцаў праходзіла ад Сідону ў напрамку Герару аж да Газы, а пасьля ў напрамку Садомы і Гаморы, Адмы і Цэбоіма, аж да Ляшы.
20. Гэта патомкі Хама паводле іх плямёнаў, моваў, земляў і народаў.
21. Таксама Сэм, бацька ўсіх сыноў Гебэра, старэйшы брат Яфэта,
22. меў сыноў: Эляма, Ашура, Арпах-шада, Люда і Арама.
23. Сыны Арама: Уц, Гуль, Гетэр і Мэшэк.
24. А Арпахшад меў сына Шэляха, з каторага нарадзіўся Гебэр.
25. Гебэр жа меў двух сыноў: аднаго імя Пэлег, таму што ў днях яго разьдзялілася зямля, а імя брата яго – Ектан,
26. Ектан жа быў бацькам Альмадада, Шэлефа, Хацар-Мавэта i Ераха,
27. Гадарама, Узаля, Дэклi,
28. Абаля, Абімаэля, Шэбы,
29. Афіра, Хавіля і Ёбаба. Гэтыя ўсе сыны Ектана.
30. Месца іх пражываньня цягнулася ад Мэшы ў напрамку Сэфару аж да ўсходняй гары.
31. Яны сыны Сэма паводле плямёнаў, моваў, зямель і народаў.
32. Гэта вось плямёны сыноў Ноя паводле сваяцтва і паводле народаў. Ад іх распаў-сюдзiліся народы на зямлі па патопе.

Разьдзел 11

1. Жыхары ўсёй зямлі мелі адну мову, значыць, аднолькавыя словы.
2. І калі яны вандравалі з усходу, суст-рэлі раўніну ў зямлі Шынэар і там абжыліся.
3. І сказалі яны адзін аднаму: “Хадзіце, наробім цэглы і абпалім яе агнём”. Дык замест каменьняў мелі яны цэглу, а смалу на месцы цэменту.
4. І вось сказалі яны: “Хадзем, зробім сабе горад і вежу, каторай верх будзе датыкацца неба, і гэтым зробім сабе імя, каб не расьцярушыліся мы па ўсёй зямлі”.
5. І зыйшоў Госпад, каб убачыць горад і вежу, якую збудавалі сыны чалавечыя.
6. І сказаў Госпад: “Вось адзін народ і адна для ўсіх мова. Гэта вось пачатак іхняй працы, у далейшым нічога ня будзе для іх трудным, і ўсё, што задумаюць – зробяць.
7. Хадзем вось, зыйдзем, памяшайма іх мову, каб не маглі зразумець адзін аднаго”.
8. І гэтак вось расьсеяў іх Госпад з таго месца па ўсёй зямлі, таму перасталі будаваць горад.
9. І дзеля таго быў названы ён (горад) Бабель, бо там была памяшаная мова ўсяе зямлі, і адтуль расьсеяў іх Госпад па ўсёй зямлі.
10. Гэтыя вось патомкі Сэма. Калі Сэм меў сто гадоў, нарадзіўся яму сын Арпахшад, праз два гады пасля патопу.
11. Па нараджэньні Арпахшада Сэм жыў пяцьсот гадоў і меў сыноў і дачок.
12. Арпахшад, пражыўшы трыццаць пяць гадоў, меў сына Шэляха.
13. А па нараджэньні Шэляха жыў Арпахшад чатырыста тры гады і меў сыноў і дачок.
14. Шэлях, пражыўшы трыццаць гадоў, меў сына Гебэра.
15. Па нараджэньні Гебэра жыў Шэлях чатырыста тры гады і меў сыноў і дачок.
16. Калі Гебэр меў трыццаць чатыры гады, нарадзіўся яму сын Пэлег.
17. А па нараджэньні Пэлега жыў Гебэр чатырыста трыццаць гадоў і меў сыноў і дачок.
18. Калі Пэлег меў трыццаць гадоў, нарадзіўся яму Рэў.
19. Па нараджэньні Рэва Пэлег жыў яшчэ дзьвесьце дзевяць гадоў і меў сыноў і дачок.
20. Рэў жа пражыў трыццаць два гады і меў сына Сэруга.
21. Па нараджэньні Сэруга пражыў яшчэ Рэў дзьвесьце сем гадоў і меў сыноў і дачок.
22. Сэруг пражыў трыццаць гадоў і меў сына Нахора.
23. Па нараджэньні Нахора Сэруг пражыў дзьвесьце гадоў, меў яшчэ сыноў і дачок.
24. Нахор пражыў дзьвесьце дзевяць гадоў і меў сына Тэраха.
25. Па нараджэньні Тэраха Нахор пражыў яшчэ сто дзевятнаццаць гадоў і меў сыноў і дачок.
26. Калі Тэрах меў семдзесят гадоў, нарадзіліся яму сыны Абрам, Нахор і Аран.
27. Такія вось дзеі патомкаў Тэраха. Тэрах быў бацькам Абрама, Нахора і Арана, а Аран быў бацькам Лёта.
28. Аран памёр яшчэ за жыцьцё Тэраха, бацькі свайго, у зямлі, у каторай нарадзіўся, у Уры Хальдэйскім.
29. Абрам і Нахор узялі сабе жонак. Імя жонкі Абрама – Сарай, а імя жонкі Нахора – Мілька.
30. Яна – дачка Арана, каторы меў яшчэ другую дачку імем Іска.
31. Сарай была бясплодная і ня мела дзяцей.
32. Тэрах, узяўшы з сабой свайго сына Абрама, Лёта, сына Арана, а значыць свайго ўнука, і Сарай, сваю сыновую, жонку Абрама, падаўся зь імі з Уру Хальдэйскага, каб пайсьці зь імі ў зямлю Ханаан. Калі аднак прыбылі ў Харан, абжыліся там.
33. Тэрах дажыўся там дзьвесьце пяць гадоў жыцьця і памёр у Харане.

Разьдзел 12

1. І сказаў вось Госпад Абраму: “Выйдзі зь зямлі тваёй і ад радні тваёй, і з дому бацькі твайго ў зямлю, якую Я табе пакажу.
2. І Я зраблю зь цябе вялікі народ, і буду табе дабраславіць, і праслаўлю імя тваё, і ты будзеш дабраславенствам.
3. Я буду дабраславіць тым, каторыя будуць цябе дабраславіць, а тых, каторыя цябе будуць праклінаць, Я пракляну. У табе будуць дабраслаўлены ўсе народы зямлі”.
4. І падаўся Абрам у дарогу, як яму загадаў Госпад, а за ім пайшоў і Лёт. Абрам меў семдзесят пяць гадоў, калі выйшаў з Харану.
5. І забраў Абрам з сабою сваю жонку Сарай, Лёта, сына брата свайго, і ўсю сваю маёмасьць, якую мелі, поруч слугаў, якіх набылі ў Харане, ды выйшлі, каб пайсьці ў зямлю Ханаан. Потым прыбылі яны ў зямлю Ханаан.
6. І прайшоў Абрам гэтую зямлю аж да мясцовасьці Сыхем, аж да дубровы Морэг. А ў той зямлі жылі тады Хананэйцы.
7. І вось явіўся Госпад Абраму і сказаў яму: “Гэтую зямлю Я дам патомству твайму». Дык ён пабудаваў там ахвярнiк Госпаду, Які явіўся яму.
8. Адтуль перайшоў ён на ўзгорышча на ўсход ад Бэтэлю і паставіў палатку сваю, маючы Бэтэль на захадзе, а ад усходу – Гай. І там таксама пабудаваў ахвярнiк Госпаду і прызываў імя Госпада.
9. Адсюль вандраваў Абрам зь месца на месца ў бок Нэгебу.
10. І запанаваў голад у той зямлі. Дык Абрам павандраваў у Эгіпет, каб пажыць там.
11. А калі набліжаліся яны да Эгіпту, сказаў ён жонцы сваёй: “Ведаю, што ты жанчына прыгожая,
12. дык калі ўбачаць цябе Эгіпцяне, скажуць: “Гэта жонка яго”. І заб’юць мяне, а цябе пакінуць.
13. Дык кажы, што ты сястра мая, каб мне было добра дзеля цябе і каб я застаўся жывы з ласкі тваёй”.
14. І сталася, калі Абрам прыйшоў у Эгіпет, Эгіпцяне ўбачылі, што Сарай ёсьць вельмі прыгожай жанчынай.
15. Убачылі яе таксама вяльможы фа-раона і вельмі хвалілі яе перад ім. І забралі жанчыну ў дом фараона,
16. а Абраму аднагародзілі шчодра дзеля яе. Атрымаў ён авечкі і валы, нявольнікаў і нявольніцаў, поруч аслоў і вярблюдаў.
17. Госпад жа наведаў фараона і дом ягоны страшнымі карамі дзеля Сарай, жонкі Абрама.
18. Дык паклікаў фараон Абрама і сказаў яму: “Што ты мне зрабіў? Чаму не сказаў мне, што яна жонка твая?
19. Чаму ты казаў: яна сястра мая, так што я ўзяў яе сабе за жонку? Вось табе жонка твая, бяры яе і ідзі!”
20. І даў фараон загад людзям сваім, каб Абрама і яго жонку, і ўсё, што ён меў, вывелі (да мяжы).

Разьдзел 13

1. І выйшаў Абрам з Эгіпту сам і жонка ягоная, і ўсё, што ён меў, ды разам зь Лётам, у Нэгеб.
2. І стаўся Абрам вельмі багатым жывёламі, серабром і золатам.
3. І вандраваў ён зь месца на месца з Нэгебу ў Бэтэль, аж да месца, дзе раней быў паставіў палатку між Бэтэлем і Гаем,
4. да таго месца, дзе раней быў пабудаваны ахвярнiк і дзе ён прызываў імя Госпада.
5. Таксама Лёт, каторы вандраваў разам з Абрамам, меў авечкі, валы і палаткі,
6. і не хапала ім зямлі, каб жыць сумесна, бо маёмасьць іх была вялікая і не маглі яны жыць супольна.
7. Таму ўзьнікла сварка між пастухамі статкаў Абрама і пастухамі статкаў Лёта. А ў той час Хананэйцы і Пэрэзэі пражывалі ў той зямлі.
8. Дык сказаў Абрам Лёту: “Хай ня будзе сваркі між мной і табой, і паміж пастухамі маімі і пастухамі тваімі, браты ж мы !
9. Уся краіна перад табою! Дык прашу, адлучыся ад мяне! Калі пойдзеш налева, то я буду трымацца правага боку, а калі выбярэш правы бок, то я падамся ўлева”.
10. Падняўшы тады вочы, Лёт убачыў усю ваколіцу каля Ярдану аж да Цаару, усю абвадняную, пакуль ня зьнішчыў Госпад Садомы і Гаморы, як рай Госпада і як Эгіпет.
11. І выбраў сабе Лёт усю мясцовасьць каля Ярдану і адступіў на ўсход. І так аддзя-ліліся брат ад брата свайго.
12. І абжыўся Абрам у зямлі Ханаан; Лёт жа апынуўся ў гарадах каля Ярдану і пашырыў палаткі аж да Садомы.
13. А Садомцы былі ліхімі і вялікімі грэшнікамі перад Госпадам.
14. Па адыходзе Лёта Госпад сказаў Абраму: “Падымі вочы свае і паглядзі з гэтага месца, дзе цяпер стаіш, на поўнач і на поўдзень, на ўсход і на захад,
15. бо ўсю зямлю, якую бачыш, Я дам табе і патомству твайму на вечнасьць.
16. І зраблю патомства тваё, як пясок зямлі. Калі хто зь людзей зможа палічыць пясок зямлі, тады і тваё патомства палічыць.
17. Устань і прайдзіся па зямлі ў даўжыню і шырыню яе, бо яе Я дам табе”.
18. Дык зьняў Абрам палатку сваю і пайшоў, і абжыўся каля дубровы Мамрэ, каторая ў Геброне, і пабудаваў там ахвярнiк Госпаду.

Разьдзел 14

1. У час Амрафэля, караля Шынэару, і Арыёха, караля Эльлясару, і Кедор-Ляга-мэра, караля Эляму, і Тыдаля, караля паганскага,
2. пачалі яны вайну супраць Бэры, караля Садомы, і супраць Біршы, караля Гаморы, і супраць Шынаба, караля Адамы, і супраць Шэмэбэра, караля Цэбоіма, і супраць караля Бэлы, або Цаару.
3. Гэтыя апошнія каралі прымірыліся між сабой у лагчыне Сідзьдзім, дзе сягоньня Салёнае Мора.
4. Дванаццаць гадоў служылі яны Кедор-Лягамэру, а ў трынаццатым годзе паднялі бунт.
5. А ў чатырнаццатым годзе прыйшоў Кедор-Лягамэр і іншыя каралі зь ім разам і пабілі Рэфаімаў у Аштэрот-Карнаіме, і Зузімаў у Гаме, і Эмімаў у Шавэ-Кірыятаіме,
6. і Харэяў у гарах Сэір аж да Эль-Парану, што ў пустыні.
7. І, вярнуўшыся адтуль, яны прыйшлі да Эн-Мішпату, значыць Кадэш, і пабілі Амалекцаў на ўсёй іхняй зямлі, а таксама Амарэйцаў, пражываючых у Хацанон-Тамары.
8. Тады каралі Садомы і Гаморы, кароль Адамы і кароль Цэбоіма, а таксама і кароль Бэлы або Цаару выступілі і ўшыкаваліся ў лагчыне Сідзьдзім да бою
9. з Кедор-Лягамэрам, каралём Эляму, і Тыдалем, каралём паганскім, і Амрафэлем, каралём Шынэару, і Арыёхам, каралём Эльлясару; чатыры каралі супраць пяці.
10. Лагчына ж Сідзьдзім мела многа смалавых ямаў. І вось каралі Садомы і Гаморы кінуліся ўцякаць і схаваліся ў тых ямах, а астатнія ўцяклі ў горы.
11. А пераможцы ўзялі ўсю маёмасьць Садомы і Гаморы і ўсе запасы харчоў і пайшлі.
12. Узялі яны таксама Лёта, сына брата Абрама, каторы жыў у Садоме, і маёмасьць яго.
13. А адзін з ацалеўшых прыбыў і паведаміў Абраму, Гебраю, каторы жыў каля дубровы нейкага Амарэйца, імем Мамрэ, брата Эшколя і брата Анэра, якія заключылі запавет з Абрамам.
14. Калі даведаўся Абрам, што ягоны брат Лёт у палоне, сабраў спасярод слугаў сваіх трыста васемнаццаць найбольш спраўных мужчынаў і пусьціўся ў пагоню аж пад Дан.
15. І, падзяліўшы сваіх людзей на дружыны, ноччу кінуўся на ворагаў і разьбіў іх, і гнаў іх аж да Гобы, што налева ад Дамашку.
16. І вярнуў ён усю маёмасьць, а таксама брата свайго Лёта зь ягонай маёмасьцю, жанчын і слугаў.
17. Калі Абрам па перамозе над Кедор-Лягамэрам і каралямі, каторыя зь ім былі, вяртаўся, пераняў яго ў лагчыне Шавэ, або Каралеўскай кароль Садомы.
18. А Мэльхісэдэк, кароль Салему, прынёс хлеб і віно, бо быў сьвятаром Бога Ўзвышняга,
19. і дабраславіў яго, і сказаў: “Хай будзе дабраслаўлены Абрам Богам Узвышнім, Каторы стварыў неба і зямлю.
20. Хай будзе дабраслаўлены Бог Узвышні, Каторы аддаў у рукі твае ворагаў тваіх”. І даў яму (Абрам) дзесятую частку з усяго.
21. А кароль Садомы сказаў Абраму: “Аддай мне людзей, а маёмасьць вазьмі сабе”.
22. Абрам адказаў каралю Садомы: “Падымаю руку сваю да Госпада, Бога Ўзвышняга, Творцы неба і зямлі,
23. што ані ніткі, ані раменьчыка ад сандалаў, нічога не вазьму з усяго таго, што табе належыцца, каб ты пасьля не казаў: “Гэта я ўзбагаціў Абрама”,
24. за выняткам таго, што пайшло на пракармленьне юнакоў, ды апроч часткі здабытай маёмасьці для тых, каторыя хадзілі са мною, – для Анэра, Эшколя і Мамрэ; хай яны возьмуць найлепшыя іх часткі”.

Разьдзел 15

1. Пасьля гэтых здарэньняў прамовіў Госпад у зьяве да Абрама: “Ня бойся, Абраме! Я – апякун твой, нагарода твая вельмі вялікая”.
2. Абрам сказаў: “О, Госпадзе Божа, што Ты дасі мне? Я пайду без дзяцей, спадкаемцам дому майго будзе Эліэзэр з Дамашку”.
3. І дадаў Абрам: “Вось жа ня даў Ты мне патомка, дык народжаны мною слуга будзе маім спадкаемцам”.
4. Але Госпад зноў прамовіў да яго: “Ня ён будзе спадкаемцам тваім, але той, каторы выйдзе з нутра твайго, яго будзеш мець спадкаемцам”.
5. І вывеў яго Бог на двор і сказаў яму: “Глянь на неба і палічы зоркі, калі зможаш”. І сказаў далей: “Такім будзе патомства тваё”.
6. І паверыў ён Госпаду, і Ён залічыў гэта яму за заслугу.
7. І сказаў яму: “Я – Госпад, Каторы вывеў цябе з Уру Хальдэйскага, каб даць табе гэтую зямлю на ўласнасьць”.
8. А ён сказаў: “Госпадзе Божа, з чаго магу ведаць, што я займею яе?”
9. Адказаў Госпад: “Вазьмі Мне трацячку ялаўку, і трохгадовую казу, і трохгадовага барана, турка і галубку”.
10. Дык узяўшы ўсё гэта, Абрам папе-расякаў іх уздоўж на палавіны і папера-сяканыя часткі паклаў адну насупраць другой; але птушак не перасякаў.
11. Калі ж да гэтага мяса пачалі зьлятацца птушкі драпежныя, Абрам адагнаў іх.
12. А калі сонца хілілася на захад, моцны сон ахапіў Абрама, і вось страх вялікі апанаваў яго, і ахутала яго цемра.
13. І было сказана яму: “Ведай гэта добра, што патомкі твае будуць прыхаднямі ў зямлі не сваёй, і чатырыста гадоў будуць паня-волены і перасьледаваны;
14. але народ, катораму будуць яны служыць, Я асуджу, і пасьля таго выйдуць яны зь вялікай маёмасьцю.
15. Ты вось пойдзеш да бацькоў сваіх у супакоі, у добрай старасьці будзеш пахаваны.
16. Твае патомкі вернуцца сюды ў чацьвёртым пакаленьні, калі ўжо дапоўніцца мера злачынстваў Амарэйцаў”.
17. І калі ўжо зайшло сонца і стала непраніцальная цемра, паказаўся дым, як бы зь печы, і агонь, як гаручае полымя, прайшоў між расьсечанымі жывёламі.
18. У той дзень вось заключыў Госпад з Абрамам запавет, кажучы: “Я даю гэтую зямлю патомству твайму, ад ракі Эгіпецкай аж да вялікай ракі Эўфрат:
19. разам з Кенэямі, Кенэзэямі, Кад-манеямі,
20. Гетытамі, Пэрэзэямі, Рэфаімамі,
21. Амарэйцамі, Хананейцамі, Гергесеямі і Ебусеямі.”

Разьдзел 16

1. А Сарай, жонка Абрама, не нарадзіла яму дзяцей, але мела яна нявольніцу Эгіпцянку імем Агар.
2. І сказала яна мужу свайму: “Вось, зачыніў Госпад мне ўлоньне, каб я не радзіла; дык увайдзі да служанкі маёй, можа зь яе атрымаю дзяцей”. І Абрам паслухаў рады Сарай.
3. І Сарай, жонка Абрама, узяла служанку Агар, Эгіпцянку, і дала яе за жонку мужу свайму Абраму, калі ўжо мінула дзесяць гадоў, як Абрам пасяліўся ў зямлі Ханаан.
4. І Абрам уваходзіў да Агары, і яна пачала. Але убачыўшы, што пачала, яна стала пагарджаць гаспадыняй сваёй.
5. Тады сказала Сарай Абраму: “Крыўдзіш ты мяне; я табе дала служанку маю на ўлоньне тваё, і яна, чуючыся, што пачала, ганьбуе мною. Хай Госпад будзе судзьдзёю між мною і табой”.
6. Абрам ёй адказаў: “Ведаеш, служанка твая ў рукох тваіх, зрабі зь ёй, як табе падабаецца”. Сарай тады стала ўпакараць яе, і яна ўцякла ад яе.
7. Калі Анёл Госпадаў знайшоў яе каля крыніцы вады ў пустыні, пры крыніцы пры дарозе на Цур,
8. спытаўся ў яе: “Агар, нявольніца Сарай, адкуль ты прыйшла і куды ідзеш?” Яна адказала: “Я ўцякаю ад пані сваёй Сарай”.
9. Сказаў ёй Анёл Госпадаў: “Вярніся да пані сваёй і пакорна падпарадкуйся ёй”.
10. І Анёл Госпадаў паведаміў ёй: “Багата размножу патомства тваё, нельга будзе зьлічыць яго дзеля вялікасьці”.
11. І далей сказаў ёй Анёл Госпадаў: “Вось, ты пачала і народзіш сына, і назавеш яго імем Ізмаэль, таму што Госпад пачуў пра гора тваё.
12. Ён будзе чалавекам, падобным да дзікага асла, будзе ён ваяваць супраць усіх, і ўсе – супраць яго; і будзе ён ставіць палаткі ва ўсіх акругах братоў сваіх”.
13. І (Агар) назвала Госпада, пра-маўляючага да яе: “Ты Бог, Каторы бачыш мяне”. І сказала яна: “Напэўна бачыла я тут Таго, Хто бачыць мяне”.
14. Дзеля таго студню гэтую назвалі Бээр-Ляхай-Рой. Яна паміж Кадэшам і Барэдам.
15. І нарадзіла Агар Абраму сына. І Абрам назваў народжанага яму Агарай сына імем Ізмаэль.
16. Абрам меў восемдзесят шэсьць гадоў, калі Агар нарадзіла яму Ізмаэля.

Разьдзел 17

1. А калі Абрам меў дзевяноста дзевяць гадоў, явіўся яму Госпад і сказаў яму: “Я – Бог Усемагутны. Хадзі перада Мной і будзь беззаганны.
2. Я заключу запавет Мой паміж Мной і табой і павялічу цябе вельмі-вельмі”.
3. Абрам упаў вобліч, а Бог казаў яму:
4. “Вось угода Мая з табой. Ты будзеш бацькам многіх народаў.
5. Ня будзеш называцца Абрамам, але Абрагам будзе імя тваё. Устанавіў бо Я цябе бацькам многіх народаў.
6. Я дам табе разрастацца вельмі хутка, і выведу ад цябе народы, і будуць паходзіць ад цябе каралі.
7. І Я заключу запавет Мой паміж Мною і табой, і патомствам тваім па табе як запавет вечны, каб Я быў Богам тваім і па табе Богам патомства твайго.
8. І Я дам табе і патомству твайму па табе зямлю пілігрымаваньня твайго, усю зямлю Ханаан на ўласнасьць вечную, і Я буду ім Богам”.
9. І зноў прамовіў Бог да Абрагама: “Ты вось беражы запавет Мой, ты і патомства тваё па табе з пакаленьня ў пакаленьне.
10. Гэта вось запавет Мой, які вы павінны захаваць паміж Мной і вамі, і патомствам тваім па табе. Хай будзе ў вас абрэзаны кожны мужчынскага роду.
11. Вы будзеце абразаць крайнюю часьць плоці вашай, каб было гэта на знак запавету паміж Мною і вамі.
12. У восьмы дзень ад нараджэньня хай будзе абрэзана ў вас дзіця мужчынскага роду з пакаленьня ў пакаленьне, і слуга, народ-жаны ў вашым доме або куплены за грошы, і кожны чужынец, каторы ня ёсьць тваім патомкам.
13. Мае быць абрэзаны народжаны ў доме тваім і куплены за грошы; вось гэтакі будзе запавет Мой на целе вашым, запавет вечны.
14. Неабрэзаны ж мужчынскага роду, каторы не абрэжа крайняй плоці сваёй (у восьмы дзень), хай будзе вылучана душа тая з народу свайго, бо ён парушыў запавет Мой”.
15. І сказаў яшчэ Бог Абрагаму: “Сарай, жонку тваю, ня будзеш называць Сарай, але Сара будзе імя яе.
16. І Я буду дабраславіць ёй, і дам зь яе табе сына. Я буду дабраславіць ёй, і будзе яна маткай народаў, і зь яе паўстануць каралі народаў”.
17. Абрагам упаў вобліч, і ўсьміхнуўся, і падумаў у сэрцы сваім: “Ці ж стогадоваму чалавеку можа нарадзіцца сын? Або дзевяностагадовая Сара ці можа радзіць?”
18. І сказаў Богу: “О, каб хоць Ізмаэль жыў перад воблікам Тваім!”
19. А Бог кажа яму: “Сара, жонка твая, народзіць табе сына, і ты назавеш імя яго Ізаак; і Я заключу запавет Мой зь ім як запавет вечны і з патомствам яго па табе.
20. Таксама адносна Ізмаэля Я выслухаў цябе: вось жа Я буду багаславіць яму, і дам расьці, і размножу яго вельмі; ён будзе мець дванаццаць князёў, і Я разрашчу яго ў вялікі народ.
21. Але ўстанаўлю запавет Мой зь Ізаакам, каторага народзіць табе Сара ў гэты час у наступным годзе”.
22. І перастаў зь ім гаварыць, і адыйшоў Бог ад Абрагама.
23. Дык узяў Абрагам Ізмаэля, сына свайго, і ўсіх ураджэнцаў дому свайго, і ўсіх купленых, і ўсіх хатнікаў мужчынскага роду, і яшчэ таго самага дня абрэзаў крайнюю плоць іх, як загадаў яму Бог.
24. Абрагам меў дзевяноста дзевяць гадоў, калі абразаў плоць цела свайго,
25. а Ізмаэль, сын яго, меў трынаццаць гадоў, калі была абрэзана плоць яго.
26. Таго самага дня былі абрэзаны Абрагам і сын яго Ізмаэль,
27. а разам зь імі былі абрэзаны ўсе яго хатнія, слугі, народжаныя ў яго доме, або чужыя, купленыя за грошы.

Разьдзел 18

1. І явіўся Госпад Абрагаму каля дуб-ровы Мамрэ, калі ён сядзеў ля ўваходу ў палатку ў самую сьпякоту дня.
2. Калі ён падняў вочы, убачыў: вось,тры чалавекі стаяць насупраць яго. Калі ён ўбачыў іх, то пасьпяшаўся ад дзьвярэй палаткі сваёй на спатканьне ім. І, пак-ланіўшыся ім да зямлі,
3. сказаў: “О, Госпадзе мой, калі знайшоў я ласку на віду ў Цябе, не мінай слугі Свайго.
4. Прынясуць крыху вады, і абмыеце ногі вашыя ды адпачніцё пад дрэвам.
5. А я прынясу лусту хлеба, і пасіліце сэрца вашае, а потым пойдзеце далей; бо вось павярнулі вы да слугі свайго”. Яны сказалі: “Зрабі так, як сказаў”.
6. І пасьпяшаў Абрагам у палатку да Сары і сказаў ёй: “Замяшай хутка тры меркі найлепшай мукі і напячы бондачак хлеба”.
7. А сам пабег да статку і адтуль выбраў найсыцейшае цялё, і даў яго слузе, каб ён хутка сьпёк яго.
8. І прынёс таксама масла і малака, і цялё, якое сьпёк, і даў ім, а калі яны елі, стаяў перад імі пад дрэвам.
9. І папыталіся ў яго: “А дзе жонка твая, Сара?” Адказаў ім: “У гэтай вось палатцы”.
10. І сказаў (адзін зь іх): “Калі ў гэты час за год зноў наведаю цябе, Сара, жонка твая, будзе мець сына”. Пачуўшы гэта, Сара, стоячы за імі ля ўваходу ў палатку, засьмяялася.
11. Бо былі абое старыя падошлай старасьці, і звычайныя аб’явы ў жанчыны спыніліся.
12. Усьміхнулася яна ўнезаметку, думаючы: “Калі ўжо я састарэлася, і муж мой стары, ці маю мець асалоду?”
13. І сказаў Госпад Абрагаму: “Чаго сьмяецца Сара і кажа: ці сапраўды магу нарадзіць старая?
14. Ці ж Госпаду ёсьць што немагчымае? Калі наведаю цябе за год у гэты час, Сара будзе мець сына”.
15. А Сара запярэчыла, кажучы: “Я не сьмяялася,” бо ахапіў яе страх. Але Госпад сказаў: “Не, сьмяялася!”
16. Дык тыя людзі падняліся і накіравалі вочы свае на Садому, а Абрагам разам пайшоў, праводзячы іх.
17. І сказаў Госпад: “Ці ж магу хаваць перад Абрагамам, што маю зрабіць?
18. Ён бо станецца народам вялікім і магутным, і ў ім атрымаюць дабраславенства ўсе народы на зямлі.
19. Бо выбраў Я яго, каб загадваў сынам сваім і радні сваёй па сабе, каб пільнаваліся дарогі Госпадавай і чынілі справядлівасьць і суд, каб выканаў Госпад Абрагаму ўсё тое, што сказаў яму”.
20. І сказаў Госпад: “Скарга на Садому і на Гамору павялічылася, і грэх іхні надта цяжкі.
21. Дык зыйду і пагляджу, ці скарга, якая дайшла да Мяне, збываецца на дзеі, ці не?”
22. І павярнулі тыя людзі, і накіраваліся ў Садому. А Абрагам ўсё стаяў перад Госпадам.
23. І, падыйшоўшы да Яго, спытаў: “Ці загубіш справядлівага разам зь бязбожным?
24. Калі б прыпадкам у горадзе было пяцьдзесят справядлівых, ці сапраўды загубіш і не пашкадуеш таго месца дзеля пяцідзесяці справядлівых, калі б у ім былі?
25. Не рабі так, каб загубіў Ты справя-длівага ды зь бязбожным, каб справядліваму было таксама, як і бязбожнаму! Не рабі! Ці ж судзьдзя ўсёй зямлі паступіць несправядліва?”
26. Госпад адказаў: “Калі знайду ў Садоме пяцьдзесят справядлівых сярод жыхароў, то дзеля іх прабачу ўсяму гораду”.
27. І зноў Абрагам прамовіў: “Вось жа пачаў я прасіць Госпада майго, хоць я пыл і парахно.
28. А што, а калі б не хапала пяці сярод гэтых пяцідзесяці справядлівых, ці дзеля нястачы пяці зьнішчыш увесь горад?” Бог кажа: “Ня зьнішчу, калі знайду там сорак пяць”.
29. Зноў зьвярнуўся Абрагам у гэтыя словы: “Калі б прыпадкам было там толькі сорак?” Кажа Бог: “Ня зьнішчу дзеля сарака”.
30. “Ня гневайся на мяне, прашу, Госпадзе, калі папытаюся: Калі б часам знайшлося там трыццаць?” Адказаў Бог: “Ня зьнішчу, калі знайду тамака трыццаць”.
31. “Дазволь, — кажа, — Госпадзе, зноў спытацца. Можа часам знайшлося там дваццаць?” Бог кажа: “Ня зьнішчу дзеля дваццаці”.
32. “Вось жа, — кажа, — хай ня гневаецца Госпад мой, калі папытаюся яшчэ раз. Можа часам знайшлося б там дзесяць?” Адказаў Бог: “Ня зьнішчу дзеля дзесяці”.
33. І скончыўшы размову з Абрагамам, Госпад пайшоў, а Абрагам вярнуўся ў сваё месца.

Разьдзел 19

1. Вечарам, калі Лёт сядзеў у браме гораду, прыбылі тыя два анёлы ў Садому, і ён, калі ўбачыў іх, падняўся і пайшоў на спатканьне ім, і ўшанаваў іх, паўшы на зямлю,
2. і сказаў: “Малю, валадары мае, загляньце ў дом слугі вашага і пераначуйце. Памыйце ногі вашыя і нараніцы выбярэцеся ў дарогу вашу”. Яны адказалі: “Ніякім чынам, мы пераначуем на двары”.
3. Але ён прасіў іх моцна, і яны накіраваліся да яго. І калі прыйшлі ў дом ягоны, ён справіў гасьціну, напёк прэсных бондаў, і яны пасіліліся.
4. Не ляглі яны яшчэ спаць, як людзі з гораду, жыхары Садомы, акружылі дом, ад малога да старога, увесь натоўп разам.
5. І выклікалі яны Лёта, і сказалі яму: “Дзе тыя людзі, што ўвайшлі да цябе ноччу? Выведзі іх да нас, каб мы пазналі іх”.
6. Выйшаў да іх Лёт, замкнуўшы за сабою дзьверы, і кажа:
7. “Прашу, браты мае, не рабіце нічога благога.
8. Вось маю дзьве дачкі незамужнія. Выведу іх да вас, і вы, што вам падабаецца, рабіце зь імі, толькі мужчынам гэтым нічога не рабіце, бо яны прыйшлі ў цень даху майго”.
9. Але яны сказалі: “Ідзі адсюль”. І дадалі: “Сам прыблуда, і хоча судзіць? Дык вось цябе самога мы болей прыжмём, нячым іх”. І накінуліся зь вялікай сілай на Лёта , і ўжо ледзь не выламалі дзьверы.
10. Тады тыя людзі выцягнулі рукі і ўцягнулі Лёта да сябе, і зачынілі дзьверы.
11. А тых, што былі на двары, ад найменшага да найбольшага, пакаралі сьлепатою так, што не маглі яны знайсьці дзьвярэй.
12. І сказалі тыя людзі Лёту: “Маеш тут яшчэ каго свайго? Зяця, сыноў або дачок, усіх, хто з тваіх ёсць у горадзе, выведзі з гэтага месца,
13. бо мы зьнішчым гэты горад, таму што скарга на яго дайшла да Госпада, і Ён паслаў нас, каб мы зьнішчылі яго”.
14. Тады выйшаў Лёт і сказаў зяцям сваім, каторыя мелі жаніцца зь ягонымі дочкамі, і падганяў: “Уставайце, бяжым з гэтага месца, бо Госпад мае зьнішчыць горад”. Ім жа здавалася, што ён жартуе.
15. На сьвітаньні анёлы падганялі Лёта, кажучы: “Уставай, бяры жонку сваю і дзьве дачкі, якія маеш тут, каб не загінуў ты праз злачыннасьць гораду”.
16. А калі марудзіў, падхапілі тыя людзі яго за рукі, і жонку, і дзьве дачкі ягоныя, бо Госпад пашкадаваў іх,
17. і вывелі яго, і пакінулі за горадам. Там сказаў адзін зь іх: “Ратуй жыцьцё сваё, і не аглядайся назад, і не затрымоўвайся нідзе ў гэтай мясцовасьці, але ў гарах шукай ратунку, бо інакш прападзеш!”
18. Лёт сказаў ім: “Не, Госпадзе мой!
19. Вось жа, калі слуга Твой знайшоў ласку ў Цябе, і Ты ўславіў міласэрдзе Сваё, аказваючы яго мне, каб уратаваць жыцьцё маё , не магу хавацца ў гарах, каб не напаткала мяне гора, і не памёр я.
20. Вось жа горад гэты блізка, у які я магу ўцячы, малы, але ў ім уратуюся, дык што малы – захаваю жыцьцё сваё”.
21. І сказаў яму: “Я ў гэтым  таксама прыняў просьбу тваю, каб ня зьнішчыць гораду, у які ты прасіўся.
22. Сьпяшайся і ратуйся там, бо не магу нічога рабіць, пакуль туды ня ўвойдзеш”. Таму і дадзена імя тому месцу Цаар.
23. Сонца паднялося ўжо над зямлёю, калі Лёт прыбыў у Сэгор.
24. Тады Госпад спусьціў на Садому і Гамору дождж серкі і агня ад Госпада зь неба,
25. і зьнішчыў гарады гэтыя і ўсю мясцовасьць кругом, усіх жыхароў гарадоў гэтых і ўсю зеляніну зямлі.
26. А жонка Лёта, аглянуўшыся за сябе, стала слупом солі.
27. Абрагам жа, падняўшыся рана, пайшоў на тое месца, дзе стаяў раней перад Госпадам,
28. і глянуў на Садому і Гамору, і на ўвесь той абшар. І ўбачыў дым густы, быццам зь печы, які падымаўся над зямлёй,.
29. Так вось Бог, нішчучы гарады гэтай мясцовасьці, памятаючы на Абрагама, ухаваў Лёта ад гібелі з гарадамі, у якіх ён пражываў.
30. І выйшаў Лёт з Цаару, і абжыўся разам з дзьвюма дачкамі сваімі ў гарах, бо баяўся заставацца ў тым горадзе . І жыў у пячоры сам і абедзьве дачкі яго.
31. І сказала старэйшая малодшай: “Бацька наш стары, а ніводнага з мужчынаў не засталося на зямлі, каторы б мог прыйсьці да нас па звычаю ўсёй зямлі.
32. Хадзі, напоім бацьку нашага віном і будзем спаць зь ім, каб зьберагчы маглі патомства ад бацькі нашага”.
33. І далі яны ў тую ноч бацьку свайму піць віно; і ўвайшла старэйшая, і спала з бацькам. Ён жа ня чуў, ані калі яна лягла, ані калі ўстала.
34. На другі дзень кажа старэйшая малодшай: “Я вось учора спала з бацькам маім. Дайма яму піць віно таксама ў гэтую ноч, і ты ўвойдзеш, і будзеш спаць зь ім, каб захаваць патомства ад бацькі нашага”.
35. І далі яны і ў гэтую ноч бацьку свайму піць віно, і ўвайшла малодшая дачка, і спала зь ім. А ён таксама ня чуў, ані калі яна лягла, ані  калі ўстала.
36. І так абедзьве дачкі Лёта пачалі ад бацькі свайго.
37. І нарадзіла старэйшая сына, і назвала імя яго – Мааб. Ён ёсьць бацькам Маабцаў аж па сёньняшні дзень.
38. Малодшая таксама нарадзіла сына і назвала яго імем Бэн-Амі . Ён ёсьць бацькам сыноў Амона аж да сягоньня.

Разьдзел 20

1. Адсюль Абрагам перабраўся ў зямлю Нэгэб, і абжыўся між Кадэшам і Шурам. А калі прабываў ён у Герары,
2. казаў аб сваёй жонцы: “Яна мая сястра”. Дык Абімэлех, кароль Герару, паслаў людзей і забраў яе.
3. І прыйшоў Бог да Абімэлеха ноччу ўва сьне і кажа яму: “Ты вось памрэш дзеля жанчыны, каторую ўзяў, яна бо мае мужа”.
4. А Абімэлех не дакранаўся яе, дык адказаў: “Госпадзе, ці ж і народ справядлівы будзеш забіваць?
5. Ці ж ён сам не сказаў мне: “Яна сястра мая”, і яна казала таксама: “Ён брат мой”. У прастаце сэрца свайго і ў чыстасьці рук маіх я зрабіў гэта”.
6. І сказаў яму Бог ува сьне: “Я ведаю, што ў прастаце сэрца ты зрабіў гэта, і таму бярог цябе, каб ты не саграшыў адносна Мяне, і не дапусьціў, каб ты дакрануўся яе.
7. Цяпер вось вярні жонку мужу ейнаму, бо ён прарок, і будзе маліцца за цябе, і ты будзеш жыць. Калі ж не захочаш вярнуць, то ведай, што памрэш ты і ўсе, хто твае”.
8. І зараз жа нараніцы, падняўшыся, склікаў Абімэлех усіх слугаў сваіх і расказаў ім усе гэтыя словы. І людзі дужа спужаліся.
9. І паклікаў Абімэлех Абрагама і сказаў яму: “Што ты зрабіў нам? Чым я саграшыў табе, што ты навёў на мяне і на каралеўства маё вялікі грэх? Што ты не павінен быў зрабіць, зрабіў мне”.
10. І зноў сказаў: “Што ты думаў, робячы гэта?”
11. Абрагам адказаў: “Я разважаў так: на гэтым месьце напэўна няма страху Божага, дык заб’юць мяне дзеля жонкі маёй.
12. Дарэчы, яна сапраўды сястра мая, як дачка бацькі майго, але зь іншай маткі. І яна сталася маёй жонкай.
13. Калі мне Бог казаў выйсьці з дому бацькі майго і вандраваць, я сказаў ёй: “Акажы ты мне гэту ласку: у кожным месцы, куды прыбудзем, ты кажы, што я брат твой”.
14. Дык узяў Абімэлех авечак, валоў і слугаў, і служанак і даў Абрагаму. І вярнуў яму Сару, жонку ягоную,
15. і сказаў: “Вось зямля мая перад табой, дзе б табе падабалася – жыві”.
16. А Сары сказаў ён: “Даю брату твайму тысячу сыкляў серабра. Хай для ўсіх, каторыя з табой, будзе табе доказам, што ты безь віны”.
17. І Абрагам памаліўся да Бога, і Бог аздаравіў Абімэлеха і жонку ягоную, і ягоныя нявольніцы, каб маглі мець патомства.
18. Госпад бо дакрануў бясплоднасьцю ўсе ўлоньні ў доме Абімэлеха за Сару, жонку Абрагама.

Разьдзел 21

1. Наастатак аказаў Госпад сваю ласку Сары, як абяцаў, і зьдзейсьніў тое, што прадказваў.
2. І яна пачала, і нарадзіла Абрагаму сына ў той вось час, які Бог вызначыў.
3. І Абрагам даў сыну свайму, каторага Сара нарадзіла яму, імя Ізаак.
4. І абрэзаў Абрагам Ізаака, калі той меў восем дзён, як яму Бог загадаў.
5. Абрагам меў сто гадоў, калі яму нарадзіўся сын ягоны, Ізаак.
6. І Сара казала: “Прычыну да сьмеху даў мне Бог, хто ні пачуе пра мяне, будзе сьмяяцца”.
7. І зноў казала: “Хто б адважыўся сказаць Абрагаму: Сара будзе грудзьмі карміць дзяцей, а ўсё ж такі я нарадзіла сына міма старых гадоў майго мужа”.
8. І дзіця вырасла, і было аднятае ад грудзей. І Абрагам справіў вялікі баль у той дзень, у які Ізаак быў адняты ад грудзей.
9. А Сара, бачучы, што сын Эгіпцянкі Агары, каторага яна нарадзіла Абрагаму, насьміхаецца зь Ізаака,
10. сказала Абрагаму: “Выгані гэтую нявольніцу разам зь яе сынам, бо сын гэтай нявольніцы ня будзе спадкаемцам з сынам маім, Ізаакам”.
11. Прыкра прыняў гэта Абрагам дзеля сына свайго.
12. Але вось Бог сказаў яму: “Хай табе не здаецца прыкрым тое, што сказала Сара пра хлопца і пра тваю нявольніцу. Паслухай яе, бо толькі ад Ізаака будзе названа патомства тваё.
13. Але і з сына нявольніцы Я зраблю вялікі народ, бо ён ёсьць тваім патомкам”.
14. І ўстаў назаўтра Абрагам рана, узяў хлеба і мех вады, і даў Агары, ускладаючы ёй на плечы, і адправіў яе разам зь дзіцем. Яна ж пайшла і цягалася па пустыні Бээр-Шэба.
15. А калі ня стала вады ў мяху, яна палажыла дзіця пад адным кустом,
16. потым адыйшла і села далёка, на стрэл лука, і сказала сабе: “Няхай ня ўбачу сьмерці дзіцяці”. І седзячы насупраць, пачала ўголас плакаць.
17. І Бог пачуў крык дзіцяці. І Анёл Госпадаў азваўся зь неба да Агары, кажучы: “Што табе, Агар? Ня бойся, пачуў вось Бог крык дзіцяці адтуль, дзе знаходзіцца.
18. Устань, падымі дзіця, вазьмі яго рукою сваёй, бо Я зь яго зраблю вялікі народ”.
19. І адкрыў Бог ёй вочы, і ўбачыла яна студню з вадой. Яна пайшла, напоўніла мех вадой і дала хлопцу напіцца.
20. І Бог быў зь ім, і ён рос і жыў на пустыні, і зрабіўся стральцом з лука.
21. І пражываў ён на пустыні Паран, а маці падабрала яму жонку зь зямлі Эгіпецкай.
22. У той час Абімэлех і Піколь, начальнік ягонага войска, сказалі Абрагаму: “Бог з табой у-ва ўсім, што ты робіш.
23. Дык злажы тут, на гэтым месцы, прысягу на Бога, што ты ані адносна мяне, ані адносна майго патомства бліжэйшага не дапусьцішся здрады, але як я абыходзіўся з табой, так і ты будзеш абыходзіцца са мной і зь зямлёй, у каторай гасьціш прыбыльцам”.
24. Абрагам сказаў: “Прысягаю”.
25. Прытым аднак упікнуў Абрагам Абімэлеха за студню з вадой, якую слугі яго забралі сілай.
26. Адказаў Абімэлех: “Ня ведаю, хто гэта зрабіў. Але ані ты мне гэтага не казаў, ані я ня чуў пра гэта аж да сёньня”.
27. Дык узяў Абрагам авец і валоў і даў Абімэлеху, і так абодва заключылі запавет.
28. І паставіў Абрагам сем ягнят са стада асобна.
29. І спытаўся Абімэлех у яго: “Пашто сем ягнят гэтых ты паставіў асобна?”
30. А ён адказаў: “Сем ягнят  атрымаеш з рукі маёй, каб былі мне сьведчаньнем, што я выкапаў гэтую студню”.
31. Таму месца тое названае Бээр-Шэба, бо тут абодва прысяглі.
32. Так у Бээр-Шэбе ўвайшлі яны ў запавет.
33. Пасьля вось Абімэлех і Піколь, начальнік войска ягонага, вярнуліся ў зямлю Філістынцаў. А Абрагам пасадзіў лес у Бээр-Шэбе і прызываў там імя Госпада, Бога Вечнага.
34. І жыў Абрагам як чужынец у зямлі Філістынцаў многія дні.

Разьдзел 22

1. Па гэтых падзеях Бог захацеў выспрабаваць Абрагама, і сказаў яму: “Абрагаме!” Ён адказаў: “Вось я”.
2. І сказаў Бог: “Вазьмі сына адзінага свайго, якога любіш, Ізаака, і ідзі ў зямлю Морыя, і ахвяруй там яго ў цэлапаленьне на адной гары, якую Я табе пакажу”.
3. Дык Абрагам устаў рана, асядлаў асла свайго, узяў з сабою двух юнакоў сваіх і Ізаака, сына свайго. І нанёс ён дроваў на паленьне, і ўстаў, і выбраўся ў мясцовасьць, пра якую загадаў яму Бог.
4. У трэці вось дзень, падняўшы вочы, убачыў ён у далечыні гэтую мясцовасьць,
5. і сказаў юнакам сваім: “Застанецеся тут з аслом; а я з сынам пайду туды і паклонімся Богу, і вернемся да вас”.
6. І ўзяў Абрагам дровы на спаленьне ахвяры, і ўзлажыў іх на сына свайго, Ізаака. А сам нёс у рукох агонь і нож. Калі так абодва ішлі разам,
7. Ізаак спытаўся ў бацькі свайго: “Айцец мой”, ён адказаў: “Што хочаш, сыне?” “Вось жа, — кажа ён, — агонь і дровы, а дзе ж ахвяра на спаленьне?”
8. Адказаў яму Абрагам: “Бог угледзіць сабе ахвяру на спаленьне, сын мой”. Ды ішлі абодва далей.
9. І прыбылі да месца, якое Бог паказаў. На тым месцы Абрагам пабудаваў ахвярнiк і палажыў наверх дровы. Пасьля зьвязаў Ізаака, сына свайго, і палажыў яго на ахвярнiну на дровы,
10. і выцягнуў руку сваю Абрагам, і хваціў нож, каб злажыць сына свайго ў ахвяру.
11. А вось жа Анёл Госпадаў азваўся да яго зь неба: “Абрагаме, Абрагаме”. Ён адказаў: “Вось я”.
12. Анёл сказаў: “Не падымай рукі сваёй на хлопца, і не рабі яму нічога благога! Цяпер пераканаўся Я, што ты баішся Бога і не пашкадаваў сына свайго адзінага дзеля Мяне”.
13. І падняў Абрагам вочы свае, і ўбачыў барана нейкага, увязанага за рогі ў церні. Узяў ён яго і злажыў у цэлапальную ахвяру замест сына.
14. І назваў Абрагам месца тое: “Госпад бачыць”. Адсюль і да сягоньняшняга дня кажуць: “На гары Госпад даецца ўбачыць”.
15. І азваўся другі раз Анёл Госпадаў зь неба да Абрагама:
16. “Прысягаю на Самога Сябе, — кажа Госпад, — за тое, што ты ўчыніў гэта і не пашкадаваў сына свайго адзінага,
17. буду дабраславіць табе і дам табе патомства так многае, як зоркі на небе і як пясок на беразе мора. Патомства тваё завалодае гарадамі ворагаў сваіх;
18. і атрымаюць дабраславенства ў патомстве тваім усе народы зямлі, бо ты паслухаў голасу Майго”.
19. І вярнуўся Абрагам да юнакоў сваіх, і падаўся зь імі ў дарогу, і пайшлі ў Бээр-Шэбу, і абжыўся Абрагам ў Бээр-Шэбе.
20. Пасьля гэтых падзеяў паведамілі Абрагаму, што Мілька таксама нарадзіла ягонаму брату Нахору сыноў:
21. Уца, сына першароднага, і Буза, брата яго, і Кемуэля, бацьку Арама,
22. і Кесэда, і Хазо, і Пільдаша, і Едляфа,
23. і Бэтуэля, зь якога нарадзілася Рэбэка. Восем гэтых сыноў нарадзіла Мілька Нахору, брату Абрагама.
24. А наложніца ягоная імем Рэўма нарадзіла таксама Тэбаха і Гахама, Тахаша і Мааху.

Разьдзел 23

1. Сара жыла сто дваццаць сем гадоў.
2. І памерла яна ў Кірыят-Арбе, значыць Геброне, у зямлі Ханаан; і прыйшоў Абрагам, каб смуткаваць па Сары і плакаць па ёй.
3. А па заканчэньні абраду паховінаў прамовіў ён да сыноў Гета, кажучы:
4. “Я ў вас чужынец і пасяленец, дык прадайце мне тут у вас магілу на ўласнасьць, каб мог я пахаваць сваю памёршую”.
5. А сыны Гета адказалі Абрагаму:
6. “Паслухай нас, гаспадару, князь Божы ты ў нас; дык пахавай сваю памёршую ў найлепшай з магілаў нашых. Ніхто з нас табе не забароніць, каб ты пахаваў сваю памёршую ў яго магіле”.
7. Тады Абрагам паўстаў і, аддаўшы паклон народу зямлі гэтай, значыць сынам Гетавым,
8. сказаў ім: “Калі вы згаджаецеся, каб я пахаваў памёршую сваю, то паслухайце мяне, папрасіце за мяне Эфрона, сына Цахара,
9. каб даў мне пячору Махпэля, якую мае ён на канцы поля свайго. За адпаведную цану хай мне прадасьць яе, каб сярод вас меў я магілу на ўласнасьць”.
10. А Эфрон сядзеў сярод сыноў Гета. І Эфрон Гетыт, пры ўсіх сынах Гета, каторыя зыйшоўшыся былі пры браме гораду іхняга, адказаў Абрагаму ў гэтыя словы:
11. “Ніколі ня будзе так, пане мой, паслухай мяне. Даю табе поле і пячору, якая на ім, у прысутнасьці сыноў народу майго, хавай нябожчыка свайго”.
12. Абрагам пакланіўся перад народам той зямлі,
13. і сказаў Эфрону ўслых народу той зямлі: “Прашу, паслухай мяне. Я даю грошы за гэтае поле, прымі іх, і тады пахаваю памёршую сваю на ім”.
14. А Эфрон адказаў Абрагаму, кажучы яму:
15. “Гаспадару мой, паслухай мяне. Зямля вартая чатырыста сыкляў серабра, сума невялікая для мяне і цябе – хавай сваю памёршую!”
16. І паслухаў Абрагам Эфрона, і адважыў грошы на суму, якую Эфрон назваў у прысутнасьці Гетытаў, чатырыста сыкляў серабра, якія былі тады ў ужытку.
17. Так вось поле Эфрона ў Махпэлі блізка Мамрэ, дзе была пячора на ім, ды ўсе дрэвы на ім уздоўж граніцы кругом
18. сталіся ўласнасьцяй Абрагама, у прысутнасьці Гетытаў і ўсіх, каторыя былі ўвайшоўшы ў браму іхняга гораду.
19. Пасьля пахаваў Абрагам Сару, жонку сваю, у пячоры на полі Махпэлі, блізка Мамрэ, значыць Геброну, у зямлі Ханаан.
20. Адсюль поле і пячора, што была на ім, перайшлі ад Гетытаў да Абрагама, як магіла на ўласнасьць на хаваньне памёршых.

Разьдзел 24

1. І састарэўся Абрагам, і быў многіх гадоў, і Госпад дабраславіў яму ў-ва ўсім.
2. І сказаў Абрагам слузе, загадчыку дому свайго, каторы распараджаўся ўсім, што ў яго было: “Палажы руку сваю пад бядро мне
3. і прысягні на Госпада, Бога неба і Бога зямлі, што ня возьмеш жонкі для сына майго з дачок Хананейскіх, сярод якіх жыву,
4. але пойдзеш у зямлю маю і да радні маёй, і адтуль возьмеш жонку сыну майму, Ізааку”.
5. Слуга адказаў: “Калі б жанчына не хацела са мною прыйсьці ў гэту зямлю, ці павінен я тады завесьці сына твайго ў зямлю, зь якой ты паходзіш?”
6. Абрагам сказаў: “Сьцеражыся, каб не завесьці туды сына майго.
7. Госпад, Бог неба, Каторы забраў мяне з дому бацькі майго і з радзімай зямлі маёй, Ён сказаў мне і запрысягнуў мне, і сказаў: “Гэтую зямлю Я дам патомству твайму”. Ён пашле анёла Свайго перад табою, і ты возьмеш адтуль жонку сыну майму.
8. Калі б жанчына не хацела ісьці з табою, тады ты ня будзеш зьвязаны прысягай. Сына толькі не завядзі туды”.
9. І палажыў слуга руку сваю пад бядро Абрагама, гаспадара свайго, і прысягнуў яму ў гэтай справе.
10. Дык вось слуга ўзяў з сабою дзесяць вярблюдаў, запар каштоўнасьці свайго гаспадара і падаўся ў Арам-Нагараім, у горад, дзе пражываў Нахор.
11. І пакінуў ён вярблюды для адпачынку па-за горадам каля студні пад вечар, у той час, калі жанчыны выходзяць чэрпаць ваду.
12. І маліўся ён: “Госпадзе, Божа гаспадара майго Абрагама, прашу, пашлі яе мне сёньня насустрач і акажы міласэрдзе гаспадару майму Абрагаму.
13. Вось жа я стаю каля студні з вадой, і дочкі жыхароў гэтага гораду прыходзяць чэрпаць ваду.
14. Дык хай дзяўчына, каторай я скажу: “Нахілі мне збан твой, каб мог напіцца”, а яна адказала б: “Пі сам, і вярблюдам тваім я дам напіцца”, вось гэта тая, якую выбраў Ты слузе Твайму, Ізааку, і з гэтага зразумею, што Ты аказваеш міласэрдзе гаспадару майму”.
15. Ня скончыў ён словаў гэтае малітвы, аж вось Рэбэка, дачка Бэтуэля, сына Мількі, жонкі Нахора, брата Абрагама, выйшла, маючы збан на плячы.
16. А была дзяўчына тая вельмі прыгожая, дзеўка не замужняя. Яна зыйшла да крыніцы і зачэрпнула поўны збан, і вярталася.
17. І пераняў яе слуга, і кажа: “Дай мне крыху напіцца вады з твайго збана”.
18. Яна адказала: “Пі, гаспадару мой”, і шыбка спусьціла збан свой на руку сваю, і напаіла яго.
19. І, калі напаіла яго, сказала: “Я начэрпаю для вярблюдаў тваіх вады, пакуль усе нап’юцца”.
20. І зараз жа выліла ваду са збана ў паіла, і пабегла зноў да студні зачэрпнуць вады, і начэрпала для ўсіх яго вярблюдаў.
21. Ён жа моўчкі са зьдзіўленьнем глядзеў на яе, каб пераканацца, ці ўшчась-лівіць Госпад падарожжа яго, ці не.
22. А калі вярблюды напіліся, дастаў ён залаты кольчык у паўсыкля вагі і разам узлажыў на яе рукі дзьве залатыя бранзалеты ў дзесяць сыкляў вагі,
23. і папытаўся: “Скажы мне, чыя ты дачка, і ці ў доме твайго бацькі знойдзецца месца для нас на начлег?”
24. А яна сказала: “Я дачка Бэтуэля, сына Мількі, каторага яна нарадзіла Нахору”.
25. І дадала, кажучы: “Хопіць у нас саломы і пашы, а такжа месца на пераначаваньне”.
26. Тады чалавек той схіліў галаву і, пакланіўшыся Госпаду,
27. сказаў: “Няхай будзе дабраслаўлены Госпад, Бог гаспадара майго Абрагама, Каторы ня ўхіліў міласэрдзя Свайго і вернасьці Сваёй ад гаспадара майго. Мяне ж Госпад прывёў да дому братоў гаспадара майго”.
28. І пабегла дзяўчына, і расказала дома маці сваёй усё, што здарылася,
29. А Рэбэка мела брата імем Лябан, каторы пасьпешна пайшоў да чалавека туды, дзе была крыніца.
30. Калі ўбачыў ён кольчык і бранзалеты на руках сваёй сястры і пачуў, як Рэбэка гаварыла, што ёй той чалавек сказаў гэта, ён пайшоў да чалавека, каторы стаяў каля вярблюдаў недалёка ад студні з вадой,
31. і сказаў яму: “Увайдзі, дабраслаўлены Госпадам, чаго стаіш на двары? Я прыгатаваў дом і месца для вярблюдаў”.
32. І ўвёў яго ў сьвятліцу, а сам рась-сядлаў вярблюдаў і даў саломы і корму вярблюдам, і падаў вады на ўмыцьцё ног яму і мужчынам, што прыйшлі разам зь ім.
33. Калі падалі таму чалавеку пасілак, ён сказаў: “Ня буду есьці, пакуль не скажу справы сваёй”. І сказалі (яму): “Кажы”.
34. І ён пачаў: “Я – слуга Абрагама.
35. Госпад дабраславіў у асаблівы спосаб майму гаспадару, дзеля таго стаўся ён багатым. Ён даў яму авечак і валоў, серабро і золата, слугаў і служанак, вярблюдаў і аслоў.
36. А Сара, жонка ягоная, нарадзіла гаспадару майму сына ў сваёй старасьці. Яму вось аддаў ён усё, што меў.
37. І гаспадар мой загадаў мне прысягнуць, што споўню яго даручэньне: “Ня возьмеш сыну майму жонкі з дачок Хананейскіх, у зямлі каторых жыву,
38. але падасіся ў дом бацькі майго і ў радню маю, і возьмеш адтуль жонку сыну майму”.
39. Я тады сказаў гаспадару майму: “А калі б жанчына не хацела са мной ісьці?”
40. “Госпад, — кажа ён, — на віду ў Якога жыву, пашле анёла Свайго з табой, і ён пакіруе дарогай тваёй. Возьмеш сыну майму жонку з радні маёй і з дому бацькі майго.
41. Не вінаваты будзеш у клятве маёй, калі прыбудзеш да сваякоў маіх, і не дадуць табе; тады вольны будзеш ад клятвы маёй”.
42. Дык прыбыў я сёньня да крыніцы і сказаў: “Госпадзе, Божа гаспадара майго Абрагама, каб жа Ты кіраваў дарогай маёй, у якой цяпер знаходжуся.
43. Вось я стаю каля крыніцы вады; і дзяўчына выйдзе чэрпаць ваду, і я скажу ёй: “Дай мне крыху вады напіцца са збана твайго”.
44. І скажа яна мне: “І ты пі, і вярблюды твае я напаю”, — гэта тая жанчына, якую прызначыў Госпад сыну гаспадара майго.
45. Заледзь перастаў я так у духу маліцца, паказалася Рэбэка, прыходзячы са збанам, які несла на плячы. І зыйшла яна да крыніцы, і начэрпала вады. А я кажу ёй: “Дай мне крыху піць”.
46. Яна хутка зьняла збан з пляча і сказала мне: “І ты пі, і дам напіцца вярблюдам тваім “. Напіўся я і напаіў вярблюдаў.
47. І спытаўся ў яе: “Чыя ты дачка?” Яна адказала: “Я – дачка Бэтуэля, сына Нахора, якога нарадзіла яму Мілька”. Дык павесіў я кольчыкі ў ноздры яе і ўзлажыў бранзалеты на рукі ейныя.
48. І, упаўшы, пакланіўся Госпаду, дабраславячы Госпада, Бога гаспадара майго Абрагама, Які прывёў мяне простай дарогай, каб узяў дачку брата гаспадара майго сыну ягонаму.
49. Дзеля таго, калі акажаце ласку і вернасьць гаспадару майму, паведамiце мне, а калі не – скажыце, я тады падамся направа або налева”.
50. Тады Лябан і Бэтуэль так адказалі: “Ад Госпада выйшла гэтае намярэньне; мы ня можам сказаць па-за воляй Яго што іншае табе.
51. Вось Рэбэка перад табой. Вазьмі яе і ідзі, і хай будзе яна жонкаю сына гаспадара твайго, як сказаў Госпад”.
52. Калі пачуў гэта слуга Абрагама, упаў на зямлю і пакланіўся Госпаду.
53. Затым, выняўшы серабраныя і залатыя рэчы і шаты, даў іх Рэбэцы, і даў каштоўныя рэчы брату яе і маці.
54. Тады елі і пілі ён сам і мужчыны, якія былі зь ім, і там пераначавалі. А ўстаўшы нараніцы, сказаў слуга: “Пусьціце мяне, каб вярнуўся я да гаспадара майго”.
55. Брат ейны і маці адказалі: “Хай застанецца дзяўчына прынамсі дзесяць дзён у нас, а потым адыйдзе”.
56. “Не затрымоўвайце мяне, — кажа ён, — бо Госпад кіраваў дарогаю маёй. Адпусьціце мяне, каб я пасьпяшыў да гаспадара майго”.
57. Сказалі яны: “Паклічам дзяўчыну і запытаемся пра яе волю”.
58. Калі пакліканая прыйшла, запыталіся яе: “Хочаш ісьці з гэтым чалавекам?” Яна кажа: “Пайду”.
59. Дык адпусьцілі Рэбэку, сястру сваю, і карміліцу яе, і слугу Абрагама, і людей ягоных.
60. І дабраславілі Рэбэку, і сказалі ёй: “Сястра наша, расьці ў тысячы тысячаў, і хай патомства тваё здабудзе брамы сваіх ворагаў!”
61. Тады Рэбэка і ейныя нявольніцы селі на вярблюдаў і падаліся ў дарогу за тым чалавекам. І слуга Абрагама забраў так Рэбэку, і выехаў.
62. А Ізаак, каторы ў той час жыў у Нэгэбе, акурат вяртаўся ад студні Ляхай-Рой.
63. І выйшаў Ізаак на поле наадвячорак разагнаць думкі. Калі падняў ён вочы, убачыў вярблюдаў надыходзячых.
64. Рэбэка таксама падняла вочы і ўбачыла Ізаака, і зьсела зь вярблюда.
65. І папыталася ў слугі: “Што гэта за чалавек, што ідзе праз поле на спатканьне нам?” Ён сказаў ёй: “Сам гаспадар мой”. Тады Рэбэка ўзяла вэлюм і закрыла сабе твар.
66. А слуга ўсё, што чыніў, расказаў Ізааку.
67. І той увёў яе ў палатку Сары, маці сваёй, і ўзяў Рэбэку за жонку, і пакахаў яе, і яна была пацехай яму па сьмерці маткі яго.

Разьдзел 25

1. Абрагам узяў яшчэ іншую жонку імем Кетура.
2. Яна нарадзіла яму Зімрана, Екшана, і Мэдана, і Мадыяна, і Ішбака, і Шуаха.
3. А Екшан быў бацькам Шэбы і Дэдана. Сынамі Дэдана былі Ашурым, і Летушым, і Леумім.
4. А з Мадыяна нарадзіліся Эфа, і Эфэр, і Генох, і Абіда, і Эльдаа. Усё гэта сыны Кетуры.
5. І аддаў Абрагам усё, што меў, Ізааку.
6. Сыноў жа наложніцаў сваіх абдарыў дарамі і аддзяліў іх ад Ізаака, сына свайго, яшчэ пры жыцьці сваім, на ўсход.
7. Абрагам пражыў сто семдзесят пяць гадоў.
8. І наблізіўся канец яго жыцьця, і памёр Абрагам у позьняй, але шчасьлівай старасьці, насычаны жыцьцём, і палучыўся са сваімі бацькамі.
9. Ізаак і Ізмаэль, сыны ягоныя, пахавалі яго ў пячоры Махпэля, на полі Эфрона, сына Цахара Гетыта зь мясцовасьці Мамрэ,
10. якую Абрагам купіў ад сыноў Гета. Там пахаваны сам і Сара, жонка ягоная.
11. А па сьмерці яго дабраславіў Бог Ізааку, сыну ягонаму, каторы жыў каля студні Ляхай-Рой.
12. А вось патомкі Ізмаэля, сына Абрагама, каторага нарадзіла Абрагаму Эгіпцянка Агар, нявольніца Сары.
13. Вось імёны сыноў Ізмаэля, імёны патомкаў іхніх: Нэбаёт, першародны сын Ізмаэля, далей Кедар, Адбээль, і Мібсам.
14. Мішма, Дума і Масса,
15. Гадад і Тэма, Етур, Нафіш і Кедма.
16. Вось сыны Ізмаэля, і такія разам мясцовасьці, у якіх яны прабывалі або пасяліліся, дванаццаць князёў іх плямёнаў.
17. Ізмаэль у сто трыццаць сем гадоў дайшоў да канца жыцьця, і памёр, і палучыўся з бацькамі сваімі.
18. А патомкі яго пражывалі ад Хавілі аж да Шура, насупраць Эгіпту па дарозе ў Асырыю. І пасяліліся яны на віду ўсіх сваіх братоў.
19. Гэта дзеі патомкаў Ізаака, сына Абрагама. Абрагам быў бацькам Ізаака.
20. Ізаак меў сорак гадоў, калі ўзяў сабе жонку Рэбэку, дачку Бэтуэля, Арамейца з Паддан-Араму, сястру Лябана Арамейца.
21. І маліўся Ізаак за сваю жонку да Госпада, бо была яна няплоднай. І Госпад выслухаў яго, і Рэбэка, жонка Ізаака, сталася цяжарнай.
22. А калі біліся ў ейным улоньні дзеці, яна падумала: “Калі так бывае, дык чаму ў мяне?” І пайшла папытацца Госпада.
23. І Госпад адказаў ёй: “Два народы ў тваім лоне, і два народы выдзяляцца з нутра твайго: адзін будзе дужэйшы ад другога, і старэйшы будзе слугой малодшага”.
24. Калі надыйшоў час родаў, выявілася, што ва ўлоньні яе двайняты.
25. І выйшаў першы сын чырвоны, увесь, як кажух, касматы; і назвалі яго Эзаў.
26. Потым паказаўся брат яго, трымаючы Эзава за пяту. Таму дадзена яму імя Якуб. Ізаак меў шэсьцьдзесят гадоў, калі яны яму нарадзіліся.
27. А калі яны выраслі, Эзаў стаўся спрытным паляўнічым, чалавекам палёў; а Якуб быў чалавекам ціхім і пражываў у палатках.
28. Ізаак любіў Эзава, таму што любіў страву з упаляваных ім зьвяроў, а Рэбэка любіла Якуба.
29. Калі аднойчы Якуб варыў нейкую страву, надыйшоў з поля Эзаў надта змучаны
30. і прасіў Якуба: “Дай мне хоць крыху гэтай чырвонай стравы, бо я надта стомлены”. Дзеля гэтай прычыны дадзена яму імя Эдом.
31. Якуб сказаў яму: “Прадай мне перш сваё першародзтва”.
32. Ён адказаў: “Калі ледзь не ўміраю з голаду, што мне паможа першародзтва?”
33. Якуб кажа: “Дык прысягні мне”. І прысягнуў ён, і прадаў першародзтва.
34. І так атрымаў хлеб і сачэвіцу, зьеў і выпіў, і ўстаў, і пайшоў, мала зважаючы, што прадаў першародзтва.

Разьдзел 26

1. Калі настаў голад на зямлі, другі з чаргі па тым, які быў за часоў Абрагама, Ізаак падаўся да Абімэлеха, караля Філістынскага, у Герар.
2. 2. І явіўся яму Госпад, і кажа: “Не ідзі ў Эгіпет, але жыві ў той зямлі, якую Я пакажу табе.
3. Вандруй па той зямлі, а Я буду з табой і буду дабраславіць табе. Бо табе і твайму патомству Я аддаю ўсю гэтую зямлю і стрымаю прысягу, якую даў твайму бацьку Абрагаму,
4. што размножу патомства тваё, як зоркі на небе, поруч дам твайму патомству ўсе гэтыя землі. І ў тваім патомстве будуць дабраслаўлены ўсе народы зямлі,
5. таму што Абрагам паслухаў голасу Майго і выконваў прыказаньні і загады Мае, і даручэньні, і закон”.
6. І абжыўся Ізаак у Герары.
7. А калі людзі таго месца пыталіся яго пра жонку ягоную, ён адказваў: “Гэта сястра мая”. Бо баяўся прызнацца, што яна зьвязана зь ім сужонствам, каб дзеля прыгажосьці яе не забілі яго часам.
8. Калі так пражываў даўжэйшы час, аднойчы Абімэлех, кароль Філістынскі, гледзячы праз вакно, угледзіў Ізаака, каторы сьмяяўся міла да Рэбэкі, як да жонкі.
9. І паклікаў тады Абімэлех Ізаака, і сказаў: “Дык яна жонка твая! Чаму ты хлусіш, што яна – сястра твая?” Адказаў (Ізаак): “Бо баяўся, што памру дзеля яе”.
10. І сказаў Абімэлех: “Чаму ты зрабіў гэта нам? Мог бы хто з народу ўвайсьці да жонкi тваёй, і гэтым зацягнуў бы вялікі грэх на нас”. І загадаў ён усяму народу, кажучы:
11. “Хто дакрануўся б гэтага чалавека і жонкі ягонай, будзе пакараны сьмерцю”.
12. І вось сеяў Ізаак у той зямлі, і сабраў у тым годзе стакротны плён, і дабраславіў яму Госпад.
13. І ставаўся штораз багацейшы той чалавек, і паступова стаўся дужа багаты.
14. І меў ён многія статкі авечак і валоў, і мноства слугаў. Дзеля таго Філістынцы з зайздросьцілі яму,
15. i засыпалі зямлёй усе студні, каторыя калісьці выкапалі слугі бацькі яго, Абрагама.
16. Сам жа Абімэлех сказаў Ізааку: “Адыйдзіся ад нас, бо ты багацейшы за нас!”
17. Дык Ізаак адыйшоў адтуль і паставіў палаткі каля ракі ў Герары, і там абжыўся.
18. І зноў капаў студні, каторыя выкапалі ў час бацькі яго, Абрагама, а каторыя па сьмерці Абрагама засыпалі Філістынцы. І назваў ён іх тымі ж назвамі, якімі назваў іх бацька.
19. І капалі слугі Ізаака ў даліне (ручаю), і натрапілі там на крыніцу жывой вады.
20. Але і там паднялі звадку пастухі Герарскія супраць пастухоў Ізаака, якія казалі: “Гэта наша вада!” Таму і студню тую назвалі Эсэк, бо вадзіліся за яе.
21. І выкапалі яны іншую студню, і за яе спрачаліся, і назвалі яе Сітна.
22. І выбраўся Ізаак адтуль, і выкапаў іншую студню, пра якую ўжо не спрачаліся, і назваў яе Рэхабот, кажучы: “Цяпер пашырыў нас Госпад, і мы разрастаемся на зямлі”.
23. І перасяліўся ён з таго месца ў Бээр-Шэбу.
24. І аб’явіўся яму Госпад у тую ноч, і сказаў: “Я – Бог Абрагама, бацькі твайго. Ня бойся, бо Я з табой, Я буду дабраславіць табе, і размножу патомства тваё дзеля слугі Майго, Абрагама”.
25. І ён пабудаваў там ахвярнiк і, прызваўшы імя Госпада, паставіў палатку, а слугі яго выкапалі там студню.
26. Пасьля прыбылі з Герару Абімэлех і Ахузат, прыяцель яго, поруч Піколь, начальнік войска.
27. Ізаак сказаў ім: “Чаго вы прыйшлі да мяне, чалавека, якога зьненавідзелі і выгналі ад сябе?”
28. Яны адказалі: “Бачылі мы, што з табой Госпад, і таму сказалі: Хай будзе паміж намі і табой клятва, і мы ўвойдзем з табой у запавет,
29. каб ты нам нічога не зрабіў благога, як і мы ня скрыўдзілі цябе, і нічога табе не зрабілі апрача дабра, і спакойна адпусьцілі цябе. Бо ты дабраслаўлены Госпадам”.
30. І ён зрабіў ім банкет, і яны напіліся і наеліся.
31. І, устаўшы нараніцы, запрысягліся ўзаемна. Правёў іх Ізаак, і яны пайшлі.
32. У той дзень прыйшлі слугі Ізаакавы і паведамілі яму пра студню, што выкапалі, кажучы: “Знайшлі мы ваду”.
33. Адсюль назвалі яе Шыбэа, і гэта назва дадзена гораду Бээр-Шэба аж па сягоньняшні дзень.
34. Калі Эзаў меў сорак гадоў, узяў за жонку Юдыту, дачку Бээры Гетыта, і Басэмат, дачку Элёна Гетыта.
35. Яны былі прычынай прыкрасьці для Ізаака і Рэбэкі.

Разьдзел 27

1. Калі Ізаак састарэў, зацягнула вочы яму, і ён ня мог бачыць. І паклікаў ён сына свайго старэйшага, Эзава, і сказаў яму: “Сын мой!” Ён адказаў: “Вось я”.
2. І бацька кажа яму: “Бачыш, што я састарэў, і ня ведаю дня сьмерці сваёй.
3. Дык вазьмі зброю сваю, сагайдак і лук, і ідзі ў поле. Калі на паляваньні што ўпалюеш,
4. прыгатуеш мне з таго страву, якую люблю, і прынясеш, каб я паеў, а я ад душы табе дабраслаўлю перш, чым памру”.
5. А Рэбэка чула, як Ізаак гаварыў з сынам сваім, Эзавам. І пайшоў Эзаў у поле, каб упаляваць штосьці і прынесьці,
6. а Рэбэка сказала сыну свайму, Якубу: “Я вось чула, як бацька твой гаварыў з Эзавам, братам тваім, і казаў яму:
7. “Прынясі мне з паляваньня твайго і зрабі мне яду, каб я паеў, і я дабраслаўлю цябе перад Госпадам, перш, чым памру”.
8. Дык цяпер, сын мой, слухай, што я табе скажу і што загадаю табе.
9. Пасьпяшы да статка і прынясі мне двух найлепшых казьлянятаў, а я зраблю зь іх бацьку твайму пасілак, які ён вельмі любіць.
10. Як прынясеш яго бацьку твайму, ён зьесьць і дабраславіць цябе, перш, чым памрэ”.
11. Ён ёй адказаў: “Ведаеш жа, што брат мой, Эзаў, касматы чалавек, а я гладкі.
12. Калі памацае мяне бацька і пазнае, баюся, каб не падумаў, ён што я яго ашукваю, бо навяду тады на сябе праклён, а не дабраславенства”.
13. Кажа яму маці: “Хай на мяне спадзе гэты праклён, сын мой, толькі паслухай, што я кажу, і пасьпяшы прынесьці, што я загадала”.
14. І ён пайшоў, і прынёс, і аддаў маці. І прыгатавала яна ежу, як хацеў бацька ягоны,
15. і адзела яго ў самае добрае адзеньне Эзава, якое мела ў сябе дома.
16. А рукі яго абкруціла скуркамі казьлінымі, і таксама шыю закрыла.
17. І дала яна найлепшую страву і хлеб, які сьпякла, у рукі сына свайго, Якуба.
18. І ён, увайшоўшы да бацькі свайго, сказаў: “Бацька мой!” А той адказаў: “Слухаю. Хто ты, сын мой?”
19. Сказаў Якуб бацьку свайму: “Я Эзаў, першародны твой. Зрабіў я, як ты мне загадаў; уставай, сядзь і еш з упаляваньня майго, каб дабраславіла душа твая мяне”.
20. І зноў азваўся Ізаак да сына свайго: “Як гэта так скора мог ты знайсьці дзічыну?” Ён адказаў: “Воля Госпада, Бога твайго, была, што гэта мне ўдалося”.
21. Ізаак сказаў Якубу: “Хадзі бліжэй сюды, каб дакрануцца цябе, сын мой, і пра-верыць, ці ты – сын мой Эзаў, ці не?”
22. І падыйшоў ён да бацькі, а той, дакрануўшыся яго, сказаў: “Голас Якуба, але рукі, рукі Эзава”.
23. І не пазнаў яго, бо касматыя рукі яго былі, як рукі старэйшага, і дабраславіў яго.
24. І спытаў яго: “Ці ты сын мой, Эзаў?” Той адказаў: “Я”.
25. Кажа яму: “Прынясі мне, што ты ўпаляваў, сын мой, каб дабраславіла цябе душа мая”. І прынёс яму, і ён спажыў, і даў яму таксама віно, і ён пакаштаваў.
26. І сказаў яму (Ізаак), бацька ягоны: “Хадзі да мяне і пацалуй мяне, сын мой”.
27. Ён прыйшоў і пацалаваў яго. Адразу, як пачуў Ізаак пах адзеньня яго, дабраславіў яму: “Вось жа пах сына майго, як водар поля запоўненага, каторае пабагаславіў Госпад.
28. Хай дасьць табе Бог расу зь неба і шчодрасьць зямлі, і ўраджайнасьць збожжа і віна.
29. Хай служаць табе народы і пакла-няюцца плямёны. Будзь гаспадаром над братамі тваімі, і хай даюць табе паклон сыны маткі тваёй! Кожны, хто будзе цябе дабра-славіць, хай будзе дабраслаўлены”.
30. Калі Ізаак кончыў дабраславіць Якуба, і Якуб выйшаў ад бацькі свайго, Ізаака, надыйшоў Эзаў, брат яго,
31. і прынёс звараную ежу з упаляваньня свайго, і сказаў бацьку: “Устань, айцец мой, і еш з упаляваньня сына твайго, каб дабраславіла мяне душа твая”.
32. І сказаў яму бацька ягоны: “Хто ты?” Ён адказаў: “Я – сын твой першародны, Эзаў”.
33. Ізаак стрывожыўся надта і спытаўся: “Дык хто ж гэта быў, што ўпаляваў дзічыну і прынёс мне, і я еў яе перш, чым ты вярнуўся, і дабраславіў яго? Дык жа гэта ён атрымаў дабраславенства!”
34. Калі Эзаў пачуў гэтыя словы бацькі свайго, заплакаў горка, і лямантаваў, і казаў бацьку: “Дай і мне дабраславенства, мой тата!”
35. Але Ізаак сказаў: “Прыйшоў падступна брат твой і забраў тваё дабраславенства!”
36. Тады сказаў Эзаў: “Справядліва назвалі імя яго Якуб! Двойчы мяне ашукаў: пазбавіў мяне першародзтва, а цяпер адабраў ад мяне дабраславенства!” І сказаў ён: “Ці не захаваў ты мне дабраславенства?”
37. Ізаак на гэта сказаў: “Устанавіў вось я яго гаспадаром тваім і ўсіх братоў яго падпарадкаваў яму; абдарыў яго шчодрасьцю збожжа і віна, дык што ж магу для цябе ўчыніць, мой сыне?”
38. Але Эзаў сказаў бацьку: “Ці ж ты меў толькі адно дабраславенства, мой тата? Дабраслаў таксама і мяне, айцец мой!” І Эзаў расплакаўся ўголас.
39. На гэта Ізаак даў яму такі адказ: “Ня будзе ўраджайная зямля, у каторай будзеш жыць, і ня будзе там расы зь неба,
40. зь мяча жыць будзеш і будзеш слугою твайго брата! А прыйдзе час, калі супрацівішся і скінеш ярмо яго з сваіх плячэй”.
41. Дык зьненавідзеў Эзаў Якуба дзеля дабраславенства, якім дабраславіў яго бацька, і сказаў у сваім сэрцы: “Калі прыйдуць дні жалобы па бацьку маім, заб’ю Якуба, брата свайго”.
42. Калі Рэбэка даведалася пра тое, што казаў Эзаў, ейны старэйшы сын, загадала паклікаць Якуба і сказала яму: “Эзаў, брат твой, пагражае забіць цябе.
43. Дык вось, сын мой, паслухай мяне і, рана ўстаўшы, уцякай да Лябана, брата майго, у Харан.
44. Пажывеш зь ім нейкі час, пакуль ня спыніцца ярасьць брата твайго,
45. а калі праміне абурэньне ягонае, ён забудзе пра тое, што ты зрабіў яму. Потым я пашлю і забяру цябе адтуль сюды. Чаму ў адзін дзень мела б згубіць аднаго і другога сына?”
46. І сказала Рэбэка Ізааку: “Ня мілае мне жыцьцё з гэтымі Гетыткамі. Калі яшчэ Якуб возьме сабе жонку Гетытку, або адну з гэтых жанчын, каторыя жывуць у гэтай зямлі, то няма чаго мне жыць!”

Разьдзел 28

1. Тады паклікаў Ізаак Якуба, і дабра-славіў яго, і загадаў яму: “Не бяры сабе жонкі з дачок Ханаану.
2. Устань, ідзі ў Паддан-Арам, да сям’і Бэтуэля, бацькі маці тваёй, і вазьмі сабе там за жонку адну з дачок Лябана, дзядзькі свайго.
3. А Бог Усемагутны будзе табе дабра-славіць і зробіць цябе плодным, і дасьць табе шматлікае патомства, і ты станеш бацькам многіх плямёнаў.
4. Дабраславенства, атрыманае Абрагамам, дасьць таксама табе і твайму патомству, каб займеў ты на ўласнасьць зямлю, у якой пражываеш, і якую калісьці Бог даў Абрагаму”.
5. І выправіў Ізаак Якуба ў дарогу, і ён пайшоў у Паддан-Арам да Лябана, сына Бэтуэля, Арамейца, брата Рэбэкі, маці Якуба і Эзава.
6. А Эзаў, бачучы, што бацька яго дабраславіў Якуба і паслаў яго ў Паддан-Арам, каб адтуль узяў жонку, ды што на дабраславенстве загадаў яму: “Не бяры жонкі з дачок Ханаану”,
7. і што Якуб, паслухмяны бацькам сваім, пайшоў у Паддан-Арам,
8. і, даведаўшыся таксама, што ягоны бацька ня любіць дачок Ханаану,
9. пайшоў да Ізмаэля і ўзяў жонку — апрача тых, што меў, – Махалат, дачку Ізмаэля, сына Абрагама, сястру Нэбаёта.
10. А Якуб выйшаў з Бээр-Шэбы і павандраваў у Харан.
11. І вось трапіў ён на адно месца, і там заначаваў, бо ўжо сонца зайшло. І ўзяў ён ляжачы там камень, і падлажыў сабе пад галаву, і заснуў на тым месцы.
12. Ува сьне бачыў ён драбіну, што абапіралася на зямлю, а верхам дасягала неба, і запар анёлаў Божых, узыходзячых па ёй і зыходзячых уніз.
13. І бачыў ён Госпада, Які стаіць на версе яе і кажа яму: “Я – Госпад, Бог Абрагама, бацькі твайго, і Бог Ізаака. Зямлю, на якой сьпіш, Я дам табе і патомству твайму.
14. Патомства тваё будзе так вялікае, як пыл зямлі, і ты распаўсюдзішся на захад і на ўсход, на поўнач і на поўдзень. У табе і ў патомстве тваім усе пакаленьні зямлі будуць дабраслаўлены.
15. І вось, Я з табою, і буду берагчы цябе, куды б ты не пайшоў, і прывяду цябе ў гэтую зямлю, і не пакіну цябе, пакуль ня выпаўню, што табе абяцаю”.
16. Калі Якуб прабудзіўся зо сну, сказаў: “Сапраўды, Госпад прабывае на гэтым месцы, а я ня ведаў”.
17. І, праняты трывогай, сказаў: “Як страшным ёсьць гэтае месца! Ні што іншае тут, як, хіба, дом Божы і брама ў неба”.
18. Дык устаўшы нараніцы, Якуб узяў камень, які быў падложаны пад галаву, і паставіў, як слуп, і абліў зьверху алеем.
19. І назваў месца гэтае Бэтэль, а ранейшая назва гэтага месца была Люз.
20. І злажыў Якуб такое шлюбаваньне: “Калі Бог будзе са мной і будзе мяне берагчы ў гэтай дарозе, якою я вандрую, і дасьць мне хлеб есьці і адзежу адзявацца,
21. і калі шчасьліва вярнуся ў дом бацькі свайго, і Госпад будзе Богам маім,
22. то гэты камень, які я паставіў як слуп, будзе домам Бога. І з усяго, што Ты дасі мне, я ахвярую Табе дзесятую частку”.

Разьдзел 29

1. Так вандруючы, прыйшоў Якуб у зямлю сыноў Усходу.
2. І ўбачыў там студню ў полі, а таксама тры стады авечак, ляжачых каля яе, бо зь яе паілі жывёлу. А вусьце студні прыкрываў вялікі камень.
3. І быў звычай, што калі зьбіраліся ўсе авечкі, то адпіхвалі камень і па напаеньні стадаў зноў закладалі вусьце студні.
4. І запытаўся ён у пастухоў: “Браты, адкуль вы?” Яны адказалі: “З Харану”.
5. Ён запытаў зноў іх: “А ці ведаеце Лябана, сына Нахора?” Яны сказалі: “Ведаем”.
6. І запытаўся: “А здаровы ён?” яны адказалі: “Здаровы, а вось і дачка яго, Рахель, надыходзіць са стадам”.
7. Ён сказаў: “Яшчэ многа дня застаецца, і ня час зганяць стады, дык дайце піць авечкам і яшчэ іх папасіце”.
8. Яны ж сказалі: “Ня можам паіць, пакуль ня згоняць усе стады і не адпіхнуць каменя з-над вусьця студні, і тады будзем паіць авечак”.
9. Калі так Якуб зь імі размаўляў, Рахель падыйшла са стадам авечак бацькі свайго, бо яна пасьвіла іх.
10. І калі Якуб убачыў Рахелю, дачку Лябана, брата маці сваёй, а таксама статак таго ж Лябана, падыйшоў, адсунуў камень з-над вусьця студні
11. і напаіў статак Лябана, брата маці сваёй. А потым пацалаваў Рахелю і расплакаўся ўголас,
12. і сказаў ёй, што ён сястранец бацькі яе, сын Рэбэкі. А яна пабегла і распавяла гэта бацьку свайму.
13. А калі Лябан пачуў навіну, што

Якуб – сын сястры ягонае, выбег яму на спатканьне, абняў яго і пацалаваў, і ўвёў у дом свой. Тады вось Якуб расказаў Лябану пра ўсё.

14. І сказаў Лябан Якубу: “Ты сапраўды косьць мая і цела маё!” А калі Якуб пражыў у Лябана месяц,
15. сказаў яму Лябан: “Ці за тое, што ты брат мой, ты мне задарма будзеш служыць? Скажы, якую плату хочаш?”
16. А меў Лябан дзьве дачкі: імя старэйшай Лія, а малодшая называлася Рахель.
17. Вочы Ліі былі хворыя, а Рахель была складная і мілага выгляду.
18. Яе пакахаў Якуб, дык сказаў: “Буду табе служыць за Рахелю, дачку тваю меншую, сем гадоў”.
19. Лябан адказаў: “Лепш табе яе аддам, чым другому юнаку, заставайся ў мяне”.
20. І служыў Якуб за Рахелю сем гадоў, і выдаваліся яму кароткія дні дзеля вялікай любові.
21. І сказаў ён Лябану: “Дай мне дачку сваю за жонку, каб мог я зь ёй жыць, бо дагавораны час мінуў”.
22. Дык той, склікаўшы ўсіх людзей гэтай мясцовасьці на баль, зрабіў вясельле.
23. А вечарам узяў Лію, дачку сваю, і ўвёў яе да яго, і ён увайшоў да яе.

24      І даў Лябан служку імем Зільпа для дачкі. Нараніцы агледзеўся Якуб, што гэта была Лія.

25. І сказаў ён Лябану: “Што ты гэта мне зрабіў? Ці ж не за Рахель я служыў табе? Чаму ты мяне ашукаў?”
26. Лябан адказаў: “У нашай мясцовасьці няма звычаю, каб малодшую выдаваць замуж перад старэйшай.
27. Будзь тыдзень з гэтаю, а потым дамо табе другую, за каторую, аднак, адслужыш у мяне сем іншых гадоў”.
28. І Якуб згадзіўся на гэта, і пражыў тыдзень з гэтаю, а потым Лябан даў Рахелю, дачку сваю, яму за жонку.
29. І Рахелі даў Лябан таксама няволь-ніцу, Більгу, каб ёй дапамагала.
30. І Якуб увайшоў да Рахелі і кахаў яе болей, чым Лію. І служыў ён у Лябана яшчэ сем гадоў.
31. А Госпад, бачучы, што (Якуб) зьнелюбіў Лію, адкрыў яе лона, а Рахель была няплоднай.
32. І Лія пачала, і нарадзіла сына, і дала яму імя Рубэн, кажучы: “Глянуў Госпад на маё ўпакарэньне, цяпер муж мой будзе мяне любіць”.
33. А калі зноў пачала і нарадзіла сына, сказала: “Госпад пачуў, што я зьнялюблена, і даў мне гэтага сына”, і назвала яго імем Сымон.
34. Потым зноў пачала і нарадзіла сына, і сказала: “Ужо цяпер муж мой прытуліцца да мяне, бо я нарадзіла яму трох сыноў”, і таму назвала яго імем Леві.
35. І чацьвёрты раз яна пачала, і нарадзіла сына, і сказала: “Цяпер я буду славіць Госпада”, і дзеля таго назвала яго Юда, і перастала нараджаць.

Разьдзел 30

1. А Рахель, бачучы, што ня можа даць Якубу патомства, зайздросьціла сваёй сястры, і сказала мужу: “Дай мне дзяцей, інакш памру”.
2. Раззлаваны, адказаў ёй Якуб: “Ці гэта я, а ня Бог пазбавіў цябе патомства?”
3. А яна сказала на гэта: “Вось няволь-ніца мая, Більга. Увайдзі да яе, каб нарадзіла яна на маіх каленях, і буду я мець дзяцей зь яе”.
4. І дала яна яму сваю нявольніцу Більгу за жонку,
5. якая па тым, як увайшоў да яе Якуб, пачала і нарадзіла сына.
6. І сказала Рахель: “Судзіў мяне Бог, і выслухаў просьбу маю, даючы мне сына”. І таму назвала яго Дан.
7. І зноў Більга, нявольніца Рахелі, пачала, і нарадзіла Якубу другога сына.
8. І сказала Рахель: “Ваяваньнем Божым ваявала я зь сястрою сваёй, і перамагла”. І назвала яго Нэфталі.
9. А Лія, чуючы, што перастала нарад-жаць, узяла нявольніцу сваю, Зільпу, і дала яе за жонку Якубу.
10. І тая нарадзіла Якубу сына.
11. І сказала Лія: “Шчасьце!” І дзеля таго дала яму імя Гад.
12. Нарадзіла таксама Зільпа, нявольніца Ліі, другога сына Якубу.
13. І сказала Лія: “На шчасьце маё! Шчасьлівай мяне назавуць жанчыны”. Таму назвала яго Асэр.
14. І выйшаў аднойчы Рубэн на поле ў час жніва пшаніцы, і знайшоў мандрагоры, і прынёс іх Ліі, маці сваёй. Тады Рахель сказала: “Дай мне мандрагоры твайго сына”.
15. А Лія адказала на гэта: “Ня досыць табе, што ты мне мужа забрала, дык яшчэ хочаш забраць мандрагоры майго сына?” Рахель загаманіла: “Хай ён сьпіць з табой гэтай ночы за мандрагоры твайго сына”.
16. І калі Якуб вяртаўся з поля вечарам, Лія пераняла яго і сказала: “Прыйдзі да мяне, бо я купіла цябе за мандрагоры майго сына”. І ён спаў зь ёй у гэтую ноч.
17. І выслухаў Бог Лію, і яна пачала, і нарадзіла Якубу пятага сына,
18. і сказала: “Даў мне Бог заплату, бо я дала мужу свайму сваю нявольніцу”. І назвала яго імем Ісахар.
19. І зноў Лія пачала, і нарадзіла Якубу шостага сына,
20. і сказала: “Надарыў мяне Бог добрым падарункам, гэтым разам уганараваў мяне муж мой тым, што нарадзіла яму шэсьць сыноў”. І таму назвала яго імем Забулён.
21. Наастатак нарадзіла дачку імем Дзіна.
22. І прыпомніў Бог таксама Рахелю, і выслухаў яе, і адкрыў улоньне яе.
23. І яна пачала, і нарадзіла сына, і ска-зала: “Зьняў зь мяне Бог ганьбу маю”.
24. І назвала імя яго Язэп, і сказала: “Хай дасьць мне Госпад яшчэ аднаго сына!”
25. Калі Рахель нарадзіла Язэпа, Якуб сказаў Лябану: “Адпусьці мяне, бо хачу вярнуцца на бацькаўшчыну, у зямлю сваю.
26. Дай мне жонак і дзяцей маіх, за каторых я служыў табе, бо хачу вярнуцца. Ты ведаеш добра, як я табе служыў”.
27. Кажа яму Лябан: “О, каб я знайшоў ласку на віду ў цябе! Я пераканаўся, што Госпад дабраславіў мне дзеля цябе.
28. Устанаві, якую заплату маю даць табе”.
29. А ён кажа Лябану: “Ты сам ведаеш, як верна я служыў табе, і як разрасталіся твае стады дзякуючы рукам маім.
30. Ня многа ты меў, калі я да цябе прыбыў, а цяпер павялічылася вельмі маёмасьць твая, дабраславіў бо табе Госпад з прыходам маім. А цяпер я хачу паклапаціцца і пра сваю сям’ю”.
31. На гэта Лябан сказаў: “Што маю табе даць?” А ён адказаў: “Нічога мне не давай! Калі споўніш, пра што цябе папрашу, то зноў буду пасьвіць і берагчы твае стады.
32. Я прайду сягоньня па ўсіх стадах авечак тваіх; і аддзялю зь іх усякую жывёліну крапкаваную і пярэстую, усякую жывёліну чорную з авец, а такжа з плямамі і кропкамі з козаў, і гэта будзе маёй заплатай.
33. Пераканае цябе заўтра мая справядлі-васьць: калі прыйдзеш, каб праверыць заплату маю, усё, што ня будзе крапкаванае і пярэстае ў козах і чорнае ў авечак, можаш уважаць за скрадзенае мною”.
34. І сказаў Лябан: “Добра, хай будзе, як просіш!”
35. І яшчэ ў той самы дзень аддзяліў Лябан усіх крапкаваных казлоў і ўсіх козаў крапкаваных і пярэстых, усіх, каторыя мелі крыху воўны белай, а таксама чорныя авечкі, і даў іх сваім сынам.
36. І вызначыў ён адлегласьць, якую трэба было прайсьці на працягу трох дзён, паміж сабой і Якубам, які пасьвіў рэшту авечак Лябана.
37. А Якуб назьбіраў зялёных пруткоў тапалёвых, мігдалевых і яворавых, і выразаў на іх белыя палосы, зьняўшы кару да белага, каторае на прутах,
38. і так нарэзаныя пруты прымацаваў да карытаў з вадой, пры вадапоях, каб іх бачылі стады, каторыя прыходзілі піць ваду. І калі жывёлы прыходзілі піць ваду, парыліся.
39. І так парыліся жывёліны са стадаў перад тымі прутамі, і радзілася жывёла пярэстая, з кропкамі і плямамі.
40. І аддзяляў Якуб авечак белых, і гнаў іх наперадзе перад чорнымі і пярэстымі, як стады Лябана, а для сябе трымаў стады асобна, ня лучачы іх са стадамі Лябана.
41. І пры гэтым Якуб клаў тыя пана-рэзаныя галіны на відомым месцы пры вадапоях толькі тады, калі мелі парыцца асобнікі моцныя.
42. Калі ж авечкі былі слабыя, прутоў ня клаў. Такім чынам жывёлу слабую атрымаў Лябан, а моцную – Якуб.
43. І так Якуб стаўся чалавекам дужа багатым; і меў ён многа стадаў, слугаў і нявольніцаў, вярблюдаў і аслоў.

Разьдзел 31

1. І Якуб чуў, як сыны Лябана гаварылі: “Якуб забраў усё, што меў наш бацька, і з маёмасьці нашага бацькі набыў такія багацьці”.
2. І бачыў Якуб, што Лябан зьмяніўся адносна яго і ня быў такі, як раней.
3. І сказаў Госпад Якубу: “Вяртайся ў зямлю бацькоў сваіх і да радні сваёй, а Я буду з табой”.
4. І Якуб, каторы быў на полі пры сваім стадзе, казаў паклікаць да сябе Рахелю і Лію,
5. і сказаў: “Бачу па выглядзе твару вашага бацькі, што ён не такі для мяне, як даўней, але Бог майго бацькі быў са мною.
6. Вы самі найлепш ведаеце, што хоць з усіх сілаў я служыў бацьку вашаму,
7. ён, аднак, ашукваў мяне і многа раз зьмяняў мне плату, і толькі Бог бараніў мяне ад крыўды.
8. Калі вось (бацька) казаў: авечкі з кропкамі будуць тваёй заплатай — усе радзіліся крапкаваныя; а калі казаў ён наадварот: “Каторая пярэстая, тую атрымаеш як плату” — усе радзіліся пярэстыя.
9. І так Бог выдзяліў частку маёмасьці бацькі вашага і даў мне.
10. Бо калі надыходзіў час параваньня статку, бачыў я ў-ва сьне, як самцы, што пакрывалі стады, былі пярэстыя, крапкаваныя і ў плямах.
11. І ў-ва сьне тады клікаў мяне анёл Божы: “Якуб!” А калі я адказваў: “Вось я”,
12. Ён сказаў: “Падымі вочы свае і пабач усіх самцоў, што пакрываюць стады: яны пярэстыя, крапкаваныя і ў плямах, бо Я бачу, што Лябан з табой робіць.
13. Я – Бог з Бэтэлю, дзе памазаў ты слуп і дзе злажыў шлюбаваньне. Дык цяпер рыхтуйся ў дарогу, і пакінь гэтую зямлю, і вярніся да сваёй радні і роднай зямлі”.
14. На гэтыя словы Рахель і Лія сказалі яму: “Ці маем мы яшчэ частку і спадчыну ў маёмасьці бацькі нашага?
15. Ці ж не лічыў ён нас за чужых, бо прадаў нас, і зьеў заплату за нас?
16. Таму вось усё багацьце, каторае Бог забраў у бацькі нашага, нам даў і дзецям нашым. Таму ўсё, што Бог загадаў табе, рабі”.
17. Дык устаў Якуб і пасадзіў дзяцей сваіх і жонак сваiх на вярблюдаў,
18. і ўзяў з сабой усе стады свае і ўсю маёмасьць сваю, што здабыў у Паддан-Араме, і падаўся ў дарогу да свайго бацькі Ізаака, у зямлю Ханаан.
19. У той час Лябан выбраўся стрыгчы авечкі, і Рахель скрала балваны хатнія.
20. А Якуб ашукаў сэрца Лябана Ара-мейца, не папярэджваючы яго, што мае ўцячы.
21. І ўцёк ён з усім, што меў, і, перай-шоўшы рэчку, направіўся на гару Гілеад.
22. А трэцяга дня паведамілі Лябану, што Якуб уцёк.
23. Дык Лябан, сабраўшы братоў сваіх, сем дзён даганяў яго і дагнаў яго на гары Гілеад.
24. І явіўся Лябану Арамейцу Бог ноччу ў-ва сьне, і сказаў яму: “Сьцеражыся, не гавары благога супраць Якуба!”
25. Якуб на гары ўжо расьцягваў палатку, калі Лябан дагнаў яго са сваякамі сваімі, і на той жа гары паставіў палатку.
26. І сказаў ён Якубу: “Чаму ты так зрабіў? Чаму ашукаў сэрца маё і вывеў дачок маіх, як паланянак?
27. Чаму ты патаемна ўцёк і ашукаў мяне, і не паведаміў мне, каб я мог правесьці цябе з радасьцю і сьпевамі, з бубнамі і цытрамі?
28. Ты ня даў мне пацалаваць маіх унукаў і дачок, дрэнна зрабіў ты!
29. А цяпер магла рука мая адгадзіцца табе ліхам, але Бог бацькі твайго ўчора сказаў мне: “Сьцеражыся, не гавары нічога ліхога супраць Якуба!”
30. Хай бы ты пайшоў, бо цягнула цябе да дому бацькі твайго, але чаму ты скраў багоў маіх?”
31. Якуб адказаў: “Бо я баяўся. Я бо думаў, што ты сілай адбярэш дачок сваіх ад мяне.
32. А ў каго знойдзеш багоў сваіх, хай той не жыве! У прысутнасьці сваякоў нашых правер, і што знойдзеш свайго ў мяне – забірай!” А ня ведаў Якуб, што Рахель скрала балваноў.
33. І Лябан, увайшоўшы ў палаткі Якуба і Ліі, і абедзьвух нявольніцаў, не знайшоў нічога, і, выйшаўшы з палаткі Ліі, увайшоў у палатку Рахелі.
34. А яна ўзяла балваноў і падлажыла іх пад вярблюдавае сядло, і села на іх. А калі абшукаў Лябан усю палатку, і не знайшоў,
35. сказала: “Хай ня гневаецца гаспадар мой, што перад табою ўстаць не магу, бо дзеля слабасьці жаночай не магу”. Дык абшукаў ён (усё), але балваноў не знайшоў.
36. Тады Якуб узлаваўся і стаў вадзіцца: “Дзеля якой віны маёй і дзеля якога грэху майго ты так перасьледуеш мяне?
37. Навошта ператрасаеш усе рэчы мае? Што ты знайшоў з маёмасьці сваёй у мяне? Палажы тое ў прысутнасьці сваякоў маіх і сваякоў сваіх, і хай яны рассудзяць гэта між мной і табой.
38. Вось дваццаць гадоў я жыў з табой. Твае авечкі і козы не скiдалi, і бараноў са статку твайго я ня еў.
39. 39. Разьдзёртай дзікім зьверам не прыносіў табе, усякую шкоду – аднагароджваў. Калі што было скрадзена ці ўдзень, ці ўначы – ты вымагаў ад мяне.  
40. Было, што днём мучыла мяне сьпякота, а ноччу холад зганяў мне сон з павек.
41. Так праз дваццаць гадоў я служыў табе! Чатырнаццаць за дочкі, а шэсьць за стады твае. Дзесяць разоў таксама зьмяняў ты плату маю.
42. Каб Бог бацькі майго, Бог Абрагама, і Той, Каго з боязьзю славіць Ізаак, не ўспамагаў мне, то ты пусьціў бы мяне зь нічым. Што я нацярпеўся і колькі я напрацаваўся рукамі, Бог бачыць! Ён мінулай ноччу сказаў табе”.
43. Лябан адказаў яму: “Дочкі – мае дочкі, дзеці – мае дзеці, стады – мае стады ды ўсё, што бачыш, – маё. Але што я магу зрабіць цяпер маім дочкам або іхнім дзецям, каторых яны нарадзілі.
44. Дык хадзі, заключым запавет, я і ты, хай будзе ён сьведчаньнем між мною і табой”.
45. Тады вось Якуб прынёс камень і паставіў яго, як слуп,
46. і сказаў сваякам сваім: “Назьбірайце каменьняў!” Яны назьбіралі каменьняў і зрабілі капец. І елі там на ім.
47. І назваў Лябан  яго Егар-Сагадута , а Якуб назваў яго Галедам.
48. І сказаў Лябан: “Хай капец гэты будзе доказам згоды сёньня між мной і табой”. І таму ён быў названы Галед,
49. а таксама Міцпа, бо ён сказаў: “Хай наглядае Госпад за мной і табой, калі разыйдземся між сабой.
50. Калі б ты крыўдзіў дачок маіх і калі б узяў сабе акрамя іх іншых жонак, то хоць ня будзе нікога зь людзей між намі, глядзі: Бог будзе сьведкам між мной і табой!”
51. І яшчэ сказаў Лябан Якубу: “Гэты вось капец і слуп, каторыя я паставіў (як доказ згоды) між мною і табой,
52. будуць сьведчаньнем, што ані я не прайду каля гэтага капца да цябе, ані ты ня пройдзеш каля гэтага капца і гэтага слупа да мяне зь ліхім намерам.
53. Бог Абрагама і Бог Нахора хай будзе судзьдзёю нам”. І Якуб запрысяг на Таго, Каго з боязьзю славіў Ізаак, яго бацька.
54. Потым забіў Якуб на той гары жывёлін на ахвяру і пасьля запрасіў сваіх сваякоў банкетаваць. А калі наеліся, ляглі спаць на той гары.
55. І Лябан назаўтра рана пацалаваў сваіх унукаў і сваіх дачок, дабраславіў іх і падаўся з паваротам у сваё месца.

Разьдзел 32

1. Якуб таксама падаўся ў дарогу, якую распачаў, і перанялі яго анёлы Божыя.
2. Калі ён убачыў іх, сказаў: “Гэта табар Божы”, і гэтае месца назваў Маханаім.
3. І паслаў ён перад сабой пасланцоў да Эзава, брата свайго, у зямлю Сэір, у мясцовасьць Эдом.
4. І загадаў ён ім: “Так скажыце гаспадару майму Эзаву: Гэта кажа слуга твой Якуб: Быў я аж да сёньняшняга дня ў Лябана.
5. Маю валоў, аслоў, авечак, слугаў і служанак. І пасылаю вось пасланцоў да гаспадара майго, каб знайсьці ласку перад воблікам тваім”.
6. І вярнуліся пасланцы да Якуба, і сказалі: “Прыбылі мы да Эзава, брата твайго, а вось жа ён сьпяшаецца на спатканьне табе з чатырмастамі людзей”.
7. І спалохаўся вельмі Якуб, і, напу-жаны, падзяліў народ, які зь ім быў, і стады таксама, і авечак, і валоў, і вярблюдаў на два табары.
8. І казаў: “Калі Эзаў нападзе на адзін табар і паб’е, то другі, каторы застанецца, будзе ўратаваны”.
9. І маліўся Якуб: “Бог бацькі майго Абрагама і Бог бацькі майго Ізаака, Госпадзе, Ты сказаў мне: “Вярніся ў зямлю сваю, у месца нараджэньня свайго, і Я буду апякавацца табою!”
10. Ня варты я ўсякай міласьцівасьці і вернасьці ўсякай, якою акружаеш Ты слугу Свайго. З палкаю сваёй я перайшоў Ярдан гэты, а цяпер вяртаюся з двума табарамі.
11. Ухавай мяне ад рукі брата майго, ад рукі Эзава, бо я напалоханы, каб часам, напаўшы, не забіў ён матак зь дзяцьмі.
12. А Ты казаў, што будзеш аказваць мне дабро і зробіш патомства маё, як пясок марскі, які дзеля вялікасьці ня можа быць палічаны”.
13. І прачакаў ён там тую ноч, і ўзяў з усяго таго, што меў, дары Эзаву, брату свайму:
14. дзьвесьце козаў і дваццаць казлоў, дзьвесьце авечак і дваццаць бараноў,
15. трыццаць дойных вярблюдзіцаў разам зь вярблюдзянятамі, сорак кароў і дзесяць быкоў, дваццаць асьліцаў і дзесяць асьлянятаў,
16. і аддаў слугам сваім кожнае са статкаў, кажучы: “Будзеце ісьці перада мной у водпустах паміж кожным статкам”.
17. І загадаў ён тым, што ішлі наперадзе, кажучы: “Калі спаткаеш брата майго Эзава, і ён запытае цябе: “Чый ты і куды ідзеш?” і “Чыё гэта, што ідзе за табой?”,
18. то ты адкажаш: cлугі твайго Якуба. Ён паслаў дары гаспадару свайму Эзаву, і ён ідзе за намі.
19. Падобны загад даў і другому, і трэцяму, ды ўсім, каторыя ішлі за стадамі, кажучы: “Падобнымі словамі кажыце Эзаву, калі спаткаеце яго,
20. і дадасьцё: І ён, слуга твой Якуб, ідзе дарогаю за намі”. І казаў ён: “Умалю яго дарамі, якія мяне папераджаюць, а потым сам спаткаюся зь ім; можа даруе мне”.
21. Так вось папераджалі яго дары, а ён сам застаўся ў тую ноч у табары.
22. А калі ўстаў нараніцы, узяў дзьве жонкі свае і дзьве іх нявольніцы з адзінаццацьцю дзяцьмі і пераправіўся праз брод ручая Ябок.
23. І ўзяў і пераправіў іх, і ўсё, што да яго належала, праз ручай.
24. І застаўся ён сам адзін. І вось Нехта змагаўся зь ім аж да раніцы.
25. І калі Той убачыў, што ня можа яго (Якуба) перамагчы, дакрануўся састава сьцягна яго, і пашкодзіў састаў сьцягна ў Якуба, калі ён дужаўся зь Ім.
26. І сказаў Той: “Пусьці Мяне, бо ўжо ўзыйшла зараніца”. Якуб адказаў: “Не пушчу Цябе, пакуль не дабраславіш мяне”.
27. Той кажа яму: “Якое імя тваё?” Адказвае: “Якуб”.
28. Той кажа: “Ніколі ўжо больш ня будзе называцца імя тваё Якуб, але Ізраэль, бо змагаўся ты з Богам і зь людзьмі, і перамог!”
29. І запытаўся ў Яго Якуб: “Скажы мне, якім імем называешся?” Адказаў: “Чаму пытаешся пра імя Маё?” І дабраславіў яго ў тым самым месцы.
30. І Якуб назваў тое месца імем Пэнуэль, кажучы: “Бачыў я Бога тварам ў твар, але зьбярог сваё жыцьцё”.
31. І сонца было ўжо ўзыйшоўшы, калі ён праходзіў Пэнуэль. А ён накульгваў на сьцягно сваё.
32. Дзеля гэтае прычыны сыны Ізраэля не ядуць жылы, каторыя на сьцягне, аж да сягоньняшняга дня, таму што Той, Каторы змагаўся, закрануў жылы сьцягна Якуба.

Разьдзел 33

1. І Якуб, падняўшы вочы свае, убачыў прыбываючага Эзава, а зь ім чатырыста мужчынаў. І (Якуб) падзяліў дзяцей Ліі, Рахелі і абёдзьвюх нявольніцаў,
2. і памясьціў нявольніцы зь іхнімі дзяцьмі наперадзе, Лію зь яе дзяцьмі крыху за імі, а пасьля іх Рахелю і Язэпа.
3. А сам, ідучы перад усімі, сем разоў пакланіўся да зямлі, пакуль падыйшоў да брата свайго.
4. І Эзаў падбег на спатканьне брата свайго, абняў яго за шыю і пацалаваў яго, і расплакаліся абодва.
5. Эзаў, падняўшы вочы, убачыў жанчынаў і дзяцей іхніх і спытаўся: “Хто яны табе?” Ён адказаў: “Гэта дзеці мае, якімі надарыў Бог мяне, слугу твайго”.
6. Тады падыйшлі нявольніцы з сваімі дзяцьмі, і пакланіліся.
7. Падыйшла такжа Лія са сваімі дзяцьмі, і пакланілася; а наастатак Язэп і Рахель аддалі паклон.
8. І папытаўся Эзаў: “Чые гэта стады, каторыя я напаткаў?” Якуб адказаў: “Каб знайшоў я ласку перад гаспадаром маім”.
9. На гэта сказаў Эзаў: “Маю я многа, браце мой, хай твае будуць табе”.
10. Якуб адказаў: “Але ж не, прашу. Калі я знайшоў ласку ў цябе, прымі ад мяне гэты мой дар з рук маіх. Бо калі я ўбачыў воблік твой, як быццам бачыў аблічча Бога, і ты аказаў мне вялікую спагаднасьць.
11. Дык прымі дар мой, каторы я для цябе прызначыў, бо Бог міласьцівы для мяне, маю ўсё”. І так налягаў на яго, аж наканец прыняў
12. і сказаў: “Хадзем разам, буду спадарожнікам тваім”.
13. Якуб адказаў: “Ведаеш, мой гас-падару, што маю дзеці кволыя, авечкі і каровы кормяць малых; калі буду іх гнаць хоць бы адзін дзень, то прападзе ўсё маё стада.
14. Дык ідзі, гаспадару мой, перад слугою тваім, а я буду ісьці памалу, так, як пойдзе мой статак, каторы ганю, і як будуць ісьці дзеці, аж прыйду да цябе, гаспадару мой, да Сэіру.”
15. Эзаў адказаў: “Можа табе пакінуць некалькі маіх людзей, каторыя са мною?” На гэта Якуб сказаў: “Няма патрэбы ў гэтым, калі знайшоў я спагаднасьць на віду гаспадара майго”.
16. І Эзаў вярнуўся ў той дзень у паваротную дарогу ў Сэір.
17. А Якуб прыбыў у Сукот, дзе збудаваў сабе дом, а для сваіх стадаў паставіў буданы. Дзеля таго тую мясцовасьць назвалі Сукот.
18. Калі вярнуўся з Паддан-Араму, пераправіўся Якуб пасьпяхова ў горад Сыхем, які ў зямлі Ханаан, і абжыўся каля гораду.
19. І купіў ён частку поля, на якім паставіў палатку сваю, ад сыноў Гамора, бацькі Сыхема, за сто сярэбранікаў.
20. І пабудаваў там ахвярнiк, і назваў яго: “Бог ёсьць Богам Ізраэля”.

Разьдзел 34

1. Аднойчы Дзіна, дачка Якуба, каторую нарадзіла яму Лія, выйшла, каб паглядзець на жанчынаў той мясцовасьці.
2. А калі яе ўбачыў Сыхем, сын Гамора Гівэя, князя той зямлі, закахаўся ў яе, і схапіў яе сілай, і спаў зь ёй, і знахаліў яе.
3. І ўсім сэрцам пакахаў ён Дзіну, дачку Якуба, і міла да яе прамаўляў.
4. І прасіў Сыхем свайго бацьку Гамора: “Вазьмі гэту дзяўчыну для мяне за жонку!”
5. Калі Якуб даведаўся, што Сыхем зганьбіў яго дачку Дзіну, сыны яго былі пры статку на полі, дык ён нічога не сказаў, чакаючы пакуль вернуцца.
6. А Гамор, бацька Сыхема, выбраўся да Якуба, каб зь ім пагаварыць.
7. У той час сыны Якуба вярнуліся з поля і, пачуўшы, што здарылася, засмуціліся і ўзлаваліся моцна, бо ганьбу зрабіў (Сыхем) Ізраэлю і, згвалтаваўшы дачку Якуба, злачынства ўчыніў.
8. А Гамор сказаў ім: “Сыхем, сын мой, прыляпіўся душой да дачкі вашай. Дайце яму яе за жонку.
9. Пасваячыцеся з намі: дочкі вашыя дайце нам за жонкі, а дочкі нашыя вазьміце сабе.

10      Будзеце жыць з намі, і зямля гэтая будзе для вас. Можаце на ёй пасяляцца, рухацца свабодна і купляць зямлю на ўласнасьць”.

11. Сыхем сказаў таксама да бацькі і братоў Дзіны: “Пакажыце толькі спагаднасьць, і дам, што запатрабуеце ад мяне.
12. Прызначце мне хоць бы найбольшую плату і дарунак, і я гатовы даць столькі, колькі скажаце, абы толькі далі дзяўчыну за жонку”.
13. Тады сыны Якуба адказвалі падступна Сыхему і яго бацьку Гамору, таму што зганьбіў ён іх сястру Дзіну.
14. І сказалі ім: “Ня можам зрабіць гэтага, каб маглі выдаць сястру нашую за чалавека неабрэзанага, бо гэта было б нам ганьбай.
15. У гэтым можам мы згадзіцца з вамі толькі тады, калі вы захочаце быць падобнымі нам, калі кожны з вашых мужчынаў будзе абрэзаны.
16. Тады толькі дадзём вам нашых дачок, а дачок вашых будзем браць сабе за жонкі, і будзем жыць разам з вамі, і станемся адным народам.
17. Калі не захочаце быць абрэзанымі, возьмем дачку нашую і пойдзем далей”.
18. Прапанова іхняя спадабалася Гамору і Сыхему, сыну ягонаму,
19. і юнак не адклаў, каб адразу выпаўніць, што патрабавалася, бо моцна любіў дачку Якуба, а быў ён найбольш паважаны ў-ва ўсёй радні бацькі свайго.
20. Дык, увайшоўшы ў браму гораду, Гамор і Сыхем, сын яго, так прамовілі да людзей свайго гораду:
21. “Людзі гэтыя прыязныя нам; хай застаюцца на гэтай зямлі і ходзяць па ёй; яна прасторная і шырокая для іх. Дачок іхніх будзем браць за жонак, а нашых ім будзем аддаваць.
22. Пад той аднак умовай згаджаюцца яны жыць разам з намі, творачы адзін народ, калі ў нас кожны мужчына наш будзе абрэзаны так, як яны абрэзаныя.
23. Тады іхнія жывёлы, і маёмасьць, і іхнія авечкі нашыя будуць. Каб толькі згадзіліся мы на гэта, і будуць жыць разам з намі”.
24. І згадзіліся ўсе з Гаморам і Сыхемам, сынам яго, і абрэзаліся ўсе мужчыны, што выйшлі з брамы гораду свайго.
25. А калі на трэці дзень адчувалі яны вялікі боль, два сыны Якуба, Сымон і Леві, браты Дзіны, схапіўшы мячы, уварваліся ў горад, каторы пачуваўся бясьпечна, і вымардавалі ўсіх мужчынаў.
26. І забілі мячом Гамора і яго сына Сыхема, і забралі Дзіну, сястру сваю, з дому Сыхема.
27. Потым другія сыны Якуба напалі на забітых і абрабавалі горад за тое, што зганьбілі іх сястру,
28. і забралі дробную і буйную жывёлу іхнюю, і аслоў, ды ўсё, што ў горадзе і на палёх было.
29. І ўсю маёмасьць, усіх дзяцей і жанчынаў забралі ў палон, абрабаваўшы ўсё, што знайшлі ў дамох.
30. Тады Якуб сказаў Сымону і Левію: “Выклікалі вы вялікае няшчасьце, бо праз вас будуць мець у нянавісьці мяне жыхары гэтай зямлі: Хананейцы i Пэрэзэі. Нас жа нямнога, а яны, сабраўшыся, нападуць на мяне, і буду зьнішчаны я і сям’я мая”.
31. Яны адказалі: “А ці ж можна паводзіць сябе зь сястрою нашай, як з блудніцаю?”

Разьдзел 35

1. І сказаў Бог Якубу: “Устань і ідзі ў Бэтэль, і там жыві. І зрабі ахвярнiк Богу, Каторы явіўся табе, калі ўцякаў ты перад Эзавам, братам тваім”.
2. І Якуб, склікаўшы ўсю радню сваю, сказаў: “Кіньце багоў чужых, каторыя знаходзяцца пасярод вас, і ачысьціцеся, і зьмяніце адзеньне вашае.
3. Устаньма і ўвойдзем у Бэтэль, і зробім там ахвярнiк Богу, Каторы выслухаў мяне ў час гора майго і апякуном быў у дарозе маёй”.
4. І аддалі яму ўсіх багоў чужых, якіх мелі, і завушніцы, якія былі ў вушах іхніх, і ён закапаў іх пад дубам, недалёка ад гораду Сыхема.
5. А калі выбраліся яны ў дарогу, страх Божы ахапіў навакольныя гарады, і не адважыліся яны нападаць на сыноў Якуба.
6. І Якуб так прыбыў у Люз, каторы ў зямлі Ханаан, значыць у Бэтэль, ён сам ды ўвесь народ зь ім.
7. І пабудаваў ён там ахвярнiк, і назваў тое месца Эль-Бэтэль. Там вось явіўся яму Бог, калі ўцякаў ён перад братам сваім.
8. У той час памерла Дэбора, кар-міцелька Рэбэкі, і пахавана была пад дубам блізка Бэтэлю, таму месца тое назвалі Дуб Плачу.
9. Там другі раз явіўся Бог Якубу, калі ён вярнуўся з Паддан-Араму, і дабраславіў яму,
10. кажучы: “Ня будзеш больш называцца Якуб, але Ізраэль будзе імя тваё”, і назваў яго Ізраэлем.
11. І сказаў яму Бог: “Я – Бог Усемагутны. Расьці і размнажайся. Ты – народ, і многа народаў зь цябе будзе, каралі з паясьніцы тваёй выйдуць.
12. І зямлю, якую Я даў Абрагаму і Ізааку, дам табе, і патомству твайму па табе дам гэтую зямлю”.
13. І адыйшоў ад яго Бог.
14. А Якуб паставіў камень на тым месцы, дзе Бог да яго прамаўляў, слуп каменны. І, складаючы ахвяру вадкую, выліў на яе алей.
15. І назваў Якуб тое месца Бэтэль.
16. А калі выбраліся яны з Бэтэлю і мелі яшчэ кавалак дарогі да Эфраты, Рахель пачала радзіць, і роды былі цяжкія.
17. А калі нараджала ў вялікіх болях, сказала ёй павітуха: “Ня бойся, бо маеш ужо сына!”
18. І яна, калі жыцьцё выходзіла зь яе, бо канала, назвала сына свайго Бэнані. А бацька назваў яго Бэн’ямін.
19. І памерла Рахель, і пахавана была ля дарогі, якая ідзе ў Эфрату, гэта Бэтлеем.
20. І Якуб паставіў камень на яе магіле. Камень гэты стаіць на магіле Рахелі па сёньняшні дзень.
21. І выбраўся Ізраэль у дарогу, і паставіў палаткі за Мігдаль-Эдэрам.
22. І калі яны жылі ў той мясцовасьці, Рубэн пайшоў і спаў зь Більгаю, наложніцай бацькі свайго. І даведаўся пра гэта Ізраэль. Сыноў Якуба было дванаццаць.
23. Сыны Ліі: першародны сын Якуба Рубэн, Сымон, Леві, Юда, Ісахар і Забулён.
24. Сыны Рахелі: Язэп і Бэн’ямін.
25. Сыны Більгі, нявольніцы Рахелі: Дан і Нэфталі.
26. Поруч сыны Зільпы, нявольніцы Ліі: Гад і Асэр. Гэта сыны Якуба, каторыя яму нарадзіліся ў Паддан-Араме.
27. А потым прыбыў Якуб да бацькі свайго Ізаака, у Мамрэ, у Кірыят-Арбу, значыць у Геброн, дзе калісьці жыў Абрагам, а потым Ізаак.
28. А Ізаак меў тады сто восемдзесят гадоў.
29. І, дажыўшы глыбокай старасьці, Ізаак памёр і далучаны быў да народу свайго стары, насычаны жыцьцём. І пахавалі яго Эзаў і Якуб, сыны ягоныя.

Разьдзел 36

1. Вось патомкі Эзава, або Эдому.
2. Эзаў узяў сабе жонкі спаміж дачок Ханаану: Аду, дачку Элёна Гетыта, і Агалібаму, дачку Аны, сына Цыбэона Харэя,
3. і Басэмат, дачку Ізмаэля і сястру Нэбаёта.
4. Ада нарадзіла Эліфаза; Басэмат нарадзіла Рэўэля,
5. а Агалібама нарадзіла Еуша, Яляма і Караха. Гэтыя сыны Эзава, каторыя нарадзіліся яму ў зямлі Ханаан.
6. І ўзяў Эзаў сваіх жонак, сыноў і дачок, і ўсіх людзей дому свайго, свой статак і ўсю жывёлу, поруч усю маёмасьць, каторую нажыў у Ханаане, і падаўся ў зямлю Сэір, і адыйшоў ад брата свайго Якуба.
7. Былі яны дужа багатыя, і разам не маглі яны жыць. Не зьмяшчала іх зямля качаваньня іхняга дзеля мноства стадаў.
8. І пражываў Эзаў на гары Сэір, Эзаў, ён жа Эдом.
9. Вось патомкі Эзава, бацькі Эдому, на гары Сэір.
10. Вось імёны сыноў Эзава: Эліфаз, сын Ады, жонкі Эзава, Рэўэль, сын Басэмат, жонкі Эзава.
11. Сынамі Эліфаза былі: Тэман, Амар, Цэфо, Гатам і Кеназ.
12. А Тымна, што была наложніцай Эліфаза, сына Эзава, нарадзіла яму Амалека. Гэта патомкі Ады, жонкі Эзава.
13. Вось сыны Рэўэля: Нагат, Зэрах, Шамма і Міза. Гэта сыны Басэмат, жонкі Эзава.
14. Гэта сыны жонкі Эзава Агалібамы, дачкі Аны, унучкі Цыбэона: яна нарадзіла Эзаву Еуша, Яляма і Караха.
15. Вось князі сыноў Эзава. Сыны Эліфаза, першароднага сына Эзава: Тэман, Амар, Цэфо, Кенац,
16. Карах, Гатам і Амалек. Гэта князі плямёнаў у зямлі Эдом, сыны Эліфаза, патомкі Ады.
17. Вось сыны Рэўэля, сына Эзава, князі плямёнаў: Нагат, Зэрах, Шамма і Міза. Гэта князі плямёнаў у зямлі Эдом, сыны Рэўэля, патомкі Басэмат, жонкі Эзава.
18. Вось сыны Агалібамы, жонкі Эзава, князі плямёнаў: Еуш, Ялям і Карах. Гэта князі плямёнаў, патомкі Агалібамы, жонкі Эзава, дачкі Аны.
19. Гэта патомкі Эзава, а запар князі іх. Гэта Эдом.
20. Вось сыны Сэіра Харэя, жыхары той зямлі: Лётан і Шабаль, Цыбэон і Ана,
21. Дышон, Эцэр і Дышан. Гэта князі плямёнаў Харэя, сыны Сэіра, у зямлі Эдом.
22. Сынамі Лётана былі: Хоры і Геман, а сястра Лётана – Тымна.
23. Вось сыны Шабаля: Альван, Манахат і Эбаль, Шэфо і Анам.
24. Сыны Цыбэона: Ая і Ана. Гэты Ана знайшоў гарачую крыніцу ў стэпе, калі пасьвіў аслы Цыбэона, бацькі свайго.
25. А вось дзеці Аны: Дышон і Агалібама, дачка Аны.
26. Сыны Дышона: Гемдан, Эшбан, Ітран і Керан.
27. Сыны Эцэра: Більган, Зааван і Акан.
28. Сыны Дышана: Уц і Аран.
29. Вось князі плямёнаў Гарэяў: Лётан, Шабаль, Цыбэон, Ана,
30. Дышон, Эцэр і Дышан. Гэта князі плямёнаў Харэйскіх у зямлі Сэір.
31. Вось каралі, каторыя каралявалі ў зямлі Эдом, перш чым сыны Ізраэля мелі караля.
32. У Эдоме каралём быў Бэла, сын Бэора, а назва гораду яго – Дынгаба.
33. І памёр Бэла, і пасьля яго караляваў Ёбаб, сын Зэраха з Боцры.
34. Калі памёр Ёбаб, замест яго караляваў Хушам зь зямлі Тэман.
35. А калі памёр Хушам, па ім караляваў сын Бэдада, Гадад, каторы паканаў Мадыянцаў на раўніне Мааб. Назва гораду яго – Авіт.
36. Па сьмерці Гадада каралём быў Самля з Масрэкі.
37. А па сьмерці Самлі каралём быў Шаўль з Рэхаботу, што каля ракі.
38. А як памёр Шаўль, стаў каралём Баал-Ханан, сын Ахбора.
39. А калі ён памёр, па ім караляваў Гадад, горад каторага зваўся Паў, а імя жонкі – Мэгетабэль, дачка Матрэда, сына Мэзагаба.
40. Вось імёны князёў плямёнаў Эзава паводле іх плямёнаў і мясцовасьцяў, названых іх імёнамі: князь Тымна, князь Альва, князь Етэт,
41. князь Агалібама, князь Эля, князь Пінон,
42. князь Кеназ, князь Тэман, князь Мібцар,
43. князь Магдыэль і князь Ірам. Гэта князі Эдому паводле прастораў, імі абжытых. Вось Эзаў, бацька Эдому.

Разьдзел 37

1. І пражываў Якуб у зямлі Ханаан, па катораў вандраваў бацька яго.
2. Вось дзеі патомкаў Якуба. Язэп, сямнаццацігадовы юнак, разам са сваімі братамі, сынамі жонак яго бацькі Більгі і Зільпы, пасьвіў статак. І паведамляў ён бацьку благое пра гэтых сыноў.
3. А Ізраэль любіў Язэпа болей за ўсіх сыноў сваіх, таму што заімеў яго ў старасьці, і справіў яму доўгую шату.
4. І браты яго, бачучы, што бацька любіць яго болей за ўсіх другіх, зьненавідзелі яго і не маглі зь ім спакойна гаварыць.
5. І здарылася таксама, што ён расказаў братам сваім бачаны сон, і было гэта прычынай яшчэ большай нянавісьці.
6. Ён казаў ім: “Паслухайце сна майго, што я бачыў:
7. Сьнілася мне, што мы вязалі снапы на полі, і тады сноп мой падняўся і стаў, а вашыя снапы акружылі яго і пакланіліся яму”.
8. І сказалі яму браты: “Ці ж меў бы ты як кароль панаваць над намі і валодаць намі, як валадар?” І яшчэ горш яго зьненавідзелі з прычыны яго сноў і словаў.
9. А потым меў ён яшчэ іншы сон, і так расказваў яго братам сваім: “Сьнілася мне яшчэ, што сонца і месяц, і адзінаццаць зорак кланяліся мне”.
10. А калі гэта расказваў бацьку і братам, бацька пасварыўся на яго, кажучы: “Што меў бы значыць гэты сон? Ці ж я і маці твая, і браты твае мелі б прыйсьці да цябе і пакланіцца табе аж да зямлі?”
11. Дык браты зайздросьцілі яму, а бацька застанаўляўся моўчкі.
12. І калі ягоныя браты, пасучы стады, прабывалі ў Сыхеме,
13. сказаў Ізраэль Язэпу: “Браты твае пасуць авечкі ў Сыхеме, хадзі, пашлю цябе да іх”. А ён адказаў: “Я гатовы”.
14. І сказаў ён яму: “Схадзі і паглядзі, ці ўсё ў парадку ў братоў тваіх з жывёламі, і раскажы мне, што чуваць”. І паслаў яго з даліны Геброну, і прыбыў ён у Сыхем.
15. І вось напаткаў яго, калі ён блукаў па полі, адзін чалавек, і запытаў яго, што шукае.
16. А ён адказаў: “Братоў сваіх шукаю. Скажы мне, дзе яны пасуць статак?”
17. І сказаў яму тады чалавек: “Перайшлі яны з гэтага месца. Чуў, як казалі яны: Хадзем у Датаін”. І падаўся Язэп да братоў сваіх, і знайшоў іх у Датаіне.
18. Калі яны яго ўбачылі яшчэ здалёку, пакуль прыйшоў да іх, надумаліся яго забіць.
19. І гаварылі адзін аднаму: “Вось снавідзец ідзе,
20. хадзем, заб’ем яго і ўкінем у студню, і скажам, што дзікі зьвер яго зьеў. І тады пабачым, ці дапамогуць яму сны ягоныя”.
21. Чуючы гэта, Рубэн стараўся вызва-ліць яго з рук іхніх, і сказаў: “Ня будзем забіваць яго”.
22. І сказаў далей: “Не пралівайце крыві, але ўкіньце яго ў гэтую студню, каторая ёсьць на пустыні, і рукі свае захаваеце нявіннымі”. Гэтак казаў, хочучы вырваць яго з рук іхніх і вярнуць бацьку ягонаму.
23. І калі прыйшоў Язэп да братоў сваіх, зараз жа зьнялі зь яго доўгую шату,
24. і ўкінулі яго ў студню, каторая была без вады.
25. І селі яны, каб пасілкавацца, а калі паднялі вочы, убачылі купцоў Ізмаэльскіх, што ехалі з Гілеаду, і іхніх вярблюдаў, на каторых везьлі пахкія карэньні, жывіцу і пахкія алейкі ў Эгіпет.
26. Тады Юда сказаў сваім братам: “Што нам з таго, што заб’ём брата нашага і схаваем кроў ягоную?
27. Лепш прадаць яго Ізмаэльцам, і рукі нашыя не спаганім. Брат ён наш і цела наша”. І згадзіліся браты на яго прапанову.
28. І калі купцы Мадыянскія ішлі паўзь іх, яны выцягнулі Язэпа са студні і прадалі яго Ізмаэльцам за дваццаць сярэбранікаў, а тыя павялі яго ў Эгіпет.
29. А калі Рубэн вярнуўся да студні і не знайшоў хлопца,
30. дык разарваў на сабе адзеньне і прыбег да братоў сваіх, і закрычаў: “Хлопца няма, а я, куды я пайду?”
31. І ўзялі яны тады адзежу яго, і памачылі ў кроў забітага казла,
32. і паслалі бацьку свайму, кажучы: “Вось што мы знайшлі. Паглядзі, можа гэта доўгая шата сына твайго?”
33. І калі пазнаў бацька яе, залямантаваў: “Гэта ж адзежа сына майго, дзікі зьвер разарваў Язэпа”.
34. І разьдзёр ён адзеньне сваё, і надзеў зрэбніцу, і аплакваў сына свайго доўгі час.
35. І калі сабраліся ўсе дзеці ягоныя, каб суцішыць боль бацькі, ня слухаў пацехаў іхніх і казаў: “Са смуткам пайду за сынам у адхлань”. І плакаў дзеля яго бацька яго.
36. А Мадыянцы прадалі Язэпа ў Эгіпце Патыфару, урадоўцу фараона, начальніку варты.

Разьдзел 38

1. У той час Юда пакінуў братоў сваіх і накіраваўся да чалавека Адулямца, імем Хіра.
2. І ўбачыў там дачку аднаго Хананейца на імя Шуа, і ўзяў яе за жонку, і перайшоў да яе.
3. І яна пачала, і нарадзіла сына, і далі яму імя Гэр.
4. І зноў яна пачала, і народжанага сына назвала імем Анан.
5. І трэцяга нарадзіла таксама, і назвала яго Шэля. Яна прабывала ў Кезібе, калі яго нарадзіла.
6. Юда даў свайму першароднаму сыну Гэру жонку імем Тамар.
7. Першародны Юды Гэр быў ліхі на віду ў Госпада, і Ён паслаў на яго сьмерць.
8. Тады Юда сказаў Анану: “Ідзі да жонкі брата свайго і жыві зь ёй, каб вырасьціць брату свайму патомства”.
9. А Анан, ведаючы, што патомства ня будзе ягоным, уваходзячы да жонкі брата свайго, насеньне зьліваў на зямлю, каб ня даць патомства брату свайму.
10. Дзеля таго і на яго спаслаў Госпад сьмерць, бо ліхоту чыніў ён.
11. З гэтай прычыны Юда сказаў Тамары, сыновай сваёй: “Будзь удавой у доме бацькі свайго, пакуль ня вырасьце Шэля, сын мой”. Баяўся бо, каб і той не памёр, як браты ягоныя. I яна пайшла , і жыла ў доме бацькі свайго.
12. І прайшло многа гадоў, і памерла дачка Шуа, жонка Юды. Ён па жалобе суцешыўся і выбраўся ў Тымну да стрыгачоў авечак сваіх, ён сам і прыяцель яго Хіра Адулямец.
13. І нехта паведаміў Тамары, што сьвёкар яе выбіраецца ў Тымну стрыгчы авечкі.
14. І яна, скінуўшы ўдовія шаты, і абкрыўшыся вэлюмам, і зьмяніўшы выгляд, села ў браме Энайм каля дарогі, каторая ідзе ў Тымну. Бо бачыла яна, што Шэля вырас, а яна ня дадзена яму за жонку.
15. І ўбачыў яе Юда, і, думаючы, што яна блудніца, бо была закрыўшы твар свой,
16. павярнуў да яе з дарогі і сказаў: “Хадзі, хачу з табой пагуляць,” а ня ведаў ён, што гэта яго сыновая. А яна папыталася: “Што мне дасі за тое, што са мною пагуляеш?”
17. Ён сказаў: “Пашлю табе казьлянё са стада”. Яна зноў сказала: “А ці дасі мне заруку, пакуль прышлеш мне яго?”
18. Юда кажа: “Якую даць табе заруку?” Адказала: “Пячатку тваю, і пасак, і кій, які трымаеш у руцэ”. І ён даў ёй, і ўвайшоў да яе, і жанчына пачала.
19. Потым паднялася яна і пайшла, і зьняўшы вэлюм, адзелася зноў ва ўдовія шаты.
20. А Юда паслаў казьлянё праз сябру свайго Адулямца, каб зьвярнуў заруку, якую ён даў жанчыне. Той жа, як не знайшоў жанчыны,
21. распытваўся людзей таго месца: “Дзе блудніца, каторая сядзела ў Энайм пры дарозе?” А многія адказвалі: “Не было на гэтым месцы блудніцы”.
22. Тады той, вярнуўшыся да Юды, сказаў яму: “Не знайшоў яе, і людзі таго месца казалі мне, што там ніколі не сядзела блудніца”.
23. І сказаў Юда: “Хай сабе мае. Каб толькі з нас не сьмяяліся. Я паслаў казьлянё, каторае абяцаў, але ты яе не знайшоў”.
24. І вось па трох месяцах паведамілі Юду: “Твая сыновая Тамар зацяжыла з распусты”. І сказаў Юда: “Прывядзіце яе, каб была спалена”.
25. А калі яе выводзілі на пакараньне, яна паслала да свайго сьвёкра сказаць яму: “Я пачала ад таго мужчыны, каторага гэтыя рэчы. Пазнавай: чыя пячатка, пасак і кій”.
26. І ён, пазнаўшы заруку, сказаў: “Яна справядлівейшая за мяне, бо я не хацеў яе аддаць Шэлі, майму сыну!” І Юда болей да яе не ўваходзіў.
27. І калі настаў час радзіць, выявілася, што мае двайняты.
28. Калі пачала радзіць, адно зь дзяцей высунула ручку, на каторую павітуха завязала чырвоную стужку, кажучы: “Гэты народзіцца першы”.
29. Але яно ўцягнула ручку, і выйшаў брат ягоны. І сказала жанчына: “Як ты прарваў сабе перагароду?” І з той прычыны назвала яго імя Пэрэс.
30. А па ім нарадзіўся брат ягоны, у каторага на руцэ была стужка; і ён названы Зэрах.

Разьдзел 39

1. А Язэп быў завезены ў Эгіпет. І купіў яго Патыфар, урадовец фараона, начальнік варты, Эгіпцянін, з рук Ізмаэльцаў, якімі быў ён прыведзены.
2. І Госпад быў зь Язэпам, і ён быў чалавекам, катораму добра вялося, і ён жыў у доме гаспадара свайго.
3. І той зразумеў, што Госпад быў зь ім, і ў-ва ўсім, што ён рабіў, рука Госпада ім кіравала.
4. І Язэп знайшоў ласку ў гаспадара свайго, і паслугаваў яму. Нават той паставіў яго загадчыкам над домам сваім і ўсё, што меў, даручыў яму.
5. І дабраславіў Госпад дому Эгіпцяніна дзеля Язэпа, і было дабраславенства Госпада ва ўсім доме і на полі.
6. І той аддаў усё, што меў, у рукі Язэпа, і ня меў ніякага клопату, толькі пра ежу, якой пасіляўся. А меў Язэп прыгожую постаць і прывабны воблік.
7. Дык зьвярнула вочы свае на Язэпа жонка гаспадара яго і кажа яму: “Сьпі са мною”.
8. Але ён не згадзіўся і сказаў ёй: “Вось жа гаспадар мой усё мне даручыў, і ня рупіцца ні пра што ў доме сваім,
9. і ня можа ніхто быць важнейшым у доме гэтым, чым я; і нічога мне не забараніў, апроч цябе, ты ж жонка ягоная. Дык як я магу дапусьціцца вялікага злачынства і грашыць супраць Бога?”
10. І падобнымі словамі штодзень дакучала жанчына юнаку, але ён адмаўляўся ад чужалоства.
11. Аднойчы, калі Язэп увайшоў у дом спаўняць свае абавязкі і не было сьведкаў,
12. яна схапіла яго за плашч і сказала: “Пасьпі са мной”. А ён, пакінуўшы плашч у яе руках, уцёк і выйшаў на двор.
13. Калі жанчына ўбачыла, што ён пакінуў плашч у яе руках і ўцёк на двор,
14. паклікала дамоўнікаў сваіх і сказала ім: “Вось прывялі мужчыну Гебрая, каб ён зьдзекаваўся з нас; ён увайшоў да мяне, каб спаць са мною. Калі я закрычала,
15. і пачуўся голас мой, пакінуў ён плашч, які трымаю, а сам уцёк на двор”.
16. І затрыманы плашч паказала мужу свайму, каторы вярнуўся дамоў,
17. і сказала падобныя гэтым словы: “Прыйшоў да мяне слуга Гебрай, якога ты прыняў, каб спаганіць мяне;
18. а калі пачуўся крык мой, пакінуў плашч, які трымаю, і ўцёк на двор”.
19. Гаспадар, выслухаўшы словы гэтыя, моцна раззлаваўся,
20. і пасадзіў Язэпа ў вязьніцу, дзе знаходзіліся вязьні фараона. І быў там Язэп у вязьніцы.
21. А Госпад быў зь Язэпам, і шкадаваў яго, і даў яму мець ласку ў начальніка вязьніцы.
22. І ён аддаў у рукі Язэпа ўсіх вязьняў, трыманых пад вартай, і што толькі трэба было там зрабіць, ён рабіў.
23. А начальнік вязьніцы не сачыў ужо за тым, што ў яго руцэ было, бо Госпад быў зь Язэпам і кіраваў усімі ягонымі справамі.

Разьдзел 40

1. Па ўсіх гэтых падзеях здарылася, што падчашы караля Эгіпецкага і пекар правініліся перад валадаром сваім.
2. І разгневаўся фараон на ўрадоўцаў: на падчашага, і на загадчыка пекараў.
3. І пасадзіў ён іх пад нагляд начальніка варты ў вязьніцу, у якой увязьнены быў Язэп.
4. І вось начальнік варты перадаў іх Язэпу, каторы прыслугоўваў ім. І прабылі яны пад вартай нейкі час.
5. Адной ночы яны абодва бачылі сны, кожны свой сон.
6. І калі да іх нараніцы прыйшоў Язэп, убачыў іх сумнымі.
7. І спытаўся ў іх: “Чаму сягоньня сумнейшы твар ваш, чым звычайна?”
8. Яны адказалі: “Бачылі мы сон, і няма каму нам выясьніць яго”. І сказаў ім Язэп: “Ці не да Бога належыць выясьненьне? Скажыце, што вы бачылі?”
9. Тады падчашы расказаў свой сон: “Бачыў я ў-ва сьне ўшчэп вінаградны, які рос перада мной,
10. на каторым былі тры галінкі. Ён рос паволі ў пупышкі, а па цьвеце насьпелі ягады.
11. І ў маёй руцэ трымаў я келіх фараона. Я ўзяў ягады і выціснуў іх у келіх, які я трымаў, і падаў келіх фараону”.
12. Язэп сказаў: “Такое выясьненьне сну: тры галінкі – гэта яшчэ тры дні,
13. па каторых фараон падыме галаву табе і верне цябе на тваё ранейшае месца. Падаваць будзеш яму келіх паводле свайго абавязку, як гэта звычайна раней рабіў.
14. Толькі памятай пра мяне, калі табе будзе добра, ды акажы мне ласку і падкажы фараону, каб выпусьціў ён мяне зь вязьніцы.
15. Бо я ўкрадзены зь зямлі Гебраяў; і тут нявінна ўкінуты ў гэтую яму”.
16. А загадчык пекараў, бачучы, што ён добра выясьніў сон, сказаў: “І я бачыў сон. Трымаў я на галаве тры кашы белага печыва.
17. У кошыку адным, каторы быў найвышэй, уся ежа фараона, якая вырабляецца ўмеласьцю пекара для фараона, і птушкі выдзёўбвалі яе”.
18. Язэп адказаў: “Вось такое выясьненьне сну: Тры кошыкі, значыць яшчэ тры дні.
19. Па іх здыме табе фараон галаву і павесіць цябе на шыбеніцы, і птушкі будуць дзяўбсьці цела тваё”.

20      Ад гэтага на трэці дзень выпадаў дзень нараджэньня фараона. І ён справіў для сваіх слугаў вялікі баль. І тады ў іх прысу-тнасьці прыпомніў галоўнага падчашага і загадчыка пекараў.

21. І галоўнага падчашага вярнуў на сваё месца, каб падаваў яму чашу,
22. а загадчыка пекараў загадаў павесіць на шыбеніцы, як прадказаў ім Язэп.
23. Аднак загадчык чашнікаў не прыпом-ніў Язэпа і забыўся пра выясьніцеля.

Разьдзел 41

1. У два гады пазьней фараон бачыў сон. Здавалася яму, што стаіць ён над ракой.
2. Зь яе вось выйшла сем кароваў прыгожых i сытых, i яны пасьвілiся на балоцiстым поплаве.
3. Таксама iншых сем кароваў, брыдкiх i худых, выйшла за iмi з ракi i сталi на самым беразе ракi.
4. I пажэрлi яны гэтых сем прыгожых i сытых кароваў. І прачнуўся фараон,
5. ды зноў задрамаў i ўбачыў другi сон: На адным сьцябле вырасла сем каласоў поўных i прыгожых.
6. I столькі ж вырасла iншых каласоў, пустых i зьнiшчаных усходнiм ветрам,
7. i яны зьнiшчылi ўсю прыгажосьць першых каласоў. Фараон прабудзiўся i зразумеў, што гэта толькi сон.
8. З надыходам ранiцы, стрывожаны, паслаў ён па ўсiх варажбiтоў Эгiпецкiх i па ўсiх мудрацоў сваiх. I сабраўшымся расказаў сон, але не было нікога, хто б выясьнiў.
9. Тады нарэшце загадчык чашнікаў прыпомнiў і сказаў: “Прызнаюся да грэху свайго.
10. Разгневаны кароль слугаў сваiх, мяне i загадчыка пекараў, загадаў пасадзiць у вязьнiцу пад нагляд начальнiка варты.
11. Там у адну ноч мы абодва бачылі сон, прадказаньне будучыні.
12. І быў там юнак Гебрай, слуга начальнiка варты, катораму мы расказалi сны.
13. I сталася так, як ён нам iх выясьнiў. Я вернуты да свайго абавязку, а ён павешаны пры дарозе”.
14. Скора на загад караля быў зь вязьнiцы прыведзены Язэп. Падстрыглi яго, зьмянiлi адзежу i прадставiлi яму.
15. І сказаў ён Язэпу: “Бачыў я сон, i няма нікога, хто б яго разгадаў. Чуў, што ты можаш сны наймудрэй вытлумачыць”.
16. Язэп адказаў: “Не я, але Бог дасьць адказ фараону для дабра!”
17. І фараон расказаў, што бачыў: “Сьнiлася мне, што я стаю на беразе ракi,
18. i раптам выйшлі з ракi сем кароваў прыгожых з выгляду i сытых целам, i пасьвілiся ў чароце.
19. I вось жа па гэтых выйшлі iншыя сем кароваў так непафарэмных i худых, што я ў Эгiпце такiх нiколi ня бачыў,
20. і яны зжэрлі і зьнішчылі першых,
21. але ня было на iх заўважна поўнасьцi, але яны былi такiя самыя худыя, як раней. Я прабудзiўся, і зноў сном замораны,
22. бачыў сон: Вырасла сем каласоў на адным сьцябле, поўных i прыгожых.
23. Але iншыя таксама сем каласоў, пустых і зьнiшчаных сухiм усходнім ветрам, вырасьлі за імі
24. і праглынулі прыгажосьць тых першых. Расказаў я сон варажбiтам, але нiводзiн зь іх ня змог вытлумачыць”.
25. Язэп сказаў: “Сон караля адзiн. Што мае стацца – Бог выявiў фараону.
26. Сем кароваў прыгожых i сем каласоў поўных – гэта сем гадоў ураджайных: яны адзiн сэнс маюць.
27. А сем кароваў худых i брыдкiх, каторыя выйшлi за тымi, i сем каласоў пустых i зьнiшчаных сухiм ветрам – гэта сем гадоў будучага голаду.
28. Гэта такiм парадкам споўнiцца, як Бог выявіў фараону.
29. Вось жа пачынаецца сем гадоў надзвычай ураджайных ва ўсёй зямлi Эгiпту,
30. па каторых наступяць сем гадоў голаду страшнага, што ў няпамяць пойдзе ўся папярэдняя шчодрасьць. І ахопiць голад усю зямлю,
31. i вялiкая ўраджайнасьць заменiцца ў вялiкую нястачу.
32. А калi ты бачыў другi раз сон у той самай справе, гэта ёсьць моцным доказам, што тое, што Бог сказаў, у хуткiм часе Богам будзе споўнена.
33. Дык хай цяпер прадбачыць валадар разумнага і мудрага чалавека i паставiць яго над зямлёй Эгiпецкай.
34. I хай паставiць ён наглядчыкаў на ўсе правiнцыi, і пятую частку збораў зярна сем гадоў ураджайных,
35. каторыя ўжо цяпер надыйдуць, зьбiрае ў гумны. Хай усё збожжа пад уладай фараона зьбiраецца i захоўваецца ў гарадах.
36. I прыгатуюцца гэтыя запасы для будучых сямёх гадоў голаду, якi прыцiсьне Эгiпет, і не загіне зямля дзеля нястачы”.
37. І спадабалася гэтая парада фараону i ўсiм яго слугам,
38. і фараон сказаў iм: “Цi ж можам мы знайсьцi такога чалавека, як ён, поўнага духа Божага?”
39. І сказаў ён Язэпу: “Калi табе Бог аб’явiў усё, што ты сказаў, то цi магу знайсьцi мудрэйшага, падобнага табе чалавека?
40. Ты будзеш над маiм домам, i на загад вуснаў тваiх паслухаецца ўвесь мой народ. Адно толькi дастойнасьцю каралеўскай перавышаю цябе”.
41. I дадаў фараон: “Вось я ўстанаўляю цябе над усёй зямлёй Эгiпту”.
42. І зьняў фараон свой пярсьцёнак з пальца i ўзьдзеў яго на палец Язэпа, i загадаў адзець яго ў шаты з найчысьцейшага лёну, і павесiў яму на шыю залаты ланцуг.
43. I загадаў вазiць яго на другiм сваiм возе i клiкаць перад iм “Абрэк!”, i каб усе перад iм кленчылi i ведалi, што ён правiцель над усёй Эгiпецкай зямлёй.
44. І сказаў кароль Язэпу: “Я – фараон. Без тваёй волi нiхто не паварухне рукой або нагой ва ўсёй зямлi Эгiпту”.
45. І замянiў iмя яго, i назваў яго ў мове Эгiпецкай: Цафнат-Панэах, і даў яму за жонку Асэнат, дачку Патыфэра, сьвятара з Ону. I так Язэп стаў над усёй зямлёй Эгіпецкай.
46. Язэп меў трыццаць гадоў, калi стаў перад абліччам фараона, і аб’яжджаў ён усе правiнцыi Эгiпту.
47. I прыйшоў ураджай сямi гадоў, i Язэп зьбiраў збожжа ў гумны ў Эгiпце,
48. награмаджаючы ў кожным горадзе ўраджай, сабраны ў акрузе.
49. І была такая многасьць пшанiцы, як пяску марскога, i запасы перавышалi меру.
50. І нарадзiлася Язэпу два сыны перад тым, як настаў голад, якiх яму нарадзiла Асэнат, дачка Патыфэра, сьвятара з Ону.
51. Першародны быў названы iмем Манаса, бо казаў (Язэп): “Даў мне Бог забыцца пра ўсе цяжкасьцi мае i пра дом бацькi майго”.
52. А другога назваў iмем Эфраiм, бо казаў: “Даў мне Бог расьцi ў зямлi нядолі маёй”.
53. Так прайшлі сем гадоў ураджайных, якiя былi ў Эгiпце.
54. І надыходзiлi сем гадоў нястачы, каторыя прадказаў Язэп, і на ўсiм сьвеце запанаваў голад. Ва ўсёй жа зямлi Эгiпецкай быў хлеб.
55. І калi настаў голад, увесь народ зьвяртаўся да фараона, просячы хлеба. Ён жа iм адказаў: “Iдзiце да Язэпа, i што вам скажа, рабiце”.
56. I нахлынуў голад на ўсю зямлю. І Язэп адкрыў усе гумны, i прадаваў хлеб Эгiпцянам, бо i iх прыжаў голад.
57. І ўсе правiнцыi Эгiпецкiя прыбывалi да Язэпа, каб купiць харчоў, бо голад лютаваў па ўсёй зямлі.

Разьдзел 42

1. Калi пачуў Якуб, што збожжа прадаецца ў Эгiпце, сказаў сынам сваiм: “Чаму вы аглядаецеся адзiн на другога?
2. Я чуў, што ў Эгiпце прадаюць пшанiцу. Выберыцеся і купiце сабе што патрэбна, каб мы маглi пражыць i не памерлі з голаду”.
3. І дзесяць братоў Язэпа выбраліся ў Эгiпет купляць збожжа.
4. А Бэн’ямiна, брата Язэпа, Якуб затрымаў дома, кажучы ягоным братам: “Каб у дарозе не здарылася чаго нядобрага”.
5. Калi сыны Iзраэля прыбылi зь iншымi ў зямлю Эгiпецкую, каб купіць збожжа, бо голад панаваў у зямлi Ханаан,
6. Язэп быў правiцелем у зямлi Эгiпецкай, i за яго згодай прадавалася збожжа народам. Браты Язэпа, прыбыўшы да яго, пакланiлiся аж да зямлi.
7. І ён пазанаў iх, і, як бы ў чужых, строга запытаўся ў iх: “Адкуль прыбылi вы?” Яны адказалi: “Зь зямлi Ханаан, каб купiць харчоў для пражыцьця”.
8. I ён пазнаў братоў, але iмi ня быў пазнаны.
9. I, прыпомнiўшы сны, якiя калiсьцi сьнiў, сказаў iм: “Шпiёны вы, прыйшлi вы, каб агледзець месцы неўмацаваныя!”
10. Яны адказалi: “Не, пане, мы – слугi твае, прыбылi, каб купiць харчоў.
11. Усе мы сыны аднаго чалавека, шчырыя мы, i нiчога слугi твае ня думаюць благога”.
12. Ён iм адказаў: “Не, прыбылi вы ў неўмацаваныя месцы, каб гэтую зямлю агледзець!”
13. А яны сказалі: “Было нас дванаццаць братоў, слугаў тваiх, сыноў аднаго чалавека ў Ханаане. Наймалодшы застаўся з бацькам нашым, а аднаго ўжо няма”.
14. Язэп сказаў iм: “Так ёсьць, як я вам сказаў: вы шпiёны!
15. Таму праверым вас. На жыцьцё фараона! Ня выйдзеце адсюль, пакуль не прыбудзе наймалодшы ваш брат!
16. Пашлiце з вас аднаго, і хай ён прывядзе яго. Вы ж застанiцёся ў вязьнiцы, пакуль высьветліцца, што вы гаварылi цi праўдзiва, цi фальшыва. Iнакш, на жыцьцё фараона, шпiёны вы!”
17. І аддаў iх пад варту на тры днi.
18. На трэцi дзень, вывеўшы iх зь вязьнiцы, сказаў: “Рабiце, што загадаў, i будзеце жыць, бо я баюся Бога.
19. Калi шчырыя вы, адзiн брат ваш застанецца ў вязьнiцы, а вы iдзiце i вязiце збожжа, каторае купiлi, да дамоў вашых,
20. а брата вашага наймалодшага да мяне прывядзiце, каб я мог праверыць вашыя словы, i вы не памрыцё”. І яны зрабiлi, як ён загадаў,
21. i гаварылi памiж сабою: “Заслужана гэта церпiм, бо правiнiлiся мы адносна брата нашага. Бачылі мы гора душы яго, як прасiўся ў нас, а мы ня выслухалi. Таму i на нас прыйшла гэтая бяда”.
22. А Рубэн казаў: “Цi не казаў я вам: “Не грашыце супраць хлопца?” I не паслухалi мяне. Кроў ягоная помсьцiцца”.
23. І ня ведалi яны, што Язэп разумее, бо зь iмi размаўляў празь перакладчыка.
24. І адыйшоўшыся ад iх, расплакаўся (Язэп). Потым вярнуўся і, размаўляючы зь iмi, адлучыў ад iх Сымона, i ў iх прысутнасьцi загадаў яго зьвязаць.
25. І загадаў напоўнiць мяшкi iх збожжам, i каб ў кожным мяшку былi ўложаны дадзеныя iмi грошы, і каб далi iм яшчэ харчоў на дарогу. Так i было зроблена.
26. І яны, усклаўшы сваё збожжа на аслоў, падалiся ў дарогу.
27. Калi адзiн зь iх адкрыў мяшок свой, каб пакармiць асла ў заезьдзе, убачыў грошы наверсе ў мяшку,
28. і сказаў братам сваiм: “Зьвярнулi мне грошы, вось яны ляжаць у мяшку!” Яны зьдзiвілiся і стрывожылiся запар, і казалi: “Што гэта такое, што нам гэтак Бог зрабiў?”
29. І вярнулiся яны да Якуба, бацькi свайго, у зямлю Ханаан, i расказалi яму ўсё, што зь iмі было ў Эгiпце, кажучы:
30. “Гаварыў з намi правiцель зямлi строга i думаў, што мы – шпiёны ў гэтай правiнцыi.
31. Мы яму адказалi: Мы чэсныя, i ня маем намеру рабiць ніякіх подступаў,
32. дванаццаць братоў у аднаго бацькi, аднаго ўжо няма, наймалодшы з бацькам нашым ў зямлi Ханаан.
33. Дык сказаў нам правiцель зямлi: Вось праверу, цi вы чэсныя: аднаго брата вашага пакiньце i адпраўляйцеся.
34. Брата вашага найменьшага дастаўце да мяне, каб я пераканаўся, што вы не шпiёны. А таго, што ў путах, аддам вам, i далей будзеце мець дазваленьне хадзіць па гэтай зямлi”.
35. Па гэтай размове, калi апаражнiлi яны мяхi, кожны знайшоў у сваiм мяшку капшук з грашыма. І ўсе разам надта спалохалiся.
36. І сказаў бацька Якуб: “Зрабiлi вы, што мы застанёмся безь дзяцей: Язэпа няма, Сымон у вязьнiцы, Бэн’ямiна забiраеце. На мяне ўсе гэтыя беды нахлынулi”.
37. А Рубэн сказаў яму: “Калi не вярну яго табе, забi двух сыноў маiх. Аддай яго ў рукi мае, а я яго вярну табе”.
38. А Якуб адказаў: “Ня пойдзе сын мой з вамi. Брат яго памёр, ён толькi адзiн застаўся: калi яму што нядобрае здарыцца ў дарозе, загонiце сiвiзну маю з болем у адхлань”.

Разьдзел 43

1. Тым часам голад страшна прыжымаў усю зямлю.
2. Па спажыцьцi харчоў, якiя прывезьлi з Эгiпту, Якуб сказаў сваiм сынам: “Вярнiцеся і купiце сабе крыху харчоў”.
3. Юда сказаў: “Той правiцель пад прысягай заявiў: Ня ўбачыце аблiчча майго, калi не прывядзiцё з сабой наймалодшага брата вашага.
4. Дык калi згаджаешся паслаць яго з намi, выбярэмся адначасна i купiм табе што найпатрэбнейшае.
5. Калi ня згодзiшся, ня пойдзем, бо правiцель той, як часта табе казалi, выразна нам заявiў: Ня ўбачыце мяне без малодшага брата вашага”.
6. І сказаў iм Iзраэль: “Чаму на маю бяду вы гэта зрабiлi, што прызналiся яму, што маеце iншага брата?”
7. Яны адказалi: “Распытваў той чалавек аб нас i раднi нашай i пытаўся: “Цi жывы яшчэ бацька ваш? Цi ёсьць яшчэ ў вас брат?” I мы пасьлядоўна адказвалi паводле таго, што пытаўся. Цi ж маглi здагадацца, што скажа: Прывядзiце брата вашага з сабой?”
8. І сказаў Юда ўпэўнена бацьку свайму, Iзраэлю: “Пусьцi хлопца са мною, каб выбрацца i магчы пражыць, бо памром самi, i ты, i малыя нашыя.
9. Я адказваю за хлопца, зь мяне будзеш патрабаваць за яго. Калi не зьвярну i не аддам табе яго, бяру на сябе грэх назаўсёды.
10. Калi б ня марудзiлi, два разы вяр-нулiся б”.
11. Тады бацька iх, Iзраэль, сказаў iм: “Калi так трэба, рабiце, што хочаце; вазьмiце найлепшых пладоў нашай зямлi ў посудах сваiх як дары тому чалавеку: крыху пахкай жывiцы, мёду, пахкіх карэньняў і ладану, алейкаў, фісташак i мiгдаляў.
12. Вазьмiце з сабой удвайне грошаў, каб маглi аддаць i тыя грошы, каторыя вам назад уложаны ў вашыя мяшкi, мабыць, праз памылку.
13. Таксама вазьмiце вашага брата i вырушыце ў дарогу паваротную да таго правiцеля.
14. Хай Усемагутны Бог дасьць, каб той чалавек пашкадаваў вас i пусьцiў свабодна вашага брата i Бэн’ямiна. Калi маю заставацца сам у адзiноце, хай так ужо будзе”.
15. І ўзялi яны падарункi i падвойныя грошы, i Бэн’ямiна, i накіравалiся ў Эгiпет, i прадсталi перад Язэпам.
16. Калi ён убачыў iх i Бэн’ямiна разам, загадаў загадчыку дому свайго, кажучы: “Завядзi людзей у дом i забi найлепшую жывёлiну, i спраў баль, бо будуць яны са мною есьцi апоўдні”.
17. І загадчык зрабiў, што яму было загадана, i ўвёў гэтых людзей у дом Язэпа.
18. Там, напалоханыя, яны казалi адзiн аднаму: “Дзеля грошай, якiя раней затрымалi мы ў мяхах сваiх, увялi нас, каб напасьцi раптам на нас i зрабiць нас нявольнiкамi, i аслоў нашых забраць”.
19. Дзеля таго ў самых дзьвярах падыйшлi яны да загадчыка дому
20. i сказалi: “Просiм, гаспадару, паслухай нас. Ужо раней, калi прыбылi мы купiць харчоў,
21. i, купiўшы iх, калi прыбылi ў заезд i адкрылi мяхi свае, знайшлi наверсе грошы, якiя цяпер у той самай вазе прывезьлі з сабой.
22. Але мы прывезьлі і іншае серабро, каб купіць сабе харчоў. Мы ня ведаем, хто ўлажыў серабро ў нашыя мяхі”.
23. Але ён адказаў: “Будзьце спакойныя, ня бойцеся. Бог ваш і Бог бацькі вашага даў вам гэты скарб у вашыя мяхі. Бо грошы, каторыя далi мне, мною пацьверджаны”. I прывёў да iх Сымона.
24. I ўвёўшы iх у дом, прынёс вады, i яны памылi ногi свае, і даў таксама корм для аслоў iхнiх.
25. А яны падрыхтавалi дары перш, чым прыйшоў Язэп апоўднi. Даведалiся бо, што там будуць палуднаваць.
26. І калi ў дом свой увайшоў Язэп, прынесьлi яму дары, трымаючы ў руках сваiх, і пакланiлiся яму да зямлi.
27. Ён, ласкава запытаўшыся пра здароўе, запытаўся ў iх: “Цi здаровы бацька ваш, стары, пра каторага расказвалi вы мне? Ці яшчэ жыве?”
28. Яны адказалi: “Здаровы слуга твой, бацька наш, яшчэ жыве”. I яны ўкленчылi, і пакланiлiся яму.
29. І падняўшы вочы свае, Язэп убачыў Бэн’ямiна, брата свайго, сына сваёй мацi, i спытаўся: “Гэта брат ваш малодшы, пра якога гаварылi вы мне?” I сказаў далей: “Хай Бог мае ў ласцы цябе, сын мой”.
30. I хуценька выйшаў ён, бо ўзварушылася сэрца яго дзеля брата свайго i вырывалiся сьлёзы. І пайшоў ён у пакой свой, i там расплакаўся.
31. Пасьля, абмыўшы твар, вярнуўся i трымаў сябе, і загадаў: “Падайце яду”.
32. І падалi яму асобна, яго братам асобна, i Эгiпцянам таксама асобна. Бо Эгiпцяне не маглi есьцi разам з Гебраямi, бо было б гэта для Эгiпцянаў рэчай паганай.
33. І Язэп пасадзiў братоў сваiх перад сабой ад найстарэйшага да наймалодшага, па старшынству. Яны дзiвiлiся і глядзелi адзiн на другога.
34. Потым загадаў ён са свайго стала занесьцi iм стравы. І страва для Бэн’ямiна была ў пяць разоў большая. І яны пiлi, i падпiлi разам зь iм.

Разьдзел 44

1. І загадаў Язэп загадчыку дому свайго: “Напоўнi мяхi iхнiя збожжам да поўнасьцi i палажы грошы наверх у кожны мех.
2. А чашу маю серабраную i плату за пшанiцу палажы наверх мяха наймалодшага”. Так ён i зрабiў.
3. I на сьвiтаньнi ён адправiў iх разам зь iх асламi.
4. Заледзь аднак выбралiся яны з гораду i крыху адыйшлiся, Язэп сказаў загадчыку дому: “Уставай, i даганi людзей гэтых, i скажы iм: Чаму адгадзiлiся вы лiхам за дабро? Чаму ўкралi ў мяне серабраную чашу?
5. Гэта ж тая (чаша), з каторай п’е гаспадар мой i на каторай ён звычайна варожыць! Ліхое вы ўчынілі!”
6. І зрабiў загадчык, як загадана, i затрыманым па парадку сказаў усё гэта.
7. Яны адказалi: “Чаму так кажа гаспадар наш? Слугi твае ня робяць гэтак.
8. Грошы, якiя мы знайшлi на версе мяхоў, вярнулi табе зь зямлi Ханаан. І як маглi мы ўкрасьцi золата цi серабро ў доме гаспадара нашага?
9. У каторага са слугаў тваiх знойдзецца (тая чаша), што шукаеш, той хай памрэ, а мы будзем слугамi гаспадара нашага”.
10. Ён сказаў iм: “Хай станецца па вашым рашэньні: у каго будзе тое знойдзена, ён будзе слугою маiм. Вы ж будзеце невiнаватыя”.
11. I так напосьпех, зьняўшы мяхi на зямлю, паадкрывалі кожны.
12. І ён, абшукваючы iх, пачынаючы ад старэйшага да наймалодшага, знайшоў чашу ў мяху Бэн’ямiна.
13. І яны, з жалю разьдзёршы адзеньне і ўсклаўшы мяхi на аслоў, вярнулiся ў горад.
14. І Юда з братамi ўвайшоў да Язэпа, а ён быў яшчэ там, і ўсе ўкленчылi перад iм на каленi.
15. I ён сказаў ім: “Як маглi вы так зрабiць? Цi вы ня бачылi i ня ведаеце, што няма падобнага мне чалавека ў гаданьнi?”
16. Юда адказаў: “Што маем адказаць гаспадару нашаму? Або чым можам перад iм апраўдацца? Бог знайшоў беззаконьне ў слугах тваiх. Усе мы сталiся слугамi гаспадара майго, i мы, і той, у каго была знойдзена чаша”.
17. Язэп адказаў: “Я гэтага не зраблю! Хто ўкраў чашу маю, той хай будзе слугою маiм, вы ж iдзiце свабодна да бацькi свайго”.
18. Тады Юда, падыйшоўшы блiжэй, сказаў даверлiва: “Малю, гаспадару мой, хай скажа слуга твой словы табе, i хай ня гневаецца гаспадар мой на слугу твайго, бо ты як фараон!
19. Гаспадар мой спытаў перш слугаў тваiх: “Цi маеце бацьку або брата?”
20. А мы адказалi гаспадару нашаму: “Маем бацьку старога i хлопца маладога, якi ў старасьцi яго нарадзiўся, каторага родны брат памёр, i ён адзiн застаўся ад маткi сваёй, бацька таму вельмі любiць яго”.
21. I сказаў ты слугам сваiм: “Прывядзiце яго да мяне, я пагляджу на яго”.
22. Мы даказвалi гаспадару майму: “Ня можа хлопец пакiнуць бацькi свайго, бо калi яго пакiне, той памрэ”.
23. Тады сказаў ты слугам сваiм: “Калi ня прыйдзе брат ваш наймалодшы з вамi, вы больш ня ўбачыце мяне”.
24. Дык калi мы прыйшлi да слугi твайго, бацькi нашага, i расказалi яму ўсё, што сказаў гаспадар наш,
25. то сказаў бацька наш: “Вярнiцеся i купiце крыху пшанiцы”.
26. Мы сказалi яму: “Пайсьцi мы ня можам, калi брат наш наймалодшы ня пойдзе разам з намi, пойдзем разам, iнакш безь яго ня ўбачым аблiчча гаспадара нашага”.
27. На гэта слуга твой, бацька наш, адказаў: “Вы ведаеце, што жонка мая нарадзiла мне двух.
28. Аднойчы адзiн ад мяне пайшоў, i я сказаў: “Дзiкi зьвер зьеў яго!” I дасюль не знайшоўся.
29. Калi возьмеце i гэтага ад мяне, ды яму што здарыцца ў дарозе, загонiце сiвiзну маю са смуткам у цемру”.
30. Дык, калi ўвайду да бацькi майго, слугi твайго, бяз хлопца, iм умiлаванага,
31. то калi ўбачыць, што яго няма з намi, – памрэ. I так давядуць слугi твае сiвізну яго ў адхлань.
32. Слуга твой злажыў прысягу бацьку за сына: калi не вярну яго, цяжка саграшу адносна бацькi свайго на ўсё жыцьцё.
33. Дык застануся я, слуга твой, за хлопца ў службе гаспадару майму, а хлопец хай iдзе з братамi сваiмi.
34. Бо не магу вярнуцца да бацькi майго бяз хлопца, каб ня быць сьведкам няшчасьця, якое нахлыне на бацьку майго”.

Разьдзел 45

1. І ня мог Язэп больш апанаваць сябе ў прысутнасьцi ўсiх, і закрычаў: “Выйдзеце ўсе адсюль!” І нікога не было зь iм, калi ён даўся пазнаць братам сваiм.
2. І ў голас заплакаў ён, так, што чулi Эгiпцяне ды ўвесь дом фараона.
3. І вось сказаў Язэп братам сваiм: “Я –Язэп! Цi жыве яшчэ бацька мой?” І не маглi адказаць яму браты дзеля вялiкага страху.
4. Ён жа сказаў iм ласкава: “Падыйдзiце да мяне!” I калi падыйшлi блiзка, сказаў: “Я– Язэп, брат ваш, каторага прадалi вы ў Эгiпет.
5. Не шкадуйце i хай не здаецца вам страшным, што мяне прадалi ў гэтую мясцовасьць. Для паратунку вашага паслаў мяне Бог перад вамi ў Эгiпет.
6. Два гады прайшло, як пачаўся голад на зямлi, а яшчэ застаецца пяць гадоў, у якiх нельга будзе анi араць, анi зьбiраць.
7. Раней паслаў мяне Бог, каб былi вы захаваныя на зямлi i каб выратаваць жыцьцё вашае збаўленьнем вялікім.
8. Не па вашаму рашэньню, але па волi Божай пасланы я сюды Тым, Хто зрабiў мяне як бы бацькам фараона i гаспадаром усяго дому ягонага, i князем на ўсю Эгiпецкую зямлю.
9. Сьпяшайцеся i iдзiце да бацькi майго, i скажыце яму: “Гэта загадвае сын твой Язэп: Бог учынiў мяне гаспадаром усёй зямлi Эгiпецкай. Прыходзь да мяне, каб не памёр (з голаду).
10. I абжывайся ў зямлi Гашэн. Будзеш блiзка мяне i ты, i сыны твае, i дзецi сыноў тваiх, авечкi твае i статак твой, i ўсё, што маеш.
11. Там буду цябе кармiць, бо яшчэ пяць гадоў голаду, каб не прапаў i ты, i дом твой ды ўсё, што маеш”.
12. Вось жа вочы вашыя i вочы брата майго Бэн’ямiна бачаць, што вусны мае гавораць да вас.
13. Раскажыце бацьку майму пра ўсю славу маю ў Эгiпце i пра ўсё, што вы бачылi. Сьпяшайцеся i прывядзіце яго да мяне”.
14. І кiнуўся ён на шыю брату свайму Бэн’ямiну, i абняў яго, і плакаў, а ён таксама плакаў на яго шыi.
15. I цалаваў Язэп усiх братоў сваiх i плакаў над кожным. Тады толькi адважылiся гаварыць да яго.
16. І разыйшлася вестка ў палацы фараона: “Прыбылi браты Язэпа”. І радаваўся фараон i ўвесь дом фараона.
17. І сказаў ён Язэпу, каб загадаў братам сваiм: “Абладуйце жывёлу вашу збожжам i iдзiце ў зямлю вашу, у Ханаан,
18. i вазьмiце адтуль бацьку вашага i радню, i прыбывайце да мяне, i я дам вам у Эгiпце ўсё, каб пражылi на зямлi.
19. Загадай такжа: Вазьмiце вазы зь зямлi Эгiпецкай для перавозкi дзяцей вашых i жонак. I вазьмiце бацьку вашага i сьпяшайцеся як найхутчэй прыбыць.
20. Не турбуйцеся дзеля прыладаў вашых, бо ўсякую дапамогу атрымаеце ў Эгiпце”.
21. І сыны Iзраэля зрабiлi ўсё, што iм было загадана. І даў iм Язэп вазы па загаду фараона i харчы, патрэбныя ў дарозе.
22. Па-за тым кожнаму зь iх падараваў вопратку на зьмену, Бэн’ямiну ж даў трыста штук серабра i пяць адзеньняў на зьмену.
23. А свайму бацьку паслаў дзесяць аслоў, наладаваных найлепшымi пладамi Эгiпту, поруч дзесяць асьлiцаў, абладаваных збожжам, хлебам i харчамi на дарогу.
24. І выпраўляючы братоў сваiх у дарогу, сказаў iм, калi ўжо адыходзiлi: “Не сварыцеся ў дарозе!”
25. І яны, выбраўшыся з Эгiпту, прыбылi ў зямлю Ханаан да бацькi свайго Якуба,
26. i паведамiлi яму: “Язэп жыве, i ён валадарыць над ўсёй Эгiпецкай зямлёю!” Але ў яго сэрца заставалася халодным, бо ён не паверыў iм.
27. Тады пераказалi яму ўсе словы, якiя сказаў Язэп. І калi ўбачыў ён вазы i ўсё, што на прывозку яго прыслаў (Язэп), аджыў дух яго,
28. i ён сказаў: “Хопiць мне, калi яшчэ жыве Язэп, сын мой. Пайду i пабачу яго, перш чым памру”.

Разьдзел 46

1. І выбраўся Iзраэль з усiм, што меў, і прыбыў у Бээр-Шэбу, і склаў ахвяру Богу бацькi свайго Iзаака.
2. I пачуў, як Бог клiкаў яго ў начной зьяве: “Якубе, Якубе!” Ён адказаў: “Вось я!”
3. І сказаў Ён яму: “Я – Бог, Бог бацькi твайго. Ня бойся перабiрацца ў Эгiпет, бо вялiкiм народам зраблю Я цябе там.
4. Я пайду разам з табой туды i адтуль выведу цябе назад, а Язэп заплюшчыць вочы твае”.
5. І рушыў далей Якуб з Бээр-Шэбы. І везьлi яго сыны зь дзецьмi i жонкамi сваiмi на вазах, каторыя прыслаў фараон на прывозку старога,
6. а таксама ўсё, што мелi ў зямлi Ханаан. І прыбылi яны ў Эгiпет, Якуб i ўсё патомства ягонае,
7. сыны яго i ўнукi, дочкi i ўсё патомства.
8. Такiя вось iмёны сыноў Iзраэля, каторыя прыйшлi ў Эгiпет, Якуб зь дзецьмi сваiмi: Першародны Рубэн.
9. Сыны Рубэна: Генох і Пальлю, Хецрон і Кармi.
10. Сыны Сымона: Емуэль, Ямiн, Огад, Яхiн, Цахар i Шаўль, сын Хананейкi.
11. Сыны Левiя: Гершон, Кегат і Мэрары.
12. Сыны Юды: Гэр, Анан, Шэля, Пэрэс i Зэрах. Але Гэр i Анан памерлi ў Ханаане. Сыны Пэрэса: Хецрон i Хамуль.
13. Сыны Iсахара: Тола, Пува, Яшуб і Шымрон.
14. Сыны Забулёна: Сэрэд, Элён i Яхлэль.
15. Гэта ёсьць патомкi гэтых сыноў Якуба, каторых, падобна як дачку Дзiну, нарадзiла яму Лiя ў Паддан-Араме. Усiх гэтых асобаў, сыноў яго i дочак, было трыццаць тры.
16. Сыны Гада: Цэфон і Хагi, Шунi і Эцбон, Эры, Арод i Арэлi.
17. Сыны Асэра: Імна, Ішва, Ішвi, Бэрыя i iхняя сястра iмем Сэрах. А сыны Бэрыі: Гебэр і Мальхіэль.
18. Гэта ёсьць патомкi сыноў Зільпы, каторую даў Лябан дачцы сваёй Лii, i каторая нарадзiла iх Якубу, усяго шаснаццаць асобаў.
19. Сыны Рахелi, жонкi Якуба: Язэп i Бэн’ямiн.
20. Язэпу нарадзiлiся ў Эгiпце сыны, каторых нарадзіла на сьвет Асэнат, дачка сьвятара Патыфэра: Манаса i Эфраiм.
21. Сыны Бэн’ямiна: Бэла і Бэхэр, Ашбэль, Гера, Нааман, Эхi, Рош, Мупiм, Хупiм i Ард.
22. Гэта ёсьць патомкi сыноў Рахелi, каторыя нарадзiлiся Якубу. Усiх чатырнаццаць асобаў.
23. Сын Дана: Хушым.
24. Сыны Нэфталi: Яхсээль, Гунi, Ецэр i Шылем.
25. Гэта ёсьць патомкi сыноў Бiльгi, каторую даў Лябан Рахелi, сваёй дачцэ, і каторая нарадзiла iх Якубу. Усiх сем асобаў.
26. Усiх, каторыя прыбылi зь Якубам у Эгiпет, а каторыя выйшлi зь яго паясьніцы, было агулам, апроч жонак сыноў Якуба, шэсьцьдзесят шэсьць.
27. Сыноў жа Язэпа, каторыя яму нарадзiлiся ў Эгiпце, было двух. Усiх таму членаў сям’i Якуба, каторыя прыбылi ў Эгiпет, было семдзесят.
28. І выслаў ён Юду перад сабой да Язэпа, каб мог ён яго выперадзiць у Гашэне перад iх прыбыцьцём.
29. А калi яны прыйшлi ў зямлю Гашэн, Язэп загадаў запрэгчы калясьнiцу сваю i выехаў на спатканьне Iзраэля, бацькi свайго, у Гашэн. І калi ўбачыў яго, кiнуўся яму на шыю i доўга плакаў на ягонай шыi.
30. І сказаў Iзраэль Язэпу: “Цяпер магу ўжо памiраць, бо ўбачыў цябе, што ты яшчэ жывеш!”
31. А Язэп сказаў братам i ўсёй сям’i бацькi свайго: “Пайду i паведамлю фараону, і скажу яму: “Браты мае і сям’я бацькi майго, каторыя пражывалi ў зямлi Ханаан, прыбылi да мяне.
32. Яны пастухi авечак i займаюцца гадаваньнем жывёлы; жывёлу буйную i ўсё, што маглi мець, прывялi з сабою”.
33. Калi паклiча ён вас i запытае: “Чым вы займаецеся?”
34. Вы адкажаце: “Мы ( слугi твае, пастухi ад дзяцінства i аж да цяперашняга часу, i мы, i бацькi нашыя”. Гэта вось скажаце, каб маглi жыць у зямлi Гашэн, бо брыдзяцца Эгiпцяне пастухамi авечак”.

Разьдзел 47

1. І Язэп, увайшоўшы да фараона, сказаў: “Бацька мой i браты, авечкi i жывёла ды ўсё, што маюць, прыбылi зь зямлi Ханаан і знаходзяцца ў зямлi Гашэн”.
2. І з усiх братоў сваiх пяць мужчынаў паставiў перад каралём.
3. Той iх запытаў: “Чым займаецеся?” Яны адказалi: “Мы – слугi твае, пастухi авечак, i мы, i бацькi нашыя”.
4. I сказалi фараону: “Мы – перасяленцы, бо ў нас няма травы для статку слугаў тваiх, узмогся бо голад у зямлi Ханаан. Просiм, каб дазволiў нам, слугам тваiм, пасялiцца ў зямлi Гашэн”.
5. І сказаў фараон Язэпу: “Бацька твой i браты твае прыбылi да цябе.
6. Уся зямля Эгiпецкая адкрыта табе. Пасялi iх на найлепшым месцы. Аддай iм зямлю Гашэн. А калi ведаеш мiж iмi людзей здольных, устанавi iх наглядчыкамi над маёй жывёлай”.
7. І прывёў Язэп бацьку свайго да караля, i паставiў яго перад фараонам. I дабраславiў Якуб фараона.
8. Фараон спытаўся ў яго: “Колькi гадоў жыцьця твайго?”
9. Ён адказаў: “Дзён пiлiгрымаваньня майго – сто трыццаць гадоў. Кароткiя i лiхiя днi жыцьця майго, не дасяглi да гадоў жыцьця бацькоў маiх, якiх яны дажылiся”.
10. I дабраславiўшы фараона, выйшаў ад яго.
11. А Язэп, па загаду фараона, бацьку i братам сваiм даў на пасяленьне ў Эгiпце найлепшае месца – зямлю Рамэсэс.
12. I зааглядаў ён бацьку i братоў, i ўсю сям’ю свайго бацькi ў харчы адпаведна лiчбы дзяцей.
13. А на ўсёй зямлi не хапала хлеба i ўцiскаў страшны голад. І прападала зямля Эгiпту і Ханаану дзеля голаду.
14. А Язэп праз продаж збожжа выбраў з усiх грошы i занёс iх у скарбніцу фараона.
15. І калi ў купляючых не было на куплю грошаў, усе жыхары Эгiпту прыйшлi да Язэпа i казалi: “Дай нам хлеба! Бо памiраем на вачах у цябе, бо ня маем ужо грошаў!”
16. Ён iм адказваў: “Прыводзьце жывёлу сваю, i за яе дам вам хлеба, калi ня маеце платы”.
17. І прыводзiлi жывёлу, і (Язэп) даваў iм харчы за коней, авечак, валоў i аслоў. I кармiў iх ў той год у замену за жывёлу.
18. У другiм годзе таксама прыходзiлi да яго і казалi яму: “Не хаваем перад гаспадаром нашым, што ня маем грошы, жывёла перайшла да гаспадара нашага, i ведаеш, што акрамя целаў i зямлi, нiчога болей ня маем.
19. Дык чаму маем памiраць на вачах тваiх i мы, i зямля нашая! Купi нас i зямлю нашую за хлеб, будзем нявольнiкамi фараона, а наша зямля будзе яго ўласнасьцю. Дай нам зярно, каб мы выжылi i не памерлi, i каб зямля не ператварылася ў пустыню”.
20. І Язэп купiў усю зямлю Эгiпецкую, бо кожны прадаў паселасьць сваю дзеля вялiкага голаду. І так падпарадкаваў зямлю фараону,
21. а ўвесь народ, ад найблiжэйшых межаў Эгiпту аж да найдалейшых яго канцоў, паддаў у няволю.
22. Сьвятарскай жа зямлi не купляў, бо яны карысталiся харчамi па фараонавым распараджэньні, таму ня былi вымушаны прадаваць свае паселасьцi.
23. І сказаў Язэп людзям: “Вось бачыце, што i вы, i зямля вашая належаць да фараона. Вазьмiце насеньне і засейце палi,
24. каб маглi мець збожжа. Пятую частку аддасьцё фараону, а чатыры астатнія аддаю вам на насеньне і на яду сем’ям i дзецям вашым”.
25. Яны адказвалi: “Ты ўратаваў нас! Спагадным толькi будзь нам, гаспадару наш, а мы з радасьцю будзем служыць фараону”.
26. З таго часу аж па сёньняшнi дзень даецца пятая частка з усёй зямлi фараонам Эгiпту, толькi землi сьвятароў па праву Язэпа выняты з-пад гэтага закону.
27. І абжыўся Iзраэль ў Эгiпце, у зямлi Гашэн, і ўзяў яе на ўласнасьць, і разрастаўся, i вельмі размножыўся.
28. I пражыў Якуб у зямлi Эгiпецкай сямнаццаць гадоў, і дачакаўся ста сарака сямi гадоў жыцьця.
29. А калi заўважыў, што наблiжаецца дзень сьмерцi ягонай, паклiкаў сына свайго Язэпа i сказаў яму: “Калi я знайшоў ласку ў цябе, палажы руку сваю пад бядро на доказ мiласьцi i вернасьцi тваёй, што не пахаваеш мяне ў Эгiпце,
30. але калi засну з маiмi бацькамi, вывязеш мяне з Эгiпту i пахаваеш мяне ў iх магiле”. Адказаў ён: “Зраблю, як ты сказаў”.
31. Тады ён сказаў: “Прысягнi мне!” А калi ён прысягнуў, Iзраэль апаў на свой ложак.

Разьдзел 48

1. Па гэтых падзеях было паведамлена Язэпу, што захварэў бацька ягоны. Дык ён узяў з сабой двух сыноў, Манасу i Эфраiма.
2. І сказалi старому: “Вось жа сын твой Язэп прыйшоў да цябе”. Ён, сабраўшы сiлы, сеў на ложку
3. i сказаў Язэпу: “Усемагутны Бог аб’явiўся мне ў Люзе, у зямлi Ханаан, і дабраславiў мяне,
4. i сказаў: “Я вырашчу цябе i размножу, i зраблю цябе шматлюдным народам. Дам табе і патомству твайму па табе гэтую зямлю на вечную ўласнасьць”.
5. Дык два твае сыны, каторыя нарадзiлiся табе ў Эгiпце перш, чым я перабраўся да цябе, мае будуць: Эфраiм i Манаса будуць маiмi, як Рубэн i Сымон.
6. Аднак патомства, каторае табе па iх народзiцца, – тваiм будзе. Будзе яно называцца ад iмёнаў сваiх братоў, абжытых на ўласнасьцi сваёй.
7. Мне вось, калi я варочаўся з Паддан-Араму, памерла Рахель, мацi твая, у зямлi Ханаан у той жа дарозе, калi заставаўся яшчэ нейкi кавалак да Эфраты, i я пахаваў яе ля дарогi ў Эфрату, каторая iншым iмем называецца Бэтлеем”.
8. Бачучы ж сыноў ягоных, спытаўся ў яго: “Што за яны?”
9. Язэп адказваў: “Гэта сыны мае, каторых даў мне Бог у гэтым месцы”. “Падвядзi, – кажа, – да мяне, я iх дабраслаўлю”.
10. А вочы Iзраэля дзеля вялiкай старасьцi былi зацьмёныя i невыразна бачылi. Дык калi падвёў Язэп iх да яго, ён абняў iх i пацалаваў,
11. i сказаў сыну свайму: “Не спадзяваўся я бачыць цябе, але Бог паказаў мне цябе i дзяцей тваiх”.
12. Язэп, адсунуўшы дзяцей ад грудзей бацькi, пакланiўся яму тварам аж да зямлi.
13. Затым, маючы абодвух сыноў, – Эфраiма па правай руцэ, або зь левага боку Iзраэля, а Манасу па левай руцэ, або з правага боку Iзраэля, – падвёў iх да бацькi.
14. Але Iзраэль, выцягнуўшы правую руку, палажыў яе на галаве Эфраiма, малодшага брата, а левую руку – на галаве Манасы, старэйшага гадамi, зьмяняючы рукi.
15. І дабраславiў Якуб Язэпа, i сказаў: “Бог, у прысутнасьцi Каторага хадзiлi бацькi мае, Абрагам i Iзаак, Бог, Каторы пасьвiў мяне ад юнацтва майго аж па сёньняшнi дзень,
16. Анёл, каторы вырываў мяне з усякiх бедаў, хай дабраславiць гэтым хлопцам! Хай iмя маё, а таксама iмёны бацькоў маiх, Абрагама i Iзаака, прызываюцца над iмi, i хай яны растуць у вялiкую многасьць на зямлi!”
17. Калi Язэп убачыў, што бацька ягоны палажыў правую руку на галаве Эфраiма, не спадабалася гэта яму. І ўзяў ён руку бацькаву, каб як пералажыць з галавы Эфраiма на галаву Манасы.
18. I сказаў бацьку: “Невыпадак так, ойча, бо гэты першародны: палажы руку сваю на ягоную галаву!”
19. Але бацька, пярэчачы, сказаў: “Ведаю, сын мой, ведаю, i зь яго вырасьце племя, каторае такжа размножыцца, аднак брат яго малодшы будзе большы ад яго, бо патомства ягонае разрасьцецца ў мноства плямёнаў”.
20. І дабраславiў iм у той дзень, кажучы: “Табою будзе дабраславiць Iзраэль, кажучы: Хай учынiць табе Бог як Эфраiму i як Манасе!” І даў ён пяршынства Эфраiму перад Манасам.
21. I сказаў ён Язэпу, сыну свайму: “Вось я паміраю, але Бог будзе з вамi, і верне вас у зямлю бацькоў вашых.
22. І я дам табе болей, чым братам тваiм, на адну частку, каторую здабыў я на Амарэйцах мячом i лукам сваiм”.

Разьдзел 49

1. I паклiкаў вось Якуб сыноў сваiх, i сказаў iм: “Зьбярыцеся, каб расказаць вам, што чакае вас у пазьнейшых часах.
2. Зьбярыцеся i паслухайце, сыны Якуба, паслухайце бацькi вашага, Iзраэля!
3. Рубэн, першародны мой, ты – моц мая i пачатак сiлы маёй; першы па дастойнасьцi, старэйшы па сiле!
4. Пенячыся, як вада, ня будзеш першынстваваць, бо ты ўвайшоў у ложак бацькi свайго i апаганiў пасьцель маю.
5. Сымон i Левi – браты, начыньне гвалту зброя іхняя.
6. У iхнюю нараду ня ўвойдзе душа мая, i ў сабраньнi iхнiм хай ня будзе славы маёй, бо ў шале сваiм забiлi яны чалавека i ў свавольлi сваёй падрэзалi жылы быкоў.
7. Праклятая лютасьць iхняя, бо ўпорыстая, і заядласьць iхняя, бо тупая! Падзялю iх у Якубе i раскiну iх у Iзраэлю.
8. Юда, цябе будуць хвалiць браты твае, твая рука на карках ворагаў тваiх; будуць пакланяцца табе сыны бацькi твайго.
9. Юда – малады леў, сын мой, ад здабычы падняўся ты, адпачыць лёг, як леў, i быццам львiца, і хто настрашыць яго?
10. Ня будзе аднята бэрла ад Юды, i кій пастыра – з-пад ног ягоных, пакуль ня прыйдзе Той, чыiм яно ёсьць, i Каму скорацца народы.
11. Прывязваючы да вiнаграднiка асьлянятка сваё i да ўшчэпу вiнаграднага сына асьлiцы сваёй, памые ў вiне адзеньне сваё ды ў крывi вiнаграду плашч свой.
12. Пацямнеюць вочы яго ад вiна, i зубы яго стануць бялейшыя ад малака.
13. Забулён на беразе мора жыць будзе i ў прыстанi караблёў, пашыраючыся аж да Сідону.
14. Iсахар – асёл дужы, што ляжыць паміж загарадаў.
15. Ён бачыць, што супачынак добры i што зямля найлепшая; i падстаўляе плячо сваё да нашэньня, стаўшыся слугою падняволеным.
16. Дан будзе судзiць народ свой як адно з пакаленьняў Iзраэля.
17. Дан станецца зьмяёю на дарозе, гадзiнай на сьцежцы, што кусае ногi каня, каб коньнiк ягоны падаў назад.
18. Чакаць буду, Госпадзе, збаўленьня Твайго!
19. Гад – разбойнiкi будуць нападаць на яго, а ён будзе наступаць iм на пяты.
20. Асэр – сыты хлеб ягоны, i ён будзе ўдзяляць раскошы каралеўскiя.
21. Нэфталi – ланя на свабодзе, што дае прыгожыя рогi.
22. Язэп – урадлівае дрэва, урадлівае дрэва над крынiцаю: галінкi яго выстаюць па-за мурам.
23. Але дражнiлi яго i сварылiся, i працiўныя яму былi тыя, каторыя маюць стрэлы.
24. Ды зламаўся лук iхнi, i аслаблi мышцы плечаў іхніх дзякуючы рукам Усемагутнага Якуба, дзеля iмя Пастыра, Каменя Iзраэля.
25. Бог бацькi твайго будзе ўспамогай тваёй, і Ўсемагутны будзе дабраславiць табе дабраславенствамі нябеснымi з гары, дабраславенствам бездані, што ляжыць унізе, багаславенствам грудзей i ўлоньня.
26. Дабраславенствы бацькi твайго, узмацаваныя па-над дабраславенствы гораў адвечных і па-над пажаданьнi ўзгоркаў спрадвечных, хай сплывуць на галаву Язэпу i на верх галавы выбранца мiж братоў сваіх.
27. Бэн’ямiн – воўк драпежны, штораньня будзе есьцi здабычу, а вечарам дзялiць здабытае”.
28. Усе яны – гэта дванаццаць пакаленьняў Iзраэля. Вось гэта сказаў iм бацька iхнi i дабраславiў кожнага паасобку асабiстымi дабраславенствамi.
29. А потым даў iм загад у гэтыя словы: “Я далучаюся да народу свайго; дык пахавайце мяне з бацькамi маiмi ў пячоры Махпэля, каторая знаходзiцца на полi Эфрона Гетыта,
30. насупраць Мамрэ, у зямлi Ханаан, каторую купiў Абрагам з полем ад Эфрона Гетыта як магілу на ўласнасьць на пахаваньне памёршых.
31. Там пахавалi яго (Абрагама) i жонку яго, Сару, там пахаваны Iзаак з Рэбэкай, жонкай сваёй, там i Лiя ляжыць пахаваная.
32. Поле i пячора, каторая на iм, набытая ў сыноў Гета».
33. І па заканчэньнi даручэньняў сынам сваiм, палажыў ён ногi свае на ложку i сканаў, і быў далучаны да народу свайго.

Разьдзел 50

1. І Язэп прыпаў да твару бацькi, і плакаў, i цалаваў яго.
2. І загадаў слугам сваiм, лекарам, каб забальсамавалi яго бацьку.
3. І прайшло сорак дзён, пакуль яны споўнілі загад, бо столькi дзён было патрэбна на бальсамаваньне памёршага. І аплаквалi яго жыхары Эгiпту семдзесят дзён.
4. Па заканчэньнi часу жалобы Язэп прамовiў да сям’i фараона: “Калi я знайшоў ласку ў вас, скажыце фараону так:
5. Бацька запрысяг мяне, кажучы: “Вось я паміраю; у магіле маёй, якую я выкапаў сабе ў зямлi Ханаан, пахавай мяне”. Дык я вось цяпер пахаваю бацьку свайго i вярнуся”.
6. Фараон сказаў яму: “Iдзi i пахавай бацьку свайго, як прысягнуў яму”.
7. І калi Язэп iшоў хаваць бацьку свайго, пайшлi зь iм усе слугi фараона, старэйшыя дому ягонага, усе магнаты зямлi Эгiпецкай,
8. сям’я Язэпа зь яго братамi, за выключэньнем дзяцей i стадаў, якiя засталiся ў зямлi Гашэн.
9. Пайшлі зь ім такжа вазы i коньнiкi, творачы немалую дружыну.
10. А калi прыбылi ў Гарэн-Гаатад, што ляжыць на другім баку Ярдану, там адправiлi лямант i жалобныя з плачам вялiкiм, трываючы сем дзён.
11. Калi гэта ўбачылi жыхары Ханаану, казалi: “Гэта вялiкая жалоба Эгiпцянаў”, i дзеля таго названа тое месца Абэль-Міцраiм.
12. І зрабiлi сыны Якуба так, як iм ён загадаў.
13. І занесьлi яго ў зямлю Ханаан, i пахавалi яго ў пячоры Махпэля, якую купiў Абрагам разам з полем на ўласнасьць на хаваньне ад Эфрона Гетыта, насупраць Мамрэ.
14. Пахаваўшы бацьку, вярнуўся Язэп у Эгiпет з братамi сваiмi i з усёй дружынай.
15. Па сьмерцi бацькi Якуба, браты Язэпа баялiся i казалi памiж сабой: “Ён, памятаючы на крыўду, якую перацярпеў, можа адпомсьцiцца на нас за тое, што яму зрабiлi”.
16. І перадалi яму: “Бацька твой загадаў нам перад сьмерцяй,
17. каб мы табе ягонымi словамi сказалi: “Прашу, забудзь пра злачынства братоў сваiх, i грэх, i злосьць, якой дапусьцiлiся адносна цябе”. Мы таксама просiм, каб зь мiрам Бога бацькi твайго дараваў нам Язэп гэтую лiхасьць”. Выслухаўшы iх, Язэп заплакаў.
18. І прыйшлi да яго браты ягоныя i, упаўшы перад iм, казалi: “Слугi мы твае”.
19. Ён iм адказаў: “Ня бойцеся. Цi ж можам працiвiцца волi Божай!
20. Вы задумалi для мяне блага, а Бог перамянiў на дабро, каб узвысіць мяне, як цяпер бачыце, i каб уратаваў я многiя народы.
21. Не палохайцеся: я кармлю вас i вашых дзяцей”. І пацешыў ён iх, ласкава i зычліва гаворачы зь iмi.
22. I жыў ён у Эгiпце з усёй сям’ёй бацькi свайго, і пражыў сто дзесяць гадоў,
23. i бачыў сыноў Эфраiма аж да трэцяга пакаленьня. Таксама дзецi Махiра, сына Манасы, нарадзiлiся на каленях Язэпа.
24. І сказаў Язэп братам сваiм: “Калi я памру, Бог пашкадуе вас i выведзе з гэтай зямлi ў зямлю, каторую запрысяг Абрагаму, Iзааку i Якубу”.
25. І забавязаў ён сыноў Iзраэля прысягай, што споўняць гэткае даручэньне: “Калi Бог акажа вам ласку, забярыцё з сабой мае косьцi з гэтага месца”.
26. І памёр Язэп, маючы сто дзесяць гадоў. І забальсамавалі цела яго, i паклалі ў труну ў Эгiпце.